wordpress.dearourcommunity.asia

Thẻ: Tri Thức Bản Địa

  • Du lịch bền vững: Những điều cơ bản bạn cần biết

    Du lịch bền vững: Những điều cơ bản bạn cần biết

    Thuật ngữ “quá tải du lịch” xuất hiện trong vòng khoảng 10 năm trở lại đây, chỉ ra tình trạng số lượng du khách ngày càng tăng gây thiệt hại cho các thành phố, địa danh và cảnh quan. Khi ngành du lịch trên toàn thế giới quay trở lại mức trước đại dịch, nhiều điểm đến phụ thuộc vào thu nhập do du lịch mang lại vẫn quan tâm đến số lượng khách đến. Sự tăng trưởng quá mức của khách du lịch dẫn đến tình trạng quá đông người tại những khu vực mà dân cư phải chịu hậu quả của cao điểm du lịch tạm thời và theo mùa, ép buộc họ phải vĩnh viễn thay đổi lối sống, quyền sử dụng các tiện nghi và sức khỏe toàn diện chung.

    Du lịch bền vững là gì? 

    Du lịch bền vững

    Tổ chức Du lịch Thế giới định nghĩa du lịch bền vững là “du lịch xem xét đầy đủ các tác động kinh tế, xã hội và môi trường hiện tại và tương lai, đáp ứng nhu cầu của du khách, ngành du lịch, môi trường và cộng đồng địa phương”.

    Các nguyên tắc phát triển du lịch bền vững và các thực tiễn quản lý áp dụng cho tất cả các hình thức du lịch ở tất cả các loại điểm đến, bao gồm du lịch đại chúng và các phân khúc du lịch đặc thù khác nhau. Các nguyên tắc bền vững đề cập đến các khía cạnh môi trường, kinh tế và văn hóa xã hội của phát triển du lịch, và cần phải thiết lập sự cân bằng phù hợp giữa ba khía cạnh này để đảm bảo tính bền vững lâu dài. 

    Do đó, du lịch bền vững cần:

    • Sử dụng tối ưu các nguồn tài nguyên môi trường, yếu tố then chốt trong phát triển du lịch, duy trì các quá trình sinh thái thiết yếu và giúp bảo tồn di sản thiên nhiên và đa dạng sinh học.

    • Tôn trọng tính xác thực văn hóa xã hội của cộng đồng địa phương, bảo tồn di sản văn hóa kiến ​​trúc và sinh vật cũng như các giá trị truyền thống của họ, và góp phần vào sự hiểu biết và khoan dung giữa các nền văn hóa.

    • Đảm bảo hoạt động kinh tế khả thi, lâu dài, mang lại lợi ích kinh tế xã hội cho tất cả các bên liên quan được phân bổ công bằng, bao gồm việc làm ổn định và cơ hội kiếm thu nhập, các dịch vụ xã hội cho cộng đồng địa phương và góp phần xóa đói giảm nghèo.

    Ngoài ra, du lịch bền vững cũng cần duy trì mức độ hài lòng cao của du khách và đảm bảo trải nghiệm có ý nghĩa cho họ, nâng cao nhận thức của họ về các vấn đề bền vững và thúc đẩy các hoạt động du lịch bền vững trong cộng đồng.

    Vì sao du lịch bền vững lại quan trọng? 

    Du lịch bền vững

    Ngành du lịch chiếm khoảng 8% lượng khí thải carbon toàn cầu. Từ các phương tiện di chuyển như ô tô, thuyền, máy bay đến chỗ ở, hoạt động vui chơi, mua sắm, mỗi hoạt động đều góp phần vào dấu chân carbon của ngành du lịch. 

    Trước diễn biến biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng và đa dạng sinh học ngày càng suy giảm, du lịch bền vững càng đóng vai trò quan trọng và cấp thiết hơn bao giờ hết. Không chỉ còn là xu hướng, du lịch bền vững đã trở thành chiến lược trụ cột của ngành du lịch để hướng tới một tương lai bền vững hơn – một tương lai không chỉ dành cho những người hoạt động trong ngành, cộng đồng địa phương mà còn là cam kết gìn giữ thiên nhiên, môi trường và văn hoá địa phương cho những thế hệ sau này.  

    Sự khác biệt giữa du lịch xanh, du lịch sinh thái và du lịch bền vững 

    Du lịch bền vững

    • Du lịch xanh đã được các nhà nghiên cứu sử dụng trong một nghiên cứu vào những năm 1980, mô tả việc ngành khách sạn đặt các biển báo màu xanh lá cây trong mỗi phòng để khuyến khích khách tái sử dụng khăn tắm. Nghiên cứu cho thấy nhiều khách sạn cuối cùng hầu như không nỗ lực để bảo tồn tài nguyên hoặc giảm thiểu chất thải; họ chỉ muốn tỏ ra thân thiện với môi trường, hay “xanh”. Điều quan trọng là du khách cần tìm hiểu kỹ hơn về những tuyên bố xanh của khách sạn khi nghiên cứu trước khi đặt phòng. May mắn thay, hầu hết các khách sạn thân thiện với môi trường đều có thông tin trên trang web của họ về các sáng kiến ​​xanh, giúp du khách dễ dàng tìm hiểu về các biện pháp cụ thể mà họ đang thực hiện để bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ thực vật và động vật hoang dã, và đóng góp vào phúc lợi của cộng đồng địa phương.

    • Du lịch sinh thái được Hiệp hội Du lịch Sinh thái Quốc tế định nghĩa là: “Du lịch có trách nhiệm đến các khu vực tự nhiên nhằm bảo tồn môi trường và cải thiện phúc lợi của người dân địa phương”. Các nguyên tắc chính của du lịch sinh thái bao gồm giảm thiểu tác động, bảo vệ đa dạng sinh học, nâng cao nhận thức về môi trường và tôn trọng văn hóa địa phương. Thông thường, các điểm thu hút chính đối với khách du lịch sinh thái là hệ thực vật, động vật và di sản văn hóa.

    Du lịch bền vững và du lịch sinh thái là những khái niệm tương tự và chia sẻ nhiều nguyên tắc giống nhau, nhưng du lịch bền vững có phạm vi rộng hơn; nó bao gồm tất cả các loại hình du lịch và điểm đến, từ du lịch hạng sang đến du lịch bụi, từ các thành phố nhộn nhịp đến những khu rừng nhiệt đới hẻo lánh.

    Phát triển du lịch bền vững đòi hỏi sự tham gia có hiểu biết của tất cả các bên liên quan, cũng như sự lãnh đạo chính trị mạnh mẽ để đảm bảo sự tham gia rộng rãi và xây dựng sự đồng thuận. Đạt được du lịch bền vững là một quá trình liên tục và đòi hỏi việc giám sát thường xuyên các tác động, đưa ra các biện pháp phòng ngừa và/hoặc khắc phục cần thiết khi cần thiết.

    Nguồn: Tổng hợp 

  • Người trẻ & Mekong: Khi người trẻ bước chân vào không gian của tri thức địa phương và phát triển bền vững

    Người trẻ & Mekong: Khi người trẻ bước chân vào không gian của tri thức địa phương và phát triển bền vững

    Thuộc chương trình Ươm Mầm Phát Triển Bền Vững mùa 3 (Sustainability Incubator with Youth 3), tour học tập trải nghiệm “Đất – Nước – Con người Bến Tre” diễn ra từ ngày 04-06/07/2025, là dự án của năm học viên Anh Thư, Hồng Loan, Quỳnh Anh, Trúc Xuân, Quỳnh Trang. Dự án là một minh chứng cho thấy sự quan tâm sâu sắc của người trẻ dành cho phát triển bền vững trên nền tảng của tri thức địa phương – một trong những nguồn tài nguyên quý giá đang có nguy cơ bị lãng quên. 

    tri thức địa phương

    Du lịch giáo dục: Một cách tiếp cận khác để hiểu về tri thức địa phương 

    Giáo dục là một trong những lĩnh vực trọng tâm của bất kỳ quốc gia nào, đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của con người và xã hội. Trong khi đó, du lịch là một sản phẩm của xã hội hiện đại và cũng là một trong những ngành công nghiệp có sự tăng trưởng vượt bậc từ đầu thế kỷ XXI. Bodger (Bodger, 1998) liên kết du lịch giáo dục với bất kỳ chương trình nào mà người tham gia đi theo nhóm đến một địa điểm cụ thể, với mục tiêu chính là tích lũy kinh nghiệm và tham gia đào tạo tại đó. Du lịch giáo dục cũng liên quan đến các loại hình du lịch khác như du lịch sinh thái, du lịch văn hóa, du lịch nông thôn và du lịch trao đổi sinh viên giữa các cơ sở giáo dục khác nhau.

    Cũng giống như cách ta thường đánh giá quán ăn ngon bằng việc nhìn xem có bao nhiêu người địa phương ghé ăn, tri thức địa phương cũng có thể được tiếp cận theo những cách gần gũi, đời thường và dễ hiểu như thế. Du lịch giáo dục không đơn thuần chỉ đưa bạn đến những hàng quán ăn uống, những địa điểm chơi và tận hưởng thuần tuý mà còn mở rộng thế giới quan của bạn về vùng đất đó, từ lịch sử xa xưa đến cuộc sống hiện tại, từ những tập tục lâu đời đến sự biến đổi linh hoạt và đa dạng của đời sống người dân. 

    Đồng bằng sông Cửu Long là một trong những vùng đất trù phú nhất về tài nguyên lẫn văn hoá của Việt Nam. Hệ sinh thái phong phú, văn hoá đa dạng, bề dày lịch sử và con người hào sảng – tất cả đều tạo nên một miền Tây đầy thu hút và lưu luyến với những người đến đây. Tuy nhiên, cuộc sống hiện đại, kinh tế mở cửa cũng dẫn đến những hệ quả của biến đổi khí hậu và tri thức địa phương đang dần bị lãng quên. 

    Bắc một cây cầu giữa người trẻ và tri thức địa phương 

    Trước bài toán này, trong khuôn khổ của Ươm Mầm Phát Triển Bền Vững, các học viên đã lên kế hoạch thực hiện Tour học tập trải nghiệm kéo dài 3 ngày tại Bến Tre dựa trên mô hình “du lịch giáo dục”. Mục tiêu của nhóm là tạo ra tour du lịch học tập trải nghiệm giúp người trẻ hiểu sâu sắc hiện trạng phát triển bền vững tại Đồng bằng sông Cửu Long, kết nối với tri thức bản địa và trở thành những tác nhân tích cực trong việc giải quyết các vấn đề xã hội – môi trường tại địa phương. Thay vì ngồi trong lớp học với lý thuyết khô khan, người tham gia được bước ra ngoài, tận mắt thấy những gì đang diễn ra với môi trường, cùng trải nghiệm đời sống và những câu chuyện mưu sinh đầy bản lĩnh của người dân vùng sông nước.

    tri thức địa phương

    Nhóm đã xác định rõ ràng các mục tiêu khi lên kế hoạch cho tour học tập. Mỗi mục tiêu đều được đặt trong tương quan phù hợp với các mục tiêu Phát triển bền vững (theo 17 Mục tiêu Phát triển bền vững do Liên hợp quốc đề ra).

    Có được mục tiêu rõ ràng và động lực ý nghĩa mới chỉ là bước khởi đầu trên hành trình hiện thực hóa kế hoạch. Để dự án đầu tay đi đúng hướng và mang lại giá trị thật sự, nhóm đã chủ động xác định các thách thức, khó khăn có thể gặp phải, đồng thời nỗ lực tìm hiểu sâu sắc tâm lý của nhóm khách hàng mục tiêu – những người trẻ quan tâm đến thiên nhiên, môi trường và khao khát những trải nghiệm mới mẻ, có chiều sâu.

    Một yếu tố then chốt giúp nhóm giữ vững định hướng chính là giá trị mà chương trình Ươm Mầm Phát Triển Bền Vững nói riêng, cũng như Dear Our Community nói chung, luôn chú trọng: sự kết nối giữa con người với con người. Không chỉ dừng lại ở việc xác định mục tiêu hay xây dựng một kế hoạch chỉn chu, nhóm còn cần thật sự thấu hiểu "sản phẩm" mà mình đang lan toả: Tri thức địa phương. Qua đó, học viên lẫn người đăng ký tham gia tour mới hiểu được những khó khăn và thách thức do khí hậu mang lại, và cũng hiểu được người dân vẫn kiên cường bám trụ với đất đai, sông nước nhờ sự thông minh và sáng tạo trong việc vận dụng những nguồn tri thức đã được hun đúc qua nhiều thế hệ. 

    tri thức địa phương

    Người trẻ là hy vọng cho sự lan toả của tri thức địa phương 

    Tour học tập trải nghiệm còn có sự tham dự của các chuyên gia: PGS.TS Phạm Đăng Trí, người có nhiều năm nghiên cứu về sinh thái học vùng ĐBSCL, anh Nguyễn Minh Hậu – Chủ tịch V.Gen Network, anh Phan Khắc Huy – người kể chuyện bản địa, và PGS.TS Lê Anh Tuấn. Mỗi khách mời đều mang tới những chia sẻ và phân tích ý nghĩa, thú vị, đa chiều về tri thức địa phương, khơi gợi những phản tư và câu hỏi cho người tham gia. 

    tri thức địa phương

    Với 13 bạn trẻ đăng ký tham gia tour, nhóm đã ghi nhận những kết quả của một dự án bước đầu. Những kết quả này cũng đã được nhóm trình bày trong Lễ tốt nghiệp Chương trình Ươm Mầm Phát Triển Bền Vững: Cầu nối Doanh nghiệp – Nhân sự trẻ: 

    • Người tham gia đã thể hiện sự cải thiện rõ rệt trong mức độ hiểu biết về các vấn đề môi trường ở khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long sau chuyến đi.

    • Người tham gia nhận thức rõ hơn về những ảnh hưởng của biến đổi khí hậu lên cộng đồng địa phương sau chuyến đi.

    • Người tham gia bày tỏ mong muốn chia sẻ kiến thức và bài học từ chuyến đi, đồng thời thể hiện ý định áp dụng những điều học được vào các hoạt động cộng đồng.

    • 100% các thành viên tham gia rất sẵn lòng giới thiệu chương trình đến bạn bè và người thân của mình.

    Nếu trước đây, tri thức địa phương còn xa lạ và mơ hồ, nay đã trở nên sống động và gần gũi hơn rất nhiều. Những điều mà chúng ta chưa từng nghĩ đến hay không thể gọi tên, nay như có thêm sắc thái, hình dáng rõ ràng. Người tham gia không chỉ trực tiếp thấy được những tác động của biến đổi khí hậu mà còn hiểu hơn về tiềm năng của tri thức địa phương trong cách kiến tạo những giải pháp cho các thách thức hiện đại. Và chỉ khi thực sự tiếp xúc, chúng ta mới có thể biết và hiểu. Và khi hiểu rồi, chúng ta mới có thể thêm yêu thương, trân trọng, từ đó nuôi dưỡng động lực để gìn giữ và lan tỏa tri thức địa phương. 

    tri thức địa phương

    Lobal Youth Summit 2025: Một không gian mở ra những cơ hội phát triển, hợp tác và đổi mới sáng tạo cho người trẻ từ gốc rễ tri thức địa phương 

    Dự án Tour học tập trải nghiệm “Đất – Nước – Con người Bến Tre” của nhóm học viên SIY còn cho thấy một thách thức mà người trẻ đang phải đối mặt khi nói đến tri thức địa phương: sự thiếu vắng những không gian giáo dục, đào tạo và hành động thực tiễn. Đặc biệt, bối cảnh “Chuyển đổi xanh” của thế giới đang tạo nên cơn khát nhân sự có năng lực ESG. Đến năm 2030, quá trình chuyển đổi xanh dự kiến sẽ tạo ra tới 30 triệu việc làm mới. 75% lực lượng lao động Việt Nam là Gen Z và 76% Gen Z chọn nơi làm việc dựa trên cam kết phát triển bền vững.

    Để đáp ứng được nhu cầu thị trường và kiến tạo một sự nghiệp bền vững, người trẻ không chỉ cần những kỹ năng thuộc chuyên ngành, chuyên môn của mình mà còn cần có một nền tảng cơ bản và vững chắc về phát triển bền vững. Người trẻ đang đứng trước không ít thách thức nhưng cũng không thiếu cơ hội để nắm bắt và tạo ra giá trị cho doanh nghiệp, xã hội cũng như chính bản thân mình. 

    Với mong muốn đồng hành và tạo bệ phóng cho người trẻ, Lobal Youth Summit 2025 được ra đời. Là một diễn đàn ba ngày, sự kiện sẽ kết nối hơn 200 bạn trẻ, lãnh đạo doanh nghiệp, chuyên gia phát triển bền vững. Tất cả sẽ cùng chung tay để: 

    ✅ Đồng thiết kế giải pháp thực tiễn lấy cảm hứng từ bản sắc và tri thức địa phương 

    ✅ Thúc đẩy mô hình đổi mới trong nông nghiệp tuần hoàn , năng lượng tái tạo, quản lý nước 

    ✅ Tạo ra hệ sinh thái việc làm mới, thu hút nguồn lực và tài năng trở lại với vùng đất quê hương

    Với triết lý "Talk less – Do more", sự kiện sẽ không chỉ là nơi bàn luận, đối thoại mà là nơi bắt tay hành động, nơi mà mỗi ý tưởng được khơi dậy từ gốc rễ tri thức địa phương, và mỗi giải pháp đều hướng tới tác động dài hạn, bền vững và cộng đồng địa phương là trung tâm.

    📍 Địa điểm: Đồng bằng sông Cửu Long và Thành phố Hồ Chí Minh 

     📅 Thời gian: Ngày 13-14/09 và ngày 20/09/2025

     👥 Đối tượng tham dự: Người trẻ, doanh nghiệp, tổ chức, chuyên gia, học giả

    Mời bạn tìm hiểu thêm về sự kiện tại: https://www.dearourcommunity.com/lobalyouthsummit

    Theo dõi Dear Our Community để cập nhật những thông tin mới nhất về sự kiện! Đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi nếu bạn quan tâm và muốn trở thành một phần của sự thay đổi! 

  • Tận dụng tri thức bản địa trong đổi mới sáng tạo: Hướng đi bền vững cho doanh nghiệp

    Tận dụng tri thức bản địa trong đổi mới sáng tạo: Hướng đi bền vững cho doanh nghiệp

    Dear Our Community cùng các học viên chương trình Ươm Mầm Phát Triển Bền Vững Mùa 3 vừa hoàn thành khoá học “Đất – Nước – Con người Bến Tre”. Chuyến đi đã mang đến cơ hội để người tham gia tiếp cận tri thức bản địa, tìm hiểu sâu hơn về lịch sử, sinh kế và tương lai phát triển của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. 

    tri thức bản địa
    Khóa học: Đất – Nước – Con người Bến Tre 04-06/07/2025

    Các chuyên gia nói gì về tri thức bản địa? 

    Chuyến hành trình bắt đầu bằng cuộc đối thoại với PGS.TS Phạm Đăng Trí, người có nhiều năm nghiên cứu về sinh thái học vùng ĐBSCL. Thầy Trí dẫn dắt người tham dự đến những câu chuyện về quá trình hình thành của đồng bằng, những biến động địa chất – văn hóa và mối quan hệ mật thiết giữa thiên nhiên và lối sống của người dân nơi đây.

    tri thức bản địa
    Phó giáo sư. Tiến sĩ – Thầy Phạm Đăng Trí

    Các câu hỏi được đặt ra, bao gồm: 

    • Thiên nhiên có vai trò gì trong việc hình thành bản sắc văn hóa miền Tây?

    • Biến đổi khí hậu đang tác động ra sao đến những cộng đồng gắn bó lâu đời với đất và nước nơi đây?

    Qua đó, buổi trò chuyện gửi gắm đến người tham dự một thông điệp quý giá: Thiên nhiên không chỉ tạo ra điều kiện sống, mà còn tạo nên lối sống. 

    Tiếp nối hành trình, người tham dự được lắng nghe câu chuyện của anh Nguyễn Minh Hậu – một người trẻ xuất thân từ miền Tây, vượt qua khó khăn để trở thành thủ khoa Đại học KHXH&NV – ĐHQG TPHCM và hiện là Chủ tịch V.Gen Network. Bên cạnh đó, anh Phan Khắc Huy – người kể chuyện bản địa, đã đưa người học đi sâu vào văn hóa, phong tục và tri thức bản địa được đúc kết qua nhiều thế hệ. Tri thức bản địa không chỉ là ký ức – mà là nền tảng sống động giúp cộng đồng tồn tại và phát triển. 

    tri thức bản địa
    Anh Nguyễn Minh Hậu (bên phải) – Chủ tịch Gen V Network

    Khóa học khép lại với buổi chia sẻ của PGS.TS Lê Anh Tuấn với chủ đề: Kinh tế – Sống thuận tự nhiên trong thời đại mới. Thầy Tuấn đã mở ra cuộc trao đổi của người đi trước với thế hệ trẻ về tình hình ĐBSCL trước và nay: mô hình sinh kế của người dân miền Tây theo thời gian, mô hình kinh tế tuần hoàn. Cũng như thầy Trí, thầy Tuấn đã khơi gợi cho người tham dự những câu hỏi: 

    tri thức bản địa
    Phó giáo sư. Tiến sĩ – Thầy Lê Anh Tuấn

    • Những biến động về thiên nhiên và lịch sử đã ảnh hưởng đến lối sống, tư duy, hành vi của người địa phương như thế nào? 

    • Những giá trị đặc trưng và nổi bật còn lưu giữ và hiện hữu ở người dân miền Tây?. 

    Ngoài những buổi chia sẻ của những chuyên gia, học viên còn được học văn hóa bản địa qua những trải nghiệm: làm bánh lá mít, khám phá phương thức nấu rượu làm nghề rượu Phú Lễ 200 năm, tham quan Đình làng Phú Lễ – nơi ghi nhận quá trình khai hoang lập làng của người dân, lắng nghe nghề thuốc Nam truyền thông tại Hưng An Tự. Tất cả đều tạo nên một khóa học đặc biệt và đáng nhớ giúp học viên được đắm mình vào trong văn hóa của huyện Ba Tri, Bến Tre

    tri thức bản địa
    Học viên tham gia làm bánh lá mit

    Vai trò của tri thức bản địa đối với doanh nghiệp

    Học hỏi và áp dụng tri thức bản địa trong đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp 

    Tại Việt Nam, nơi có sự đa dạng về văn hóa và hệ sinh thái, việc kết hợp tri thức bản địa vào đổi mới sáng tạo càng trở nên quan trọng. Tri thức bản địa không chỉ là di sản văn hóa mà còn là một kho tàng thông tin quý giá, chứa đựng những kinh nghiệm và hiểu biết sâu sắc về môi trường tự nhiên, xã hội và cộng đồng địa phương. Theo Climate Sustainability Directory, tri thức bản địa giúp củng cố thông tin về phát triển bền vững, giúp các doanh nghiệp định hình rõ những đối tượng liên quan chịu ảnh hưởng của những thay đổi về phát triển bền vững. Tri thức bản địa đóng vai trò nền tảng trong dữ liệu phục vụ phát triển bền vững nhờ cung cấp hiểu biết theo ngữ cảnh, đưa ra góc nhìn lịch sử và giải pháp thực tiễn.

    tri thức bản địa
    Học viên tham gia trải nghiệm tri thức bản địa

    Phát triển bền vững tại ĐBSCL đã được thực hành từ lâu, thể hiện qua cách tri thức của người dân liên tục biến đổi, tiến hóa để thích ứng linh hoạt trước những thách thức và phù hợp với bối cảnh và thời đại. PGS. TS Phạm Đăng Trí nhận định: “Tri thức bản địa tại Đồng bằng sông Cửu Long ngày hôm nay đã được phát triển rất vững vàng theo thời gian. Những kiến thức từ người dân, truyền từ đời này qua đời khác đã mang những tích cực giúp cho bà con có cuộc sống ổn định bền vững. Đứng trước những thách thức như tình hình biến đổi khí hậu tại đồng bằng, kiến thức bản địa của người dẫn cũng đã phải thay đổi để có thể thích ứng và đối mặt với những khó khăn đó.”  Người dân bản địa đã đổi mới sáng tạo, thích ứng với tình trạng địa phương, từ đó tích lũy nên những tri thức, kiến thức lâu đời.

    Một hướng đi bền vững cho doanh nghiệp

    Tri thức bản địa đóng vai trò quan trọng trong phát triển bền vững địa phương là thế. Tuy nhiên, đứng trước tình hình khôn lường và nhanh chóng của biến đổi khí hậu, cùng với các vấn đề về xã hội, thiếu hụt nguồn nhân lực. Những tri thức bản địa này đang đứng trước nguy cơ biến mất tại địa phương nếu không có những đối mới sáng tạo về công nghệ. 

    tri thức bản địa
    Học viên lắng nghe chia sẻ của anh Phan Khắc Huy về câu chuyện Đình Làng

    Trước những khó khăn đó, việc đổi mới sáng tạo từ doanh nghiệp là vô cùng cần thiết. Theo Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, nhà nước đặt phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển bền vững địa phương. 

    Khi doanh nghiệp biết cách khai thác và tích hợp những tri thức này, họ có thể phát triển các giải pháp đổi mới phù hợp hơn với bối cảnh địa phương, từ đó tạo ra sản phẩm, dịch vụ và quy trình hiệu quả, bền vững. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa hoạt động mà còn xây dựng được mối quan hệ bền chặt với cộng đồng, góp phần vào sự phát triển chung. Việc khai thác tri thức bản địa sẽ mang lại lợi thế tiên phong cho những doanh nghiệp xem phát triển bền vững là mục tiêu hàng đầu.

    tri thức bản địa
    Học viên tham gia khám phá rừng

    Một con đường mới đang mở ra cho doanh nghiệp có định hướng về phát triển bền vững tại ĐBSCL. Nếu doanh nghiệp có thể vận dụng, kết nối những tri thức địa phương với những phát triển đột phá về khoa học, đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp sẽ không chỉ tăng cường khả năng cạnh tranh và thích ứng trong thời đại biến động như ngày nay, mà còn gia tăng giá trị cho cả doanh nghiệp và cộng đồng. 

  • Mật hoa dừa Trà Vinh: ‘nông nghiệp hạnh phúc’ khởi đầu từ hạn, mặn

    Mật hoa dừa Trà Vinh: ‘nông nghiệp hạnh phúc’ khởi đầu từ hạn, mặn

    Sau trận hạn hán, xâm nhập mặn lớn nhất lịch sử ở Đồng bằng Sông Cửu Long, một nông trại sản xuất mật hoa dừa ra đời, lấy “hạnh phúc” làm kim chỉ nam và từ đó tạo ra kế sinh nhai cho bà con trong vùng.

    Tỉnh Trà Vinh là địa phương trồng dừa đứng thứ 2 cả nước, chỉ sau Bến Tre. Theo thống kê mới nhất, gần 21.000 ha đất trồng dừa đang cho trái, năng suất bình quân 15,2 tấn/ha, sản lượng 307.000 tấn/năm (tương đương 257 triệu quả). Đây vừa là thuận lợi, vừa là điểm cạnh tranh của các cơ sở trồng và sản xuất sản phẩm từ dừa tại Trà Vinh, trong đó có Sokfarm – doanh nghiệp tiên phong, mở ra hướng đi mới cho ngành thu mật hoa dừa Việt Nam.

    nông dân

    Chị Thạch Thị Chal Thi và anh Phạm Đình Ngãi – hai nhà sáng lập của Sokfarm.

    Khởi đầu từ thách thức biến đổi khí hậu

    Chị Thạch Thị Chal Thi, nhà sáng lập Sokfarm, nhớ lại thời điểm năm 2019, khi đợt hạn hán, xâm nhập mặn lớn nhất lịch sử xảy ra tại khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long. Canh tác lúa khó khăn khiến người dân chuyển sang trồng dừa để xoay sở kinh tế. Trong đó có gia đình chị Thi. Sau một thời gian, cung vượt quá cầu làm dư thừa dừa. Hàng đống dừa già, mọc mầm sau vườn mà không có người mua lại tiếp tục trở thành bài toán nan giải đối với các nông hộ.

    Ban đầu chị Thi chỉ muốn tìm cách giúp gia đình vượt qua khó khăn. Tuy nhiên, quá trình tìm hiểu, chị phát hiện rằng để nâng cao giá trị kinh tế cho cây dừa thì thay vì chỉ bán trái dừa, còn có thể thu mật hoa dừa – một sản phẩm quý từng tồn tại trong văn hóa người Khmer, nhưng dần bị mai một theo thời gian.

    Mật hoa dừa Trà Vinh

    Nông dân lấy mật hoa dừa.

    Nhìn thấy tiềm năng phát triển sản phẩm của quê hương, chị Thi, vốn là kỹ sư công nghệ thực phẩm, đã quyết định rời Sài Gòn về Trà Vinh để khôi phục và phát triển ngành mật hoa dừa, thành lập Sokfarm. Sok trong tiếng Khmer có nghĩa là “hạnh phúc” và Sokfarm có nghĩa là “nông nghiệp hạnh phúc”, đánh dấu một cột mốc mới cho ngành mật hoa dừa Trà Vinh.

    Mật hoa dừa Trà Vinh: giá trị kinh tế và xu hướng sức khỏe thế giới

    Lúc mới nghiên cứu thị trường, chị Thi nhận thấy mật hoa dừa rất được ưa chuộng tại nhiều nước trên thế giới, nhưng ở Việt Nam, loại thực phẩm này không hề phổ biến. Thậm chí, tại Trà Vinh, chỉ người lớn tuổi mới biết tới loại mật này. 

    Mật hoa dừa Trà Vinh

    Mật hoa dừa cô đặc

    Mật hoa dừa hữu cơ được yêu thích nhờ vị thanh ngọt tự nhiên, chỉ số đường huyết thấp thích hợp xu hướng tiêu dùng lành mạnh toàn cầu. Nó được sử dụng tương tự mật ong nhưng vị ngọt thanh hơn. Ngoài ra, mật hoa dừa bổ sung khoáng chất có sẵn trong hoa dừa. Nắm rõ điểm cốt lõi, Sokfarm tập trung sản xuất và phát triển hơn 30 sản phẩm từ mật hoa dừa, trong đó có 6 sản phẩm chủ lực gồm: thức uống, mật hoa dừa lên men, giấm, nước tương, đường hoa dừa, mật hoa dừa cô đặc.

    Sau 5 năm kiên trì, chị không chỉ thành công giúp đỡ gia đình, mà còn cải thiện sinh tế cho bà con địa phương, đặc biệt là những hộ nghèo, khó khăn do biến đổi khí hậu, mất mùa lúa. Từ đó tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho nhiều nông hộ. Hiện, mật hoa dừa Sokfarm có mặt khắp cả nước, đồng thời xuất khẩu chính ngạch đi nhiều quốc gia, bao gồm: Mỹ, Úc, Đức, Hà Lan, Nhật Bản và Canada.

    Mật hoa dừa Trà Vinh

    Sokfarm trong Top 10 Doanh nghiệp xuất sắc nhất sáng kiến ESG thuộc bộ tiêu chí phát triển bền vững của Việt Nam, năm 2023.

    Kiến thức bản địa kết hợp công nghệ hiện đại

    Như nhiều công ty start-up khác, Sokfarm gặp không ít trở ngại thời gian đầu, khó nhất là công đoạn thu mật từ hoa dừa. Theo chị Thi, muốn thu mật hoa dừa, các nông dân phải xoa, gõ nhẹ lên hoa. Nghe thì có vẻ dễ, nhưng thật ra cần khá nhiều kỹ năng lẫn sự khéo tay. “Sáu tháng đầu, chúng tôi không thu được giọt mật nào từ vườn dừa”, chị kể với Dear Our Community (DOC).

    Thế là, vợ chồng chị tìm hiểu về kỹ thuật massage thu mật hoa dừa của người Khmer bản địa. Học hỏi những kiến thức của họ, sau đó kết hợp thêm từ những video thu mật hoa dừa của người Thái Lan, Indonesia… Đến khi thu được thành quả đầu tiên, chị lại tiếp tục đối mặt với một thách thức khá “khoai” khác là các hoạt chất dinh dưỡng trong mật hoa dừa khiến nó rất dễ lên men, rất khó bảo quản. 

    Mật hoa dừa Trà Vinh

    Nông dân massage hoa dừa để tạo mật.

    Lúc này, chị liên tưởng đến mật thốt nốt – đặc sản An Giang. Tương tự mật hoa dừa, mật thốt nốt cũng lên men khá nhanh, và người An Giang đã dùng gỗ cây sến cho vào mật thốt nốt để ức chế quá trình lên men mà không cần dùng hoá chất. Từ kiến thức bản địa, chị Thi tìm đến những người Khmer lớn tuổi, và được họ “truyền nghề”. 

    Xưa nay, người Khmer Trà Vinh sử dụng cây cà khi, xắt lát nhỏ, sấy rồi cho vào mật hoa dừa vừa thu được. Cách này giúp hạn chế quá trình lên men thêm 4-8 tiếng đồng hồ – thời gian lý tưởng để mang mật từ vườn dừa vào xưởng chế biến mà mật vẫn tươi. Toàn bộ quy trình thu mật đều thực hiện thủ công nhằm đảm đảm chất lượng, hương vị tốt nhất có thể. 

    Mật hoa dừa Trà Vinh

    Nông dân đi thu mật hoa dừa.

    Bên cạnh đó, muốn trồng dừa hữu cơ để thu mật mà không dùng bất kỳ loại thuốc trừ sâu nào, chị Thi áp dụng tất cả những kinh nghiệm dân gian vào canh tác. Chị sử dụng “thiên địch” là bọ đuôi kìm ăn trứng con đuông dừa, tránh cây bị thối mục. Mỗi ngày, nông dân đều đặn massage hoa dừa thu mật. Cỏ cao thì họ cắt bớt chứ không dùng thuốc và sử dụng phân bón hữu cơ. Nhờ vậy, cây dừa canh tác hữu cơ nhưng sản lượng không giảm, giá thành không cao.

    Một trong những điểm đặc biệt của Sokfarm là kết hợp giữa truyền thống và hiện đại. Trong khi quá trình thu mật hoàn toàn thủ công, thì công đoạn chế biến lại sử dụng công nghệ tiên tiến để đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu. Mật sau khi thu về sẽ bắt đầu cô đặc chế biến thành phẩm. Ở giai đoạn này, chị Thi áp dụng những hiểu biết về công nghệ thực phẩm như: trong mật có chất gì, từ đó đưa ra thời điểm thu mật thích ứng với quá trình sản xuất. Sokfarm mất khoảng 1 năm 9 tháng để hoàn thiện quy trình này.

    Mật hoa dừa Trà Vinh

    Nhà máy chế biến của Sokfarm

    “Nông nghiệp hạnh phúc”

    “Muốn doanh nghiệp bền vững, thì không chỉ khách hàng mà cả những nhân viên trong công ty phải hạnh phúc”, chị Thi chia sẻ với DOC khi nói về định hướng xây dựng doanh nghiệp phát triển bền vững, đảm bảo cân bằng giữa 3 yếu tố: Môi trường – Xã hội – Quản trị.

    Năm 2024, Sokfarm có khoảng 50 công nhân viên và 35 nông hộ liên kết. Trong đó, 75-80% là nữ, 70% là dân tộc Khmer và số lượng nữ chiếm 70-80% trong dàn lãnh đạo công ty. 

    Mật hoa dừa Trà Vinh

    Nhân viên Sokfarm vui lễ 20/10 năm 2024

    Theo chị Thi, Sokfarm lựa chọn theo đuổi mô hình kinh doanh tạo ra tác động xã hội, mang lại sinh kế bền vững cho người nông dân, bảo vệ môi trường, và chăm sóc sức khỏe cộng đồng bằng tinh hoa mật hoa dừa Trà Vinh. Bên cạnh cam kết phát triển theo chuẩn canh tác hữu cơ quốc tế, nhằm bảo vệ môi trường đất, nước và không khí, đảm bảo rằng các thế hệ tương lai vẫn có môi trường sống xanh và sạch, song song đó, Sokfarm mở lớp học tiếng Anh miễn phí cho bà con. “Chỉ khi thực sự hiểu và quan tâm đến người nông dân, họ mới có thể gắn bó và hợp tác lâu dài”, chị nói.

    Mật hoa dừa Trà Vinh

    Du khách tham quan, tìm hiểu mô hình của Sokfarm.

    Câu chuyện của Sokfarm là một minh chứng cho thấy nông nghiệp bền vững có thể vừa mang lại lợi nhuận kinh tế, vừa bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống cộng đồng. Với những sản phẩm chất lượng và những hoạt động vì cộng đồng, Sokfarm đã và đang truyền cảm hứng cho nhiều người, đặc biệt là những người trẻ, cùng chung tay xây dựng một nền nông nghiệp xanh và bền vững.

    Yanie Ha (Ảnh: Sokfarm)

  • 100 năm dừa sáp Trà Vinh: từ loại quả “vô danh” đến động lực Phát triển Bền vững

    100 năm dừa sáp Trà Vinh: từ loại quả “vô danh” đến động lực Phát triển Bền vững

    Sau 4 năm, Vicosap đã thành công mang quả dừa từ một đặc sản địa phương vươn ra thế giới, và hướng đến con đường Phát triển Bền vững trong tương lai.

    Anh Trần Duy Linh, người con của Cầu Kè, Trà Vinh, từng rời quê lập nghiệp. Nơi đất khách, anh nhận ra rằng nhiều vùng miền có đặc sản được chế biến và xuất khẩu khắp nơi, trong khi quả dừa sáp quê mình lại quá thiệt thòi khi chỉ được bán lẻ từng trái, không thể vận chuyển xa do khó bảo quản. Chính điều này đã thôi thúc vợ chồng anh “bỏ phố về quê” khởi nghiệp, thành lập Công ty TNHH Chế biến Dừa sáp Cầu Kè, lấy tên thương hiệu là Vicosap. Đây là đơn vị đầu tiên và duy nhất tại Việt Nam chuyên chế biến các sản phẩm từ dừa sáp, mở ra một chương mới cho loại quả đặc sản này.

    phát triển bền vững

    Anh Trần Duy Linh (ở giữa) nhận xác lập kỷ lục Việt Nam vì đã nỗ lực chế biến sâu trái dừa sáp thành hệ thống nhiều dòng sản phẩm nhất, phục vụ tiêu dùng và xuất khẩu, góp phần nâng cao giá trị đặc sản dừa sáp Cầu Kè (Trà Vinh).

    Nỗ lực bảo tồn giá trị bản địa

    Nếu dừa xiêm nôm na là dùng để uống, thì dừa sáp lại mang đến một trải nghiệm ẩm thực đặc biệt với phần nước sánh dẻo, hương vị thơm béo khó quên. Cùi dừa sáp chứa nhiều protein, carbohydrate và chất béo, tạo nên sự sảng khoái, nhất là khi thêm đá và chút sữa đặc. Thế nhưng, chính phần sáp này lại khiến dừa sáp dễ lên dầu và nhanh hỏng so với dừa thường, làm cho việc vận chuyển trở nên khó khăn. Do đó, dừa sáp thường chỉ được tiêu thụ tại địa phương, hạn chế cơ hội mở rộng thị trường và phát triển sản phẩm đa dạng.

    Với khao khát bảo tồn giá trị bản địa, năm 2020, xưởng chế biến dừa sáp của vợ chồng anh Linh đã ra đời. Đây không chỉ là bước đi để tận dụng tiềm năng của cây dừa sáp và chế biến thành các sản phẩm có giá trị cao, mà còn chứa đựng đầy tâm huyết, mong muốn tạo cơ hội việc làm cho người trẻ trở về xây dựng quê hương. Họ tìm mọi cách, áp dụng các phương pháp khoa học và công nghệ thực phẩm nhằm kéo dài thời hạn bảo quản, đưa những sản phẩm từ dừa sáp vươn xa hơn, đặc biệt là chinh phục thị trường quốc tế.

    phát triển bền vững

    Quả dừa sáp có phần cơm sánh dẻo.

    Khi bắt tay vào khởi nghiệp, Vicosap đã phải đối mặt với không ít khó khăn. Là doanh nghiệp tiên phong trong lĩnh vực chế biến dừa sáp, họ gặp phải thách thức đầu tiên từ việc thiếu máy móc phù hợp trên thị trường. Không có sẵn thiết bị, Vicosap phải tự thiết kế, chế tạo, và điều chỉnh liên tục, làm tăng chi phí sản xuất. Đồng thời, việc tuyển dụng nhân lực có trình độ cao ở vùng quê cũng không hề dễ dàng, vì phần lớn là lao động phổ thông. Điều này buộc Vicosap phải mở văn phòng tại Cần Thơ để thuận tiện hơn trong việc tuyển dụng và quản lý kinh doanh.

    Hiện, các sản phẩm từ dừa sáp ngày càng đa dạng và được ưa chuộng, đặc biệt là ở thị trường châu Âu. Những sản phẩm như dừa sáp sợi, dừa sáp sấy khô giòn tan, sữa chua dừa sáp sấy khô giòn tan, kẹo dừa sáp, và nhiều loại sản phẩm khác đã được phát triển, đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng trong và ngoài nước. 

    phát triển bền vững

    Công nhân làm kẹo dừa sáp.

    Hành trình đi tìm cội nguồn của quả dừa sáp Trà Vinh

    Khi thương hiệu đã có chỗ đứng trên thị trường, vợ chồng anh Linh quyết định đi tìm lại cội nguồn chính xác của dừa sáp với tâm niệm: “Nếu không tìm về nguồn gốc, thì sau này sẽ mất gốc và không ai biết đến nơi xuất xứ của loại quả này”, Chị Lâm Ngọc Tú, Phó Giám đốc Công ty TNHH Chế biến Dừa sáp Cầu Kè, chia sẻ với Dear Our Community (DOC).

    Hành trình “quay ngược quá khứ” của Vicosap là một câu chuyện dài, đầy thách thức khi phải lần mò hàng đống tư liệu và lời kể của người dân địa phương. Qua sự hỗ trợ của các nhà sư và những nhân chứng sống, họ đã xác định rằng quả dừa sáp được nhà sư Thạch Sô, người được mệnh danh là “ông tổ dừa sáp Trà Vinh”, đưa từ Campuchia về Trà Vinh vào năm 1924. Ban đầu, chỉ một trong hai cây giống sống sót, được trồng trong khuôn viên chùa Botumsakor (chùa Chợ) tại thị trấn Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh. 

    phát triển bền vững

    Gốc dừa sáp đầu tiên trưng bày tại Bảo tàng dừa sáp Trà Vinh.

    Điểm đặc biệt của giống này là một buồng dừa chỉ có vài trái sáp. Và ngay khi nếm thử những quả dừa sáp đầu tiên, người ta phát hiện vị dẻo thơm, béo ngậy của cơm dừa, khác hẳn các loại dừa thông thường. Xác định đây là giống dừa quý “có một không hai” tại Việt Nam, nên người dân địa phương rất trân trọng, giữ gìn và từ đó nhân giống dừa sáp tại các vùng lân cận như Cầu Kè, Hòa Ân. Và chỉ vùng đất Trà Vinh mới có thể trồng dừa sáp đạt chất lượng, khiến nơi đây trở thành "thủ phủ" của loại quả đặc sản này.

    Thách thức và tầm nhìn Phát triển Bền vững

    Từ lúc khởi nghiệp đến nay, doanh nghiệp đã trải qua nhiều thăng trầm, đặc biệt là trong giai đoạn đại dịch COVID-19. Việc xây dựng hệ thống phân phối gặp khó khăn, họ phải dựa vào kênh bán hàng online trong gần hai năm để duy trì hoạt động.

    Một trong những thách thức lớn mà doanh nghiệp phải đối mặt là việc bảo tồn giống dừa sáp bản địa trong bối cảnh công nghệ đang ngày càng phát triển. Nhiều người bắt đầu tìm cách trồng dừa sáp ở các vùng khác, có thể dẫn đến nguy cơ mất đi giá trị đặc sản của Trà Vinh. Do đó, doanh nghiệp đang tìm cách kết hợp với nông hộ để phát triển vùng nguyên liệu địa phương, trồng dừa sáp theo phương pháp hữu cơ nhằm bảo tồn và phát triển giống dừa sáp.

    phát triển bền vững

    Không chỉ dừng lại ở sản xuất, Vicosap cũng đóng góp vào phát triển du lịch Trà Vinh, nơi còn gặp nhiều hạn chế về giao thông và hạ tầng. Bằng cách kết hợp với các nông hộ, họ đã xây dựng các trải nghiệm du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, nhằm giới thiệu đến du khách về văn hóa và lịch sử của Trà Vinh. Mới đây, việc thành lập Bảo tàng Dừa Sáp Trà Vinh và tổ chức các hoạt động gắn liền với văn hóa Khmer đã thu hút sự quan tâm của du khách, đặc biệt là các bạn trẻ, giúp họ hiểu hơn về giá trị bản địa và tài nguyên của quê hương.

    phát triển bền vững

    Chị Lâm Ngọc Tú (bìa phải) giới thiệu sản phẩm tại hội chợ quốc tế.

    Xuất phát từ lòng đam mê và tình yêu quê hương, Vicosap không chỉ đơn thuần là một doanh nghiệp chế biến dừa sáp mà còn đặt mục tiêu trở thành đơn vị tiên phong, chuyên nghiệp và uy tín trong lĩnh vực này. Chị Tú tiết lộ với DOC: "Vicosap đã và đang nỗ lực đa dạng hóa các sản phẩm từ dừa sáp theo xu hướng plant-based, phù hợp với thị hiếu của thị trường thế giới." Song song đó, với định hướng phát triển bền vững, doanh nghiệp đã không ngừng học hỏi và tham gia các khóa tập huấn về chứng nhận và quy trình chế biến thực phẩm để tiếp cận nhiều thị trường nước ngoài, đưa đặc sản Trà Vinh vươn xa.

    Yanie Ha

  • Nhang Lộc Thành: Hai Thế Hệ Gìn Giữ Mùi Hương Bài Quảng Ninh | MDDL Tập 4 – Mùa 2 #mddl

    Nhang Lộc Thành: Hai Thế Hệ Gìn Giữ Mùi Hương Bài Quảng Ninh | MDDL Tập 4 – Mùa 2 #mddl

    NHANG LỘC THÀNH: HAI THẾ HỆ GÌN GIỮ MÙI HƯƠNG BÀI QUẢNG NINH | MDDL TẬP 4 – MÙA 2 #mddl

    Các bạn có thể nghe chương trình trên các nền tảng của Dear Our Community:

    ► Apple Podcast: https://podcasts.apple.com/vn/podcast/dear-our-community/id153108666

    ► Spotify: https://open.spotify.com/show/1g41BCHf4eZJ9KkPLnzsHC?si=2833de80f03e40c3

    ► Youtube: https://www.youtube.com/channel/UCNRktggOBgVcoO0NAHvVuNw  

    ► Website: https://www.dearourcommunity.com/moduongdanloi

    KHÁCH MỜI TẬP 4

    Anh Phạm Quảng Giang, Giám Đốc, Công ty Nhang Lộc Thành

    Chị Phạm Thu Hương, Giám Đốc Phát Triển Thị Trường, Công ty Nhang Lộc Thành

    Xem Mở Đường Dẫn Lối Mùa 2 tập 4 tại đây

    Nhang Lộc Thành, một doanh nghiệp đã có 19 năm kinh nghiệm trong sản xuất nhang hương bài đặc trưng tại Việt Nam. Trong quá trình phát triển, công ty đã trải qua nhiều bước ngoặt quan trọng. Giá trị cốt lõi mà doanh nghiệp luôn giữ vững là “sản xuất từ tâm”.

    GIỚI THIỆU NỘI DUNG TẬP 4: 

    Thờ cúng ông bà, tổ tiên là một phần quan trọng trong văn hóa Việt Nam. Chắc hẳn ai trong chúng ta cũng có những ký ức về mùi hương đặc trưng mỗi khi ba mẹ thắp nén nhang. Trong tập này, chúng ta sẽ cùng nghe câu chuyện về quá trình sản xuất nhang và cách đối phó với vấn đề hàng nhái trên thị trường. Nhang Lộc Thành sẽ chia sẻ những kinh nghiệm và thử thách mà họ đã trải qua trong suốt 19 năm hoạt động trong lĩnh vực này.

    GIỚI THIỆU MỞ ĐƯỜNG DẪN LỐI SEASON 2:

    “Mở Đường Dẫn Lối” là series phỏng vấn những người làm nghề tạo tác động xã hội đầu tiên tại Việt Nam. Trong mùa 2 lần này, series sẽ chia sẻ những giải pháp phát triển bền vững của các doanh nghiệp và tổ chức tiên phong, thông qua câu chuyện làm nghề của các khách mời.

    Mời các bạn cùng lắng nghe nhé!

    Các bạn đừng quên đăng ký kênh Youtube của Dear Our Community để không bỏ lỡ những nội dung thú vị khác trong series “Mở Đường Dẫn Lối” mùa 2 nhé!

    #DOC #DearOurCommunity #MoDuongDanLoi #MDDL #ESG #GreenSkills #nhanglocthanh #haiquanui 

    ———————————–

    THÔNG TIN LIÊN HỆ:

    • Email: hello@dearourcommunity.com

    • Fanpage: https://www.facebook.com/dearourcommunity/

    • Instagram: https://www.instagram.com/dearourcommunity/

    ———————————–

    © Bản quyền thuộc về Dear Our Community – Vui lòng không REUP ©