Trao quyền kinh tế cho phụ nữ đòi hỏi phải có những cải cách chính sách công lành mạnh và chuyển đổi các chuẩn mực và thông lệ xã hội liên quan về giới.
Hình ảnh: MELISSA/IFPRI
Tăng cường trao quyền kinh tế cho phụ nữ ở Châu Phi là chìa khóa để tăng trưởng kinh tế bền vững, toàn diện, góp phần đạt được các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) trên lục địa.
Tuy nhiên, ở Tây Phi, các truyền thống và chuẩn mực văn hóa xã hội phổ biến đang ảnh hưởng đến sự tham gia của phụ nữ vào thị trường lao động và cũng phần nào giải thích cho một phần sự phân biệt trong lao động mà họ đang gặp phải. Kết quả là, các ngành và nghề do nam giới chiếm đa số đang được hỗ trợ nhiều và được trả lương cao hơn so với những ngành và nghề do phụ nữ đảm nhiệm. Thêm vào đó, phụ nữ cũng có ít tiếng nói hơn trong gia đình, và vì thế họ cũng phải nhận lãnh phần lớn các công việc không lương như nấu nướng, dọn dẹp và chăm sóc gia đình v,v….
Trong bối cảnh này, để việc trao quyền về kinh tế cho phụ nữ có thể diễn ra, những cải cách về chính sách một cách lành mạnh, đi cùng với sự thay đổi về các chuẩn mực và thông lệ xã hội sẽ cần được triển khai và đề cập nhiều hơn. Quá trình chuyển biến này vì thế cũng sẽ đòi hỏi sự cam kết lâu dài của tất cả các bên liên quan tham gia.
Lần đầu tiên bình đẳng giới: trao quyền kinh tế cho phụ nữ ở Tây Phi
Với sự hỗ trợ của sáng kiến“Tăng trưởng và Cơ hội kinh tế cho phụ nữ (GrOW) – Tây Phi”từ IDRC (International Development Research Center – Trung tâm Nghiên cứu & Phát triển quốc tế), 6 dự án đang được tiến hành ở Benin, Burkina Faso, Côte d’Ivoire và Senegal.
Mục tiêu của các dự án hướng tới chứng minh tính khả thi & ứng dụng thực tiễn dựa trên chính bối cảnh địa phương & hướng tới thúc đẩy quá trình tái thiết hệ thống kinh tế – xã hội hậu Covid-19 theo hướng trao quyền nhiều hơn cho phụ nữ, thúc đẩy bình đẳng giới, đồng thời, chuẩn bị cho sự chuyển đổi sang nền kinh thế trung hoà carbon.
Là một phần của sáng kiến này, Consortium pour la recherche économique et sociale — hợp tác với Bộ Phụ nữ, UN Women và IDRC của Senegal — đã tổ chức một hội nghị quốc tế đa phương về chủ đề trao quyền kinh tế cho phụ nữ ở Tây Phi vào tháng 10/2022 vừa qua tại Dakar, Senegal.
Hội nghị quy tụ các nhà hoạch định chính sách, nhà nghiên cứu, những người thực hành, những nhà phát triển và các tổ chức phi lợi nhuận cùng tham gia chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm cũng như tăng cường sự hợp tác giữa các bên liên quan nhằm thúc đẩy trao quyền kinh tế cho phụ nữ ở Tây Phi.
Công nghệ và dịch vụ hỗ trợ bình đẳng giới
Các kết quả sơ bộ của sáng kiến GrOW–Tây Phi trình bày tại hội nghị trên cho thấy tiềm năng có thể giảm bớt tính cực nhọc của công việc được trả lương & không lương của phụ nữ — với điều kiện là chương trình được thiết kế, triển khai và tiếp thị phù hợp với bối cảnh văn hóa xã hội địa phương.
Ví dụ, các phân tích từ dự án sử dụng Bếp năng lượng mặt trời tại các cộng đồng ở các vùng rừng ngập mặn của Benin đang cho thấy những hiệu quả nhất định. Phụ nữ sẽ sử dụng bếp cho ba hoạt động chính tạo ra thu nhập ở khu vực này: sản xuất muối, hun khói cá và sản xuất phân hữu cơ để làm vườn. Điều này đang góp phần bảo tồn rừng ngập mặn thường bị chặt phá để lấy củi sử dụng trong gia đình và giảm lượng khí thải CO2, đồng thời trao quyền cho phụ nữ để cải thiện thu nhập và góp phần bảo vệ sức khỏe của chính họ. Dựa trên những phân tích đáng khích lệ này, chính phủ Benin đang xem xét khả năng quảng bá các công nghệ này ở diện rộng hơn, ngoài các địa điểm thử nghiệm.
