Tác giả: Dear Our Community

Trong bối cảnh thế giới hiện đại, tạo tác động xã hội (Social Impact) đang trở thành yếu tố then chốt, định hình lại cách các doanh nghiệp tương tác với cộng đồng. Đây là chìa khóa để giải quyết các vấn đề cấp bách một cách hiệu quả và bền vững, từ nâng cao chất lượng sống cho nhóm yếu thế đến xây dựng cộng đồng kiên cường. Tác động xã hội có thể được tạo ra từ nhiều lĩnh vực, với vai trò khác nhau của khu vực công, tư hay tổ chức phi lợi nhuận. Với doanh nghiệp, việc tạo tác động xã hội mang lại những lợi ích vượt trội, vượt xa các hoạt động CSR truyền thống, thể hiện rõ trong chiến lược phát triển cốt lõi.

Tác động xã hội từ Dự án “Đồng hành cùng nỗi lo chạy thận – Mô hình chăm sóc toàn diện” 

Dự án “Đồng hành cùng nỗi lo chạy thận – Mô hình chăm sóc toàn diện” do bệnh viện Lê Văn Thịnh và ASIF Foundation (Quỹ thiện nguyện Quốc tế của người Việt) hợp tác triển khai là một dự án đã và đang tạo ra những tác động xã hội quan trọng. Bệnh nhân chạy thận nhân tạo phải đối mặt với nhiều trở ngại, từ những vấn đề sức khỏe như khó thở, tê mỏi, đau mạn tính đến khó khăn về kinh tế, tâm lý và xã hội. Do vậy, mô hình chăm sóc toàn diện nhằm mục tiêu tạo tác động xã hội, kết hợp giải quyết toàn diện những khó khăn mà bệnh nhân chạy thận đang “sống chung” mỗi ngày.

• Tác động trực tiếp đến chất lượng sống: Dự án giúp cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân suy thận, không chỉ kéo dài sự sống mà còn giúp giảm triệu chứng, phục hồi chức năng, hỗ trợ tâm lý, hỗ trợ dinh dưỡng và kinh tế, hòa nhập cộng đồng… cho bệnh nhân. 

• Giảm gánh nặng cho đội ngũ nhân viên y tế, hệ thống y tế và xã hội: Bằng cách giảm thiểu biến chứng, nhập viện, và nâng cao khả năng tự chăm sóc của bệnh nhân, dự án góp phần giảm gánh nặng chi phí y tế cho gia đình và xã hội. Ngoài ra, dự án còn nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ y bác sĩ thông qua những khoá học, từ đó san sẻ những áp lực về tâm lý và quá tải cho các nhân viên y tế. 

• Xây dựng cộng đồng bền vững: Khi bệnh nhân có chất lượng sống tốt hơn, họ có thể tiếp tục đóng góp cho gia đình và cộng đồng, giảm thiểu tình trạng "phụ thuộc" hoàn toàn, từ đó xây dựng một cộng đồng khỏe mạnh và tự cường hơn. 

• Mô hình điểm cho hệ thống y tế: Dự án có tiềm năng trở thành điển hình về chăm sóc bệnh mạn tính, lan toả mô hình ở nhiều bệnh viện khác trên toàn quốc, tạo ra một thay đổi có hệ thống và quy mô lớn.

Dự án Mô hình chăm sóc toàn diện cần đến sự chung tay của cộng đồng để có thể lan tỏa sự hiệu quả ở nhiều bệnh viện hơn nữa tại Việt Nam, mang đến những giải pháp thiết thực cho người bệnh, gia đình bệnh nhân cũng như sự đồng hành và san sẻ với đội ngũ nhân viên y tế. Chúng tôi tin rằng, trên hành trình phục vụ cộng đồng, các doanh nghiệp là những nhà đồng hành không thể thiếu. 

Nếu doanh nghiệp bạn quan tâm tìm hiểu thêm về dự án, vui lòng liên hệ với chúng tôi tại địa chỉ email hello@dearourcommunity.com 

Theo báo cáo chuyên sâu từ các cơ sở y tế trong nước giai đoạn 2020-2025, tỷ lệ người trẻ từ 18 đến 30 tuổi mắc bệnh thận chiếm tới 20-30% tổng số ca bệnh thận. 

Suy thận, từng được xem là căn bệnh của tuổi già, giờ đây đang ngày càng “trẻ hoá”, trở thành mối đe dọa đáng báo động cho thế hệ thanh niên và người trưởng thành trẻ tuổi. Những người đáng lẽ đang ở độ tuổi sung sức nhất để học hỏi, khám phá, làm việc và cống hiến đang đối mặt với một cảnh tỉnh về gánh nặng mà căn bệnh này đang đặt ra.

Khó khăn chồng chất: Gánh nặng suy thận đè nặng lên đôi vai người trẻ

Về sức khỏe thể chất, suy thận thường đòi hỏi các phương pháp điều trị như lọc máu (chạy thận nhân tạo hoặc lọc màng bụng) hoặc ghép thận. Đây là những quy trình phức tạp, kéo dài suốt đời và đi kèm với nhiều biến chứng. Tuy nhiên, ở giai đoạn đầu, nhiều người có thể chủ quan hoặc nhầm lẫn với các dấu hiệu sức khỏe đơn thuần, dẫn đến việc chẩn đoán và điều trị kịp thời bị chậm trễ. 

Một người trẻ đang ở độ tuổi tràn đầy năng lượng, phải dành hàng giờ đồng hồ mỗi tuần để gắn liền với chiếc máy lọc máu, cơ thể thường xuyên mệt mỏi, uể oải, thiếu sức sống. Tình trạng thiếu máu, các vấn đề về xương khớp hay tim mạch cũng thường xuyên hành hạ, khiến họ khó lòng duy trì các hoạt động hàng ngày một cách bình thường.

Áp lực tài chính cũng là một thách thức lớn. Chi phí điều trị suy thận vô cùng tốn kém và bắt buộc phải có nguồn tài chính ổn định. Đây là một gánh nặng không nhỏ đối với người bệnh trẻ tuổi và gia đình của họ, đặc biệt là những gia đình có hoàn cảnh khó khăn.

Với sự suy giảm của sức khỏe và gánh nặng tài chính, người bệnh trẻ tuổi phải đối mặt với những gánh nặng về tinh thần và tâm lý. Những cảm giác như tuyệt vọng, tự ti, cô đơn, lo âu liên tục,… càng dễ dẫn đến nguy cơ trầm cảm. Cảm giác bị cô lập, không thể tham gia các hoạt động học tập, phát triển sự nghiệp hay vui chơi giải trí bình thường như bạn bè cũng có thể khiến họ dần thu mình lại, đánh mất sự tự tin và niềm vui sống. Nhiều em phải bỏ học giữa chừng, hoặc gặp khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm phù hợp với tình trạng sức khỏe. 

TS. Trương Nguyễn Xuân Quỳnh từng chia sẻ với Dear Our Community: “Một bệnh nhân chạy thận trẻ tuổi từng nói với tôi: “Em không dám quen ai, vì sợ người ta biết em sống nhờ máy.” Những tổn thương tinh thần âm ỉ này, nếu không được hỗ trợ, sẽ khiến người bệnh thu mình, bỏ lọc máu, ăn uống không kiêng khem, dễ biến chứng. Chính vì vậy, khi có mặt của nhân viên xã hội y tế hay chuyên viên tâm lý – người lắng nghe, hỗ trợ và kết nối – bệnh nhân cảm thấy được nhìn nhận trọn vẹn. Họ có thêm động lực để chăm sóc bản thân, cảm thấy ít cô đơn hơn và kiểm soát tốt hơn việc điều trị.

Mô hình chăm sóc toàn diện: Thêm một sự đồng hành với người bệnh 

Dự án “Đồng hành cùng nỗi lo chạy thận – Mô hình chăm sóc toàn diện” đã chứng kiến nhiều câu chuyện đau lòng của những người trẻ phải chạy thận nhân tạo. Họ  không chỉ chiến đấu với bệnh tật mà còn phải vật lộn với những định kiến, sự thiếu hiểu biết và sự cô đơn trong cuộc hành trình đầy gian nan này. Họ cần hơn bao giờ hết sự thấu hiểu, đồng hành và những nguồn lực hỗ trợ toàn diện để có thể vượt qua và tiếp tục sống một cuộc đời ý nghĩa.

Chính vì vậy, mô hình chăm sóc toàn diện không chỉ hướng đến những lợi ích riêng về mặt sức khỏe thể chất của người bệnh mà còn có một nền tảng toàn diện, bao gồm sức khỏe thể chất, tinh thần, tâm linh và các khía cạnh xã hội trong cuộc sống của người bệnh. 

Như bác sĩ Đặng Khôi Nguyên, khoa Thận, Bệnh viện Lê Văn Thịnh chia sẻ: “Hy vọng rằng qua chương trình này, chúng ta sẽ có một đội ngũ và một hệ thống làm việc để mọi người thêm những chuyên ngành khác bên cạnh bác sĩ và điều dưỡng, ví dụ như công tác xã hội, chuyên viên về tâm lý, chuyên viên về dinh dưỡng và vật lý trị liệu có thể cùng tham gia. Làm sao để chăm sóc cho người bệnh ở nhiều khía cạnh nhất có thể và đảm bảo nâng cao được chất lượng cuộc sống của người bệnh.”. Đây cũng chính là mục tiêu của dự án, đồng hành với người bệnh một cách toàn diện trong cuộc sống hàng ngày của họ, đặc biệt mang đến sự hỗ trợ cần thiết cho những người bệnh trẻ tuổi. 

Một khía cạnh quan trọng để đảm bảo tính hiệu quả và bền vững của Dự án “Đồng hành cùng nỗi lo chạy thận – Mô hình chăm sóc toàn diện” là sự chú trọng vào sức khỏe tâm thần đặt trong bối cảnh y tế cộng đồng (Public Health) của Việt Nam. Tập trung vào việc phòng ngừa bệnh tật và nâng cao sức khỏe cho toàn bộ cộng đồng, y tế cộng đồng có vai trò quan trọng trong mô hình chăm sóc toàn diện. Khi kết hợp, hai yếu tố này sẽ không chỉ đảm bảo bệnh nhân nhận được sự hỗ trợ tối đa về mặt y tế mà còn giảm gánh nặng tổng thể cho bệnh nhân, tăng cường sự tự chủ và tạo ra một “chuỗi” chăm sóc liên tục bao gồm cả hỗ trợ tâm lý, xã hội, phục hồi chức năng. 

Để hiểu hơn về cách mô hình chăm sóc toàn diện có thể cải thiện khía cạnh sức khỏe tâm thần của bệnh nhân và các y bác sĩ như thế nào, Dear Our Community đã có cuộc trao đổi với TS. Trương Nguyễn Xuân Quỳnh – Tiến sĩ Triết học Y tế Công cộng tại Trường Đại học Chulalongkorn (Thái Lan) và  Thạc sĩ chuyên ngành Công tác Xã hội Lâm sàng tại Đại học Boston. 

Vai trò của y tế cộng đồng trong mô hình chăm sóc toàn diện dành cho bệnh nhân chạy thận nhân tạo

Theo TS. Xuân Quỳnh, vai trò của y tế cộng đồng hiện nay tại Việt Nam tuy còn khá hạn chế nhưng nếu được kích hoạt đúng cách, tiềm năng là rất lớn. 

“Trên thực tế, y tế cộng đồng là lực lượng gần dân nhất, hiểu rõ hoàn cảnh sống, điều kiện kinh tế – xã hội, và có thể trở thành "mắt xích kết nối" giữa bệnh nhân – bệnh viện – gia đình – và các nguồn lực xã hội. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện tại, lực lượng này thường bị bó hẹp trong chức năng hành chính hoặc y tế dự phòng, chưa được trao quyền và đào tạo đủ để tham gia vào mô hình chăm sóc mạn tính, nhất là trong các lĩnh vực như tâm lý – xã hội. Nếu được tổ chức lại, có tập huấn phù hợp và chính sách rõ ràng, y tế cộng đồng hoàn toàn có thể giữ vai trò như một “người đồng hành tại địa phương” – giúp bệnh nhân duy trì điều trị, giám sát tình trạng nguy cơ, hỗ trợ tâm lý ban đầu, và đặc biệt là phát hiện sớm những hoàn cảnh dễ tổn thương nhất để kết nối lên tuyến trên.”

Vai trò của mô hình chăm sóc toàn diện trong khía cạnh sức khỏe tâm thần của bệnh nhân 

TS. Quỳnh nhấn mạnh: “Chăm sóc toàn diện không chỉ là chăm sóc “toàn bộ cơ thể”, mà là chăm sóc “toàn bộ con người” – bao gồm cảm xúc, suy nghĩ, hoàn cảnh sống, và các mối quan hệ. TS. Quỳnh chia sẻ:  “Một bệnh nhân chạy thận trẻ tuổi từng nói với tôi: “Em không dám quen ai, vì sợ người ta biết em sống nhờ máy.” Những tổn thương tinh thần âm ỉ này, nếu không được hỗ trợ, sẽ khiến người bệnh thu mình, bỏ lọc máu, ăn uống không kiêng khem, dễ biến chứng. Chính vì vậy, khi có mặt của nhân viên xã hội y tế hay chuyên viên tâm lý – người lắng nghe, hỗ trợ và kết nối – bệnh nhân cảm thấy được nhìn nhận trọn vẹn. Họ có thêm động lực để chăm sóc bản thân, cảm thấy ít cô đơn hơn và kiểm soát tốt hơn việc điều trị.

Điều trị không chỉ là vấn đề y khoa, mà là câu chuyện của sức khỏe tinh thần, hỗ trợ xã hội, và sự thấu hiểu.” 

Mô hình chăm sóc toàn diện không chỉ dành cho bệnh nhân, mà còn được thiết kế để “nuôi dưỡng người chăm sóc” 

Không chỉ riêng người bệnh hay gia đình bệnh nhân phải đối mặt với cuộc chiến sinh tồn, bác sĩ và nhân viên y tế cũng trải qua những khó khăn nhất định, đặc biệt là về khía cạnh sức khỏe tâm thần. Sức khỏe tâm thần của các y bác sĩ đóng vai trò cực kỳ quan trọng để đảm bảo sự tỉnh táo, bình tĩnh trong những tình huống căng thẳng, duy trì sự cảm thông và thấu hiểu đối với người bệnh, đồng thời “giữ lửa” với nghề y – một công việc vốn nhiều chông gai và thách thức. Nếu không được tiếp cận và xử lý đúng cách, đúng lúc, sức khỏe tâm thần của nhân viên y tế sẽ bị ảnh hưởng nặng nề. 

TS. Xuân Quỳnh cho biết, các bác sĩ và nhân viên y tế điều trị bệnh nhân chạy thận nhân tạo không chỉ làm việc trong môi trường căng thẳng, mà còn phải tiếp xúc thường xuyên với nỗi đau dai dẳng, sự bất lực của bệnh nhân, và nhiều tình huống phức tạp không thể giải quyết bằng y khoa thuần túy. 

“Chạy thận là điều trị duy trì, không chữa khỏi – điều này khiến cả người bệnh và nhân viên y tế đều đối mặt với cảm giác mỏi mệt, lặp đi lặp lại. Có bác sĩ chia sẻ với tôi rằng: "Nhiều khi bệnh nhân không tuân thủ, bỏ lịch, ăn mặn, rồi trở nặng, mình vừa giận vừa thương. Nhưng trách xong, mình lại thấy có lỗi.”

Cảm xúc mâu thuẫn này – giận dữ, bất lực, day dứt – nếu không được xử lý, sẽ tích tụ thành kiệt sức cảm xúc (emotional exhaustion), rồi dần chuyển sang chai lì cảm xúc (compassion fatigue).

Ở các bệnh viện lớn, số lượng bệnh nhân đông, áp lực hành chính lớn, ca trực dày, nhiều y bác sĩ chỉ có thể “tắt cảm xúc” để làm việc tiếp. Nhưng điều đó không phải là không tổn thương.

Một thực trạng được TS. Xuân Quỳnh chỉ ra, đó là việc nhân viên y tế ở Việt Nam hiếm khi được đào tạo hoặc hỗ trợ để chăm sóc sức khỏe tâm thần cho chính mình. “Họ được kỳ vọng là người mạnh mẽ, kiên cường – trong khi thực tế, họ cũng có những mất mát, những đêm thức trắng, những câu hỏi không lời đáp. Do đó, tôi tin rằng: chăm sóc toàn diện không chỉ dành cho bệnh nhân, mà phải bắt đầu cả từ việc chăm sóc người chăm sóc – vì chỉ khi người bác sĩ còn là chính mình, họ mới đủ sức để chữa lành cho người khác.” 

Chính vì vậy, mô hình chăm sóc toàn diện không chỉ là giải pháp dành cho bệnh nhân, mà còn hướng đến việc “nuôi dưỡng người chăm sóc”. TS. Quỳnh nhấn mạnh, khi hệ thống y tế coi trọng cảm xúc của bác sĩ và nhân viên điều dưỡng, họ mới có thể duy trì lòng tận tâm lâu dài. 

“Tôi tin rằng, sự “tận tâm” không thể duy trì bằng lời kêu gọi hy sinh mãi mãi – mà phải bằng hệ thống cho phép người làm nghề được là con người. Mô hình chăm sóc toàn diện chính là cơ hội để thiết kế lại một hệ sinh thái y tế nhân văn, bền vững và công bằng cho cả hai phía: người bệnh và người chăm sóc.” 

Thách thức và thuận lợi của y tế cộng đồng tại Việt Nam trong việc nhân rộng mô hình chăm sóc toàn diện

Việt Nam có những thuận lợi đáng kể trong việc xây dựng và phát triển mô hình chăm sóc toàn diện cho bệnh nhân, đặc biệt là những người mắc bệnh mãn tính như suy thận nhân tạo. Những yếu tố này tạo nên nền tảng vững chắc để triển khai các chương trình y tế hiệu quả và bền vững. 

Theo TS. Quỳnh, y tế cộng đồng tại Việt Nam đang có những thuận lợi: 

• Hệ thống y tế cơ sở đã phủ rộng đến tận xã, phường – đây là điều mà nhiều quốc gia đang phát triển khác chưa có được. Cán bộ y tế ở tuyến cơ sở có mối quan hệ thân thiết với cộng đồng, hiểu rõ hoàn cảnh gia đình từng bệnh nhân. Họ có thể là cầu nối lý tưởng giữa bệnh viện và đời sống thực tế của người bệnh.

• Nhận thức về sức khỏe tâm thần đang dần thay đổi. Những năm gần đây, Bộ Y tế đã đưa nội dung sức khỏe tâm thần vào các chương trình y tế học đường, y tế người cao tuổi, và y tế dự phòng. Đây là tín hiệu tích cực để tiến tới lồng ghép các dịch vụ hỗ trợ tâm lý vào mô hình chăm sóc toàn diện – không chỉ cho người bệnh mà cả người chăm sóc và nhân viên y tế.

Tuy nhiên, thách thức cũng rất rõ ràng:

• Thiếu nhân lực chuyên biệt như nhân viên xã hội y tế hoặc chuyên viên tâm lý ở trạm y tế hoặc thậm chú ở các bệnh viện lớn có. Việc hỗ trợ sức khỏe tinh thần cho bệnh nhân mạn tính chủ yếu do điều dưỡng hoặc bác sĩ kiêm nhiệm, trong khi họ không được đào tạo bài bản về mảng này. Ở nhiều BV NVXH chỉ làm truyền thông hoặc vận động tài trợ. 

• Cơ chế tài chính cũng chưa bao phủ chăm sóc phi y khoa: Các hoạt động như tư vấn tâm lý, hỗ trợ đi lại, kết nối xã hội hiện chưa được bảo hiểm y tế chi trả. Điều này khiến bệnh viện khó bố trí nguồn lực, và mô hình chăm sóc toàn diện dễ bị xem là “phụ trợ” thay vì thiết yếu.

“Đối với mô hình chăm sóc toàn diện nói riêng, Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển mình về chăm sóc sức khỏe: từ “chữa bệnh” sang “chăm sóc sức khỏe toàn diện”. Sự quan tâm ngày càng tăng đến sức khỏe tâm thần và chất lượng sống mở ra cơ hội lớn cho mô hình này. Ngoài ra, với sự khác biệt về văn hoá, tín ngưỡng, nguồn lực và quan điểm về bệnh tật của môi cộng đồng, mô hình toàn diện cần được “địa phương hóa” – tức là phải được thiết kế và thực hiện với sự tham gia thực chất của người dân, bệnh nhân, và các tổ chức xã hội địa phương. Việc lắng nghe, khảo sát nhu cầu, và có cơ chế phản hồi là cách để đảm bảo sự phù hợp và tính bền vững. 

Tuy nhiên, thách thức nằm ở chỗ: nếu không có chính sách rõ ràng, mô hình dễ trở thành “phong trào”, dễ mất tính bền vững. Để thành công, cần gắn chăm sóc toàn diện với bảo hiểm y tế, với đào tạo nghề nghiệp, và với những “người thay đổi hệ thống” từ trong chính bệnh viện và cộng đồng.” 

Dear Our Community xin chân thành cảm ơn những chia sẻ của TS. Trương Nguyễn Xuân Quỳnh. 

Cuộc chiến với suy thận mạn là một hành trình đầy thử thách, không chỉ về thể chất mà còn cả tinh thần. Nhiều bệnh nhân, khi đối mặt với căn bệnh này, thường rơi vào trạng thái hoang mang, lo lắng, thậm chí muốn từ bỏ. Sợ hãi, lo lắng, không muốn chấp nhận bệnh tật, cùng với áp lực về tài chính, thay đổi cuộc sống, rào cản tiếp cận y tế,… khiến nhiều bệnh nhân trốn tránh việc khám chữa, kéo dài thời gian bệnh tật. Đây cũng chính là một vấn đề nan giải mà các bác sĩ phải đối mặt trong quá trình khám chữa và tư vấn cho bệnh nhân suy thận mạn.

Vượt qua trở ngại tâm lý để đối mặt với bệnh tật 

Cô Trương Thị Kim Ngân, một bệnh nhân chạy thận nhân tạo tại Bệnh viện Lê Văn Thịnh một năm rưỡi và cũng là một người đã tin dùng dịch vụ của bệnh viện trong nhiều năm, chia sẻ về niềm vui đơn giản trong hành trình của mình. Cô nói: “Mấy bác sĩ với điều dưỡng tại viện rất chu đáo và ân cần, cái đó cũng làm mình thấy vui lắm. Từ ngày cô chạy tới giờ cô chưa nghĩ đến chuyện từ bỏ bao giờ. Vì chạy thận xong, mình sẽ khỏe mạnh hơn, ăn uống bình thường chứ không như giai đoạn trước khi chạy thận.”

Tuy nhiên, cô Ngân cũng thừa nhận rằng không phải ngay từ đầu cô đã kiên định và lạc quan như hiện tại. Khi mới phát hiện bệnh, cô vô cùng sợ hãi và chần chừ việc chữa trị. Ngay cả khi có chẩn đoán và yêu cầu điều trị của bác sĩ, cô cũng không dám nghe theo và không dám đến bệnh viện. Đến khi bệnh tình trở nặng hơn, phải trải qua nhiều đau đớn, cô mới dần chấp nhận việc chữa trị và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ. “Cô hối hận vì đã không khám chữa ngay từ đầu. Nếu mình nghe lời bác sĩ ngay từ đầu thì đã không phải trải qua đau đớn như vậy.”, cô Ngân kể lại. 

Tương tự, anh Nhựt, người đã chạy thận 12 năm, cũng từng rất buồn và muốn từ bỏ khi biết mình mắc bệnh. Áp lực tài chính và ảnh hưởng đến cơ hội việc làm, phát triển nghề nghiệp là gánh nặng lớn nhất với anh.

Chăm sóc toàn diện: Nâng đỡ tinh thần và thể chất

Trước những khó khăn đó, mô hình chăm sóc toàn diện ra đời không chỉ tập trung vào điều trị bệnh nền mà còn hỗ trợ dinh dưỡng, phục hồi chức năng, tâm lý và kinh tế cho bệnh nhân. Sự thành công của mô hình này đòi hỏi sự hợp tác đa ngành từ các khoa thận nhân tạo, chăm sóc giảm nhẹ, tâm lý lâm sàng, công tác xã hội và đội ngũ y bác sĩ, nhân viên y tế.

Bác sĩ Trần Văn Khanh, Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh, bày tỏ hy vọng về mô hình này: “Nếu chúng tôi thực hiện tốt dự án này, nó sẽ mang lại lợi ích lớn cho người bệnh suy thận mạn giai đoạn cuối. Chúng tôi hy vọng rằng kết quả cuối cùng của dự án sẽ đáp ứng được nhu cầu và mong muốn chính đáng nhất của bệnh nhân và gia đình họ. Chúng tôi mong rằng, 2-3 năm sau, khi tổng kết dự án, mô hình chăm sóc toàn diện này có thể được nhân rộng đến nhiều tỉnh thành, thậm chí là toàn quốc. Với mục tiêu cuối cùng là để giảm bớt sự thống khổ về tinh thần, thể chất, cũng như bệnh tật cho người bệnh.”

Sống chung với bệnh suy thận mạn và tìm thấy niềm vui

Với cô Ngân, việc chấp nhận và tuân thủ chạy thận định kỳ đã mang lại những thay đổi tích cực. Những ngày đi chạy thận cũng trở thành "một niềm vui", bởi cô cảm thấy khỏe hơn, không còn bị chuột rút hàng đêm và ngủ ngon giấc. 

Cô còn chia sẻ với chúng tôi về những hoàn cảnh kém may mắn trong quá trình chạy thận mà cô chứng kiến tại bệnh viện. Không có tiền trả viện phí, các bệnh nhân không thể tiếp tục quá trình điều trị, có người phải vay nợ, cũng có người phải tạm ngưng. Vì vậy, khi được hỏi về mong muốn đối với chương trình chăm sóc toàn diện, cô nhấn mạnh: “Cô muốn nhà nước quan tâm hỗ trợ cho bệnh nhân nghèo. Bệnh này chỉ cần nghỉ chạy thận thôi là không thể vượt qua được. Cô rất đau lòng, cô nghĩ mình mà có nhiều tiền thì cô có thể giúp đỡ người ta, vì người ta cũng bệnh như mình vậy đó. Cô mong chương trình mang đến lợi ích cho những người khó khăn để họ sống lạc quan hơn, ví dụ như một tháng chạy thận hết 5 triệu mà được giúp đỡ một nửa thì gia đình bớt đi một gánh nặng.”

Những chia sẻ từ cô Ngân và anh Nhựt cho thấy sự cấp thiết trong việc triển khai mô hình chăm sóc toàn diện với bệnh nhân chạy thận nhân tạo. Bệnh viện Lê Văn Thịnh và ASIF Foundation đã thực hiện bước đi tiên phong, không chỉ dừng lại ở điều trị y tế mà còn lan tỏa sự chăm sóc về mặt tâm lý, tâm linh và xã hội. Qua đó, người bệnh có thể tìm thấy niềm vui sống và sống lạc quan hơn trong cuộc chiến với bệnh tật. 

Bệnh thận mạn đặt ra vô vàn thách thức cho người bệnh, biến đổi hoàn toàn cuộc sống của họ và cả gia đình. Cuộc chiến không ngừng nghỉ với lịch chạy thận định kỳ trở thành gánh nặng không chỉ về thể chất, tài chính mà còn về tinh thần.

Bác sĩ Trang, hiện đang công tác tại Bệnh viện Lê Văn Thịnh, với nhiều năm gắn bó cùng bệnh nhân thận mạn, đã chia sẻ sâu sắc về những khó khăn mà họ phải đối mặt. 

Cuộc sống đảo lộn khi bệnh thận mạn ập đến

"Khi biết mình mắc bệnh, niềm vui dường như biến mất khỏi cuộc sống của họ. Tôi thường trò chuyện với bệnh nhân về khoảng thời gian trước khi họ bắt đầu chạy thận, và câu chuyện mà họ kể hoàn toàn khác. Một khi đã bắt đầu, gần như toàn bộ thời gian của họ phải xoay quanh việc chạy thận suốt đời. Bệnh nhân thường phải chạy thận ba lần mỗi tuần theo lịch cố định, và vì số lượng máy có hạn, họ không thể thay đổi lịch trình. Điều này ảnh hưởng nặng nề đến mọi khía cạnh công việc và cuộc sống cá nhân."

Gánh nặng công việc và những ước mơ bị cản trở 

Do việc chạy thận chiếm một lượng thời gian không nhỏ và bắt buộc trong tuần, những người bệnh phải đối mặt với sự khó khăn trong việc tiếp tục những công việc như trước khi mắc bệnh. 

Bác sĩ Trang ngậm ngùi: "Những người làm công ăn lương thường gặp vô vàn khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm. Hầu như không có nhà tuyển dụng nào chấp nhận một nhân viên mà thời gian nghỉ nhiều hơn thời gian làm việc. Một số ít may mắn hơn, nhưng đa số phải chấp nhận những công việc mang tính thời vụ như chạy xe ôm hay bán vé số."

Suy thận mạn cũng không phải ngoại lệ đối với những người trẻ. Xu hướng “trẻ hóa” của suy thận mạn đang có chiều hướng gia tăng. Đơn cử, Khoa Thận Nhân tạo, Bệnh viện Chợ Rẫy, TP HCM, ba tháng đầu năm 2024 đã tiếp nhận 450 bệnh nhân lọc máu chạy thận định kỳ, trong đó có gần 60 bệnh nhân dưới 35 tuổi, chiếm 15%. (theo VnExpress đưa tin). 

Chứng kiến nhiều câu chuyện của người trẻ mắc bệnh, bác sĩ Trang chia sẻ: “Nhiều bệnh nhân khi phát hiện bệnh vẫn đang đi học, mới bắt đầu đi làm, hoặc vừa tốt nghiệp đại học, khi một chân trời mới vừa mở ra thì căn bệnh ập đến. Họ cũng phải từ bỏ nhiều thú vui trong cuộc sống. Việc đi du lịch trở nên gần như không thể vì hai ngày phải chạy thận một lần thì làm sao họ có thể đi xa được? Họ cũng thường xuyên mệt mỏi, cảm giác uể oải dần trong ngày.

Tình trạng thể chất thất thường 

Bác sĩ Trang nhấn mạnh: "Mặc dù khi chạy thận bệnh nhân nằm yên, nhưng đây được đánh giá là một hoạt động tương đương như hoạt động thể chất. Sau mỗi buổi chạy thận, họ vô cùng mệt mỏi, và phải mất 3-4 tiếng để hồi phục. Cuộc sống là một vòng luẩn quẩn: khỏe vào ngày hôm trước, dần mệt mỏi và yếu đi cho đến khi chạy thận, rồi lại mệt mỏi sau đó trước khi cảm thấy khỏe hơn một chút. Ngay cả khi chúng ta bị cảm cúm, chúng ta đã cảm thấy mệt mỏi và không muốn làm gì. Người chạy thận cũng trải qua cảm giác tương tự, nhưng ở mức độ nặng hơn rất nhiều."

Suy thận mạn – Vấn đề y tế cần sự chung tay của cộng đồng 

Đứng trước những thách thức mà các bệnh nhân phải đối mặt hàng ngày, vai trò của cộng đồng, các tổ chức xã hội và chính sách xã hội là cực kỳ quan trọng trong việc hỗ trợ bệnh nhân, giúp họ vượt qua khó khăn và duy trì cuộc sống tốt hơn.

Dự án “Đồng hành cùng nỗi lo chạy thận – Mô hình chăm sóc toàn diện” là một trong những nỗ lực giảm thiểu khó khăn của người bệnh và hệ thống y tế của Bệnh viện Lê Văn Thịnh và ASIF Foundation. Dự án ra đời với mục tiêu cung cấp một chương trình chăm sóc toàn diện cho bệnh nhân chạy thận, bao gồm các vấn đề về thể chất, tâm lý, tâm linh và xã hội. Đồng thời, dự án cũng hướng đến việc chia sẻ và nhân rộng mô hình này tại các bệnh viện trên khắp Việt Nam, đảm bảo lợi ích lâu dài sau khi dự án kết thúc, thay vì chỉ cung cấp sự hỗ trợ tạm thời cho bệnh nhân. 

Giúp người bệnh có cơ hội điều trị gần nhà, giảm bớt thời gian đi lại, chi phí điều trị,… đều là những tác động thiết thực mà dự án đã và đang mang lại cho các bệnh nhân. Dù không thể chữa trị dứt điểm căn bệnh nhưng sẽ góp phần hỗ trợ, cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.