Senegal đang là quốc gia tụt lại phía sau trong việc cung cấp các dịch vụ chăm sóc trẻ em. Trong 10 năm qua, nhiều sáng kiến được triển khai từ nhà nước, tư nhân, cộng đồng nhằm lấp đầy khoảng trống; cải thiện bình đẳng giới thông qua việc giảm & phân bổ lại công việc chăm sóc gia đình không được trả lương đối với phụ nữ. Tuy nhiên, hầu hết phụ nữ vẫn phải đối mặt với ba thách thức về độ phổ biến, chi phí và chất lượng của các dịch vụ chăm sóc trẻ em tại địa phương.
Các cuộc khảo sát gần đây với các bậc cha mẹ tại Senegal cho thấy mức độ sẵn sàng chi trả cao hơn cho các dịch vụ chăm sóc con cái có chất lượng cao. Mặc dù mức độ chi trả là khác nhau, tùy theo đặc điểm hộ gia đình, nhưng mối quan tâm và nhu cầu của người dân về dịch vụ này tăng lên cũng mở ra nhiều cơ hội cho các dịch vụ tính phí, và cũng cho thấy người dân không còn chỉ quan tâm tới các dịch vụ được tài trợ hoàn toàn bởi chính phủ như trước đây.
Hầu hết các công việc không được trả lương được thực hiện bởi phụ nữ
Hướng tới một diễn đàn bền vững bình đẳng giới
Phiên bản đầu tiên của hội nghị chuyên đề này được hỗ trợ bởi các tổ chức quốc tế, khu vực, quốc gia và địa phương — chẳng hạn như văn phòng khu vực của Ủy ban Kinh tế Liên hợp quốc về Châu Phi, Ngân hàng Phát triển Châu Phi và Cộng đồng Kinh tế của các Quốc gia Tây Phi — nhằm thúc đẩy trao quyền cho phụ nữ thông qua nhiều hoạt động khác nhau.
Hội nghị chuyên đề là một phần trong tầm nhìn củaDiễn đàn pour l’autonomisation économique des femmes en Afrique de l’Ouest, được đưa ra trong lễ khai mạc cuộc họp. Mục tiêu của diễn đàn là hướng tới giới thiệu những ví dụ thực tế của các dự án đã thành hình và đang mang lại những tác động quan trọng, từ đó, góp phần hỗ trợ những người đóng vai trò quyết định trong việc xây dựng hoặc sửa đổi các chính sách nhằm giảm bất bình đẳng giới và thúc đẩy sự phát triển của phụ nữ ở Tây Phi.
Những người ủng hộ hy vọng diễn đàn sẽ đóng vai trò là chất xúc tác quan trọng để tăng cường nỗ lực phát triển và đẩy nhanh cải cách nhằm hỗ trợ trao quyền kinh tế cho phụ nữ ở Tây Phi.
Khi thế giới ngày càng nhận thức rõ hơn về biến đổi khí hậu, mối quan tâm đến tính bền vững ngày càng tăng, đặc biệt là trong thế hệ trẻ, những người sẽ phải đối mặt với những thách thức trong giai đoạn tiếp theo của thế kỷ 21. Một cuộc khảo sát với 6.800 người tiêu dùng trong độ tuổi 15-69 ở Nhật Bản về thái độ đối với tính bền vững cho thấy nhiều người tiêu dùng thuộc mọi thế hệ sẵn sàng trả phí cao cho các sản phẩm bền vững. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là sự linh hoạt về giá cả. Thế hệ Z có mức độ chấp nhận cao nhất khi trả nhiều tiền hơn, với 20% sẽ cân nhắc việc trả gấp đôi – gấp 2,5 đến 10 lần so với các thế hệ khác.
Số liệu cho biết tỷ lệ phần trăm người tiêu dùng cân nhắc trả gấp đôi cho các sản phẩm bền vững, Đây cũng là những áp lực mạnh mẽ cho vấn đề khủng hoảng khí hậu trong giới trẻ Nhật Bản hiện nay. Nguồn: Fabric
Thanh niên Nhật Bản và những hành động cụ thể
Giới trẻ Nhật Bản cũng có nhiều hoạt động nhằm kêu gọi chính phủ & doanh nghiệp tham gia và phối hợp bằng những hành động cụ thể hơn trước tình hình biến đổi khí hậu. Hội nghị Khí hậu Thanh niên Nhật Bản được cho là một không gian đối thoại mở để không chỉ dành cho người trẻ tuổi thể hiện tiếng nói của mình về các vấn đề khí hậu, mà còn là nơi những bên liên quan như chính phủ, Quỹ Doanh nghiệp Nhật Bản cùng trao đổi, lắng nghe tiếng nói của người trẻ và cân nhắc bổ sung dưới dạng các đề xuất chính sách như quy định về bao bì nhựa và bắt buộc dán nhãn khí thải đối với thực phẩm vào năm 2025.
Thực tế là thế hệ trẻ sẽ bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi biến đổi khí hậu, trong khi những người ra quyết định chính sách lại lớn tuổi hơn nhiều, từ đó tạo ra khoảng cách lớn trong việc giải quyết khủng hoảng mà xã hội Nhật đang phải đối mặt, theo chia sẻ từ một trong những thành viên chỉ đạo của Hội nghị Khí hậu Thanh niên Nhật Bản.
Ngoài ra, Hành động vì Khí hậu Toàn cầu – nền tảng trực tuyến kêu gọi sự tham gia đa dạng của mọi thành phần, khu vực trên toàn thế giới cam kết hành động đối với biến đổi khí hậu, cũng có những hoạt động nổi bật tại Nhật Bản trong việc góp phần thể hiện tiếng nói của giới trẻ Nhật trước vấn đề này.
Các nhà lãnh đạo thế hệ tiếp theo tại COP27
Với việc những người trẻ tuổi trên khắp thế giới lên tiếng về biến đổi khí hậu mạnh mẽ hơn bao giờ hết, lần đầu tiên giới trẻ toàn cầu có mặt tại COP27 ở Ai Cập. Hiệp hội trẻ em và Thanh niên COP27 ở Ai Cập được hình thành, đặt ở vị trí trung tâm trong Vùng Xanh (Blue Zone), do chính thanh niên lãnh đạo.
Suzuka Nakamura và Daiki Yamamoto, những đại diện học sinh đến từ Nhật Bản tại COP27, đang thực hiện một bộ phim tại hội nghị, cho biết: “Bây giờ chúng tôi không chỉ muốn kêu gọi mà còn lắng nghe mọi người từ nhiều quan điểm khác nhau và gửi đi những thông điệp”. Dù hoạt động năng nổ trong các nỗ lực thể hiện tiếng nói mạnh mẽ hơn tại Quốc hội Nhật Bản, họ cũng thừa nhận rằng “Chúng tôi cảm thấy bị đè nặng bởi thực tế là chúng tôi được kỳ vọng sẽ đóng vai trò cụ thể hơn trong việc giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu".
Với dự án phim tài liệu ghi lại những chia sẻ & hành động của giới trẻ, người dân, những nhà hoạt động khắp nơi trên thế giới tề tựu tại COP27 mang tên record 1.5, hai bạn trẻ trên hy vọng sẽ mang đến một góc nhìn thực tế, cấp bách và những thiệt hại mà những cộng đồng yếu thế bị ảnh hưởng từ biến đổi khí hậu đang phải đối mặt, từ đó mở ra nhiều cơ hội đối thoại nhằm tìm ra các giải pháp thiết thực hơn.
Sự tham gia của trẻ em & thanh niên vào quá trình ra quyết định
Khi hành tinh đang đối mặt với tình trạng nguy cấp do biến đổi khí hậu, thế giới cần nghiêm túc nhìn nhận thực tế rằng người trẻ đang thể hiện những áp lực mạnh mẽ tới các thế hệ đi trước về những động thái rõ ràng hơn trước biến đổi khí hậu.
Nhật Bản đang hướng tới trung hòa carbon với mục tiêu tạm thời là giảm 46% lượng khí thải nhà kính so với mức của năm 2013 vào năm 2030. Theo Bộ Môi trường và Bộ Kinh tế, Thương mại & Công nghiệp, 797 chính quyền địa phương và hơn 200 công ty đã tuyên bố cam kết không phát thải ròng vào năm 2050, khu vực công và tư nhân đang phối hợp để đạt được mục tiêu này. Khi tiếng nói của thế hệ trẻ được đưa vào những nỗ lực này, sự thay đổi được kỳ vọng sẽ tăng tốc hơn.
Thế hệ trẻ đang được xem là những nhân tố tạo ra thay đổi mạnh mẽ, vì thế, để giới trẻ có thể tham gia vào tất cả các quá trình ra quyết định liên quan đến biến đổi khí hậu, một sự thay đổi, điều chỉnh trong hệ thống là cần thiết. Và hy vọng, với sự thay đổi đó, Nhật Bản sẽ ứng phó tốt hơn với biến đổi khí hậu.
BIẾN RÁC THẢI NHỰA THÀNH VẬT LIỆU XÂY DỰNG Ở PHILIPPINES
Một nhóm các nhà tái chế ở Philippines đang cố gắng xoa dịu cuộc khủng hoảng rác thải nhựa ngày càng trầm trọng của đất nước bằng cách biến chai lọ, túi sử dụng một lần và giấy gói thức ăn nhanh làm tắc nghẽn các con sông và bãi biển thành vật liệu xây dựng.
Plastic Flamingo, hay "The Plaf", như tên thường gọi của dự án, sẽ thu gom rác thải, cắt nhỏ và sau đó đúc thành các cột và ván gọi là "gỗ sinh thái" có thể được sử dụng để làm hàng rào, lát sàn hoặc thậm chí để tạo thành nơi lưu trú trong trường hợp nếu những thảm họa xảy ra.
“Đây là những vật liệu tái chế 100% được làm từ phế thải nhựa, trong quá trình sản xuất. chúng tôi cho vào một số chất phụ gia và chất tạo màu để chúng không bị mục nát, không cần bảo dưỡng và cũng không bị rơi rớt mảnh vụn khi sử dụng", Erica Reyes, giám đốc điều hành của The Plaf cho biết.
Bao bì nhựa là một trong những nguyên nhân chính gây ra rác thải nhựa. Hình ảnh: Ed Cook
Cho đến nay, tổ chức đã thu gom được hơn 100 tấn rác thải nhựa, doanh nghiệp xã hội này đang nỗ lực hết mình để giải quyết vấn đề mang tính địa phương nhưng có ảnh hưởng toàn cầu.
Theo một báo cáo năm 2021 của Our World in Data của Đại học Oxford, khoảng 80% nhựa có trong đại dương trên toàn cầu đến từ các con sông ở châu Á và chỉ riêng Philippines đã đóng góp một phần ba trong tổng số đó.
Philippines không có chiến lược rõ ràng để giải quyết vấn đề nhựa và Bộ môi trường của nước này cho biết họ đã liên hệ với các nhà sản xuất để xác định các cách quản lý chất thải.
Plaf thu thập nhựa từ các nhà hàng, công ty và người tiêu dùng rồi biến chúng thành nguyên liệu thô có thể sử dụng được như ván chống thấm. Ảnh: REUTERS/Eloisa Lopez
Tuy nhiên, COVID-19 đã khiến cuộc chiến chống rác thải nhựa trở nên khó khăn hơn.
Theo Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc, khoảng 300 triệu tấn chất thải nhựa được sản xuất hàng năm, vấn đề này càng trở nên trầm trọng hơn do đại dịchđã gây ra cơn sốt về khẩu trang, găng tay, hộp đựng thức ăn mang đi và màng bọc thực phẩm khi mua sắm trực tuyến tăng mạnh.
Allison Tan, cộng tác viên tiếp thị của The Plaf cho biết: “Mọi người không biết cách xử lý những loại nhựa này”.
"Chúng tôi đưa ra giải pháp thay vì chôn lấp trên đất liền hay thải ra môi trường, bạn hoàn toàn có thể mang rác thải nhựa tới các trung tâm như The Plaf, và chúng tôi sẽ làm phần còn lại – tái chế và biến chúng thành những sản phẩm hữu ích hơn.”
Cùng với việc giải quyết các vấn đề về rác thải, nhóm này cho biết họ đang đàm phán với các tổ chức phi chính phủ khác để giúp xây dựng lại những ngôi nhà bị bão phá hủy bằng chính những vật liệu xây dựng bền vững này của mình.
Khách mời của podcast Thăm Sắc Thắm tập 8 là Duy Mạnh – sinh ra và lớn lên tại Đà Nẵng, hiện là một sinh viên năm ba đầy năng động đến từ trường Đại học Ngoại Thương TP. HCM. Thoạt nhìn, cuộc sống sinh viên của Mạnh có lẽ cũng thật nhiều màu sắc tươi sáng, nhưng đằng sau đó vẫn là những trăn trở rất cá nhân trên hành trình trưởng thành của chính mình. Hãy cùng lắng nghe những trải lòng của Mạnh tại podcast Thăm Sắc Thắm!
Màu xanh đen và câu chuyện phía sau?
Xanh đen là màu sắc yêu thích, đơn giản vì nó hợp gu thời trang với Mạnh, khiến cậu bạn tự tin hơn khi diện và phối màu. Nhưng xanh đen cũng đại diện cho một ý nghĩa sâu xa hơn. Không mang quá nhiều hy vọng như xanh da trời, cũng không quá u buồn như màu đen, xanh đen là hình ảnh của những chông chênh trong chính Mạnh. Nhưng màu xanh ấy cũng đại diện cho sự tích cực “nặng ký” nhất còn sót lại sau những vấp ngã, khó khăn trong những bước đi đầu tiên của sự trưởng thành.
Sắc xanh trong tương lai thay đổi như thế nào?
Để tô màu cho cuộc sống hiện tại, Mạnh chọn màu xanh lá. Điều này có lẽ đến từ những trải nghiệm quý giá khi tham gia chuyến công tác tại Singapore – chuyến đi mở ra cho Mạnh nhiều trải nghiệm quý giá. Chọn màu xanh lá, vì nó không chỉ đại diện cho sức sống của mùa xuân, mùa cây lá đâm chồi nảy lộc sau mùa đông giá rét, mà còn đại diện cho sự tự tin vào chính mình, trước những thử thách lại càng mạnh mẽ hơn, phát triển vững chắc hơn.
Sức khỏe tinh thần có thật sự quan trọng?
Trong bốn khía cạnh của cuộc đời: Công việc, gia đình, bản thân và mối quan hệ xung quanh”, sức khỏe tinh thần của bản thân được Mạnh ưu tiên nhất hiện nay. Là một người năng động đứng trước nhiều cơ hội, ngã rẽ khác nhau, Mạnh không màng thử thách để chạy theo nhiều thứ, dẫn đến việc “ôm đồm” làm nhiều việc một lúc. Đồng nghĩa với việc, nếu cùng một lúc những điều ấy gặp vấn đề, cậu sẽ rơi vào khủng hoảng. Từ đó, Mạnh nhận thấy sức khỏe tinh thần cũng quan trọng như sức khỏe vật lý. Nếu có một tinh thần “khỏe mạnh “ và tâm lý ổn định, cậu sẽ có xu hướng đón nhận những điều tích cực trong cuộc sống, vì vậy mà Mạnh cũng sẽ lan toả những điều tích cực đến những người thân xung quanh.
“Khoảng nghỉ” để nhìn lại!
Với chiến thuật “lùi một bước để tiến hai bước”, Mạnh khẳng định cần có một khoảng nghỉ. Khi miệt mài cố gắng chạy theo vấn đề nào đó dẫn đến sức khỏe tinh thần trong trạng thái báo động, Mạnh lại tự hỏi: Mình đang cố gắng vì điều gì, nó đã tốt hay chưa và liệu nó có thật sự xứng đáng với nỗ lực mình bỏ ra? Ngay chính giây phút đó, thay vì tiếp tục lao về phía trước, Mạnh chọn cách lắng lại, cho bản thân một khoảng nghỉ để nhìn nhận lại mọi thứ. Tưởng chừng sẽ mất thời gian hơn nhưng đó là bước đệm để nạp năng lượng và bước xa hơn.
Gửi gắm tới thính giả!
Với Mạnh, “khoảng nghỉ” là vô cùng cần thiết trong mọi mặt của cuộc sống. Thính giả Thăm Sắc Thắm nếu có cơ hội hãy lắng lòng lại, tập lắng nghe bản thân và nhìn vào bên trong nhiều hơn. Quan sát lại chặng đường mình đã qua, cả những thành công và những lần vấp ngã để thấy mình đã may mắn ra sao, để từ đó, biết ơn vì mình còn có thể tiếp tục đứng dậy và bước tiếp trên hành trình này
Trong bối cảnh Việt Nam đang thể hiện những tiếng nói và những cam kết mạnh mẽ hơn về các vấn đề môi trường, năng lượng cũng như mối quan tâm lớn hơn tới các mục tiêu phát triển bền vững, đặt mình trong xu thế phát triển chung của thế giới, rất nhiều câu hỏi được đặt ra cho thế hệ Z – thế hệ kế tiếp được cho sẽ chiếm tới gần ⅓ dân số trong độ tuổi lao động của Việt Nam, tính tới năm 2025 (theo số liệu từ Tổng cục Thống kê Việt Nam). Họ sẽ trở thành những quản lý, lãnh đạo chủ chốt có mặt tại tất cả các khu vực, thành phần kinh tế, góp những tiếng nói và vai trò quan trọng để giải quyết nhiều thách thức đang hiện hữu. Vậy thế hệ Z, rộng hơn là giới trẻ Việt đang đặt mình ở đâu, và nhìn nhận mình như thế nào trước rất nhiều thách thức về môi trường, xã hội đó? Liệu có chăng một xu hướng tạo tác động xã hội đang diễn ra mạnh mẽ hơn tại Việt Nam?
Đó là lý do Kênh nội dung về tạo tác động xã hội Dear Our Community tổ chức buổi thảo luận chuyên sâu với chủ đề “Giới trẻ Việt và xu hướng tạo tác động xã hội"ngày14/12/2022 vừa qua tạithành phố Hồ Chí Minhđể cùng thảo luận và cập nhật với các khách mời, chuyên gia liên quan.
Mục đích chính của buổi thảo luận:
Chia sẻ mối quan tâm của người tiêu dùng và nhân sự trẻ của Việt Nam về các chủ đề môi trường và xã hội.
Trình bày xu hướng mối quan tâm của người lao động trẻ trong công việc và môi trường làm việc.
Chia sẻ về mối quan tâm về đóng góp tạo tác động xã hội của Gen Z tại Việt Nam.
Trao đổi về các cơ hội việc làm, phát triển bản thân dành cho giới trẻ Việt trong xu hướng này cũng như vai trò của các bên liên quan trong hỗ trợ các bạn trẻ trên hành trình này.
Với sự tham dự của các khách mời, bao gồm:
Chị Võ Ngọc Tuyền, Nhà sáng lập & Giám đốc điều hành Dear Our Community.
Chị La Ngọc Việt Thương, Giám đốc điều hành công ty nghiên cứu thị trường Cimigo.
Anh Bùi Quang Đông, Giám Đốc Trung tâm Kết nối cộng đồng (Service-Learning Center) từ Trường Đại học Kinh Tế – Tài Chính thành phố HCM.
Anh Lê Xuân Dũng, Giám đốc Trung Tâm hỗ trợ Học sinh, Sinh viên TP.HCM.
Bạn Đào Hải Nhật Tân, Nhà sáng lập dự án Seesaw Vietnam – cung các các giải pháp chăm sóc sức khỏe tinh thần cho người trẻ.
Toàn cảnh buổi thảo luận “Giới trẻ Việt và xu hướng tạo tác động xã hội" được Dear Our Community tổ chức
Tại buổi thảo luận, đại diện công ty nghiên cứu thị trường Cimigo đã trình bày một khảo sát năm 2021 về mối quan tâm của giới trẻ (18-29 tuổi) trên khắp Việt Nam, trong đó nổi bật là có tới 29%số lượng khảo sát cho thấysự quan tâm lớn về vấn đề giảm ô nhiễm môi trường, 26% quan tâm về bảo vệ thiên nhiên nói chung;6/10 bạn trẻ mong muốn tạo sự khác biệt thông qua việc giúp đỡ người khác. Khảo sát cũng cho thấy người trẻ ngày càng mong muốn, khao khát đóng góp nhiều hơn cho xã hội thông qua việc giải quyết những vấn đề đang tồn tại, từ đó đóng góp vào sự phát triển bền vững chung cho Việt Nam. Đại diện Cimigo cũng nhấn mạnh những điểm khác biệt nổi bật của Thế hệ Z hiện nay đó là: đặt mục tiêu rất rõ ràng và mong muốn hoàn thành trong ngắn hạn (trong khoảng 5 năm); tính độc lập cao hơn và tính sáng tạo cũng cao hơn.
Chị La Ngọc Việt Thương, Giám đốc điều hành công ty nghiên cứu thị trường Cimigo chia sẻ
Cũng trong buổi thảo luận này, đại diện đến từ Trung tâm hỗ trợ học sinh, sinh viên thành phố Hồ Chí Minh cũng trình bày nhiều chia sẻ, hoạt động của chính trung tâm về chủ đề tạo tác động xã hội trong giới trẻ như: tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về bộ tiêu chuẩn để đo lường các yếu tố liên quan đến phát triển bền vững và ảnh hưởng của doanh nghiệp đến cộng đồng ESG (Environment – Social – Governance); chủ động phối hợp với doanh nghiệp thực hiện các hoạt động liên quan tới trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR); … nhằm giúp sinh viên tiếp cận nhanh hơn với những chủ đề này.
Anh Lê Xuân Dũng, Giám đốc Trung tâm hỗ trợ học sinh, sinh viên TP.HCM chia sẻ
Với vai trò là một đơn vị đào tạo, không chỉ bồi dưỡng về kiến thức và kỹ năng cho sinh viên, đại học Kinh tế – Tài chính còn cho rằng bồi dưỡng sinh viên quan tâm nhiều hơn tới các vấn đề xã hội cũng rất quan trọng. Sự thành lập của Trung tâm Kết nối cộng đồng từ năm 2018 đã tạo ra một không gian để sinh viên ứng dụng thực tế những kiến thức, kỹ năng học được vào chính những dự án hỗ trợ cộng đồng cụ thể. Đơn cử, sinh viên trường đã tham gia thiết kế website, lên các chương trình truyền thông cho dự án tiệm bánh Happy của các bạn khiếm thính, giúp tăng doanh thu & hình ảnh cho dự án. Từ đó, sinh viên cũng thu về những kinh nghiệm thực tế, rèn luyện các kỹ năng xã hội, kỹ năng thấu cảm và thấu hiểu cộng đồng, đây là những kỹ năng ngày càng quan trọng để lãnh đạo trong thế kỷ 21, giúp hình thành năng lực cạnh tranh của các sinh viên quan tâm bước vào các con đường nghề nghiệp tạo tác động xã hội.
Anh Bùi Quang Đông, Giám đốc Trung tâm kết nối cộng đồng tại trường ĐH Kinh tế – Tài chính TP.HCM chia sẻ
Chị Võ Ngọc Tuyền, người sáng lập và giám đốc điều hànhDear Our Community cũng chia sẻ về nhu cầu tìm kiếm nguồn nhân lực chất lượng và phù hợp tại các doanh nghiệp và tổ chức để đảm nhiệm các công việc liên quan về ESG, phát triển Bền vững, CSR, phi lợi nhuận cho thấy những cơ hội dành cho các bạn trẻ quan tâm các công việc tạo tác động xã hội ngày càng tăng trên thị trường lao động. Các bạn trẻ nếu được trang bị những kiến thức, kỹ năng liên quan càng sớm thì càng tăng khả năng tiếp cận được các cô hội công việc hấp dẫn này.
Chị Võ Ngọc Tuyền, Nhà sáng lập và Giám đốc điều hành Dear Our Community – kênh cung cấp nội dung tạo tác động xã hội chia sẻ
Câu chuyện của Nhật Tân (sinh viên năm 3 ngành Tâm Lý Học tại ĐH. Fulbright Việt Nam) – sáng lập dự án Seesaw Việt Nam (dự án gọi vốn đầu tư thành công trong chương trình Shark Tank 2022) về giải pháp chăm sóc sức khỏe tinh thần cho người trẻ cho thấy tính sáng tạo, sự nhạy bén trong việc giải quyết các vấn đề xã hội hiện nay của thế hệ Z. Tân cho rằng, thế hệ Z hôm nay không chỉ định vị mình là một cá nhân độc lập, đầy khác biệt, mà còn đặt mình vào một bức tranh lớn hơn – bức tranh của thế hệ và vai trò của thế hệ Z với đất nước khi đứng trước nhiều thách thức khác nhau.
Chị Đào Hải Nhật Tân, Nhà sáng lập startup Seesaw – Nhà phát hành trò chơi chăm sóc tinh thần và phát triển bản thân chia sẻ
Buổi thảo luận diễn ra sôi nổi, chất lượng, nhiều cảm xúc và truyền cảm hứng, không chỉ mang lại nhiều nội dung trao đổi sâu, mà còn cung cấp nhiều góc nhìn đa chiều và vai trò quan trọng của tất cả các bên trong việc hướng tới giải quyết những vấn đề mà Việt Nam đang đối mặt.
Dear Our Community (DOC) là đơn vị chuyên cung cấp các nội dung chuyên biệt về lĩnh vực tạo tác động xã hội hướng tới giới trẻ tại Việt Nam, đồng thời, là nơi bồi dưỡng cho nguồn nhân lực trẻ kiến thức và kỹ năng thiết thực nhằm giúp các bạn trẻ chuẩn bị sẵn sàng trước khi bước vào thị trường lao động, đặc biệt là lĩnh vực tạo tác động xã hội còn khá mới mẻ tại Việt Nam.
Đội ngũ DOC có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tác động xã hội, phát triển bền vững, sáng tạo nội dung và truyền thông tại các doanh nghiệp và tổ chức phi lợi nhuận.
Chính quyền địa phương lo ngại về tương lai của đồng bằng sông Cửu Long khi các đập thượng nguồn sông Mê Kông đe dọa sinh kế của người dân.
Sự màu mỡ của đồng bằng bị đe dọa vì ô nhiễm và các nhân tố khác. Liệu nông nghiệp bền vững, năng lượng tái tạo và kế hoạch phục hồi tổng thể có thể hồi sinh vùng đất này?
Một cánh đồng lúa ở đồng bằng sông Cửu Long sản xuất gần 50% sản lượng gạo, tương đương 43 triệu tấn vào năm 2019. Ảnh: Shutterstock
Ba năm trước, tình trạng thiếu việc làm đã khiến anh Trương Bá Long, 33 tuổi, chuyển đến trung tâm kinh tế của Việt Nam là Thành phố Hồ Chí Minh.
“Sài Gòn là miền đất hứa cho những người từ đồng bằng,” Long cho biết. Anh xuất thân là con nhà buôn bán và thợ làm tóc ở Kiên Giang, đi học bằng kỹ sư điện tại một trường đại học ở Sài Gòn và hiện làm thợ điện cho một chuỗi nhà hàng. Anh cho biết khoảng 80% những người bạn lớn lên cùng anh lớn lên cũng đã di cư vào Sài Gòn.
“Nơi mình ở, người dân làm ruộng quanh năm và không có nhiều việc làm”
Cũng giống như Long, khoảng 1,1 triệu người đã rời bỏ Đồng bằng sông Cửu Long rộng lớn trong thập kỷ vừa qua để tìm kiếm cơ hội khắp Việt Nam hoặc ở nước ngoài; do hậu quả của ô nhiễm môi trường, quy hoạch kém, các đập thượng nguồn đe dọa sinh kế của người dân và sức sống của vùng Đồng bằng.
Một báo cáo được công bố gần đây của các chuyên gia kinh tế và chính sách hàng đầu tại Việt Nam được tài trợ bởi Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho thấy rằng vùng đồng bằng có tỷ lệ di cư cao nhất và nhập cư thấp nhất ở cả nước. Đóng góp của vùng cho GDP của Việt Nam cũng đã giảm mạnh trong ba thập kỷ qua – từ khoảng 27% vào năm 1990 xuống 17,7% vào năm 2019. Dân số của vùng đồng bằng, bao gồm 13 trong số 63 tỉnh và thành phố của Việt Nam, hiện là 17,1 triệu.
“Hệ quả tất yếu của tình trạng này là thiếu hụt lao động (ở đồng bằng) ngày càng phổ biến, đồng thời dân số già đã trở thành một vấn đề nghiêm trọng”, báo cáo cho biết. Các tác giả bao gồm các giáo sư từ Đại học Fulbright Việt Nam và Đại học Cần Thơ, các nhà quản lý doanh nghiệp và các nhà nghiên cứu tại Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp.
Báo cáo cho biết, việc thiếu lao động có kỹ năng cộng với việc chuyển đổi chậm qua các ngành có tính năng suất cao hơn khiến nền kinh tế của vùng đồng bằng bị bỏ lại phía sau.
Bài toán lương thực
Cuối thế kỷ 20, Việt Nam muốn cạnh tranh với Thái Lan về xuất khẩu gạo, vì vậy chính phủ và nông dân xây dựng hệ thống đê kín xung quanh đất nông nghiệp, ngăn chặn mùa nước nổi vào ruộng lúa và trồng thêm vụ thứ ba mỗi năm thay vì chỉ hai vụ như trước. Thu hoạch lúa gạo tăng từ 4 triệu tấn năm 1975 lên hơn 20,7 triệu vào năm 2010. Việt Nam trở thành nước sản xuất gạo lớn thứ ba trên thế giới, sau Ấn Độ và Thái Lan.
Đến năm 2019, sản lượng gạo của Việt Nam đã tăng lên hơn 43 triệu tấn, trong đó sản lượng của đồng bằng chiếm 50%. Khu vực này cũng là vựa trái cây của cả nước khi đóng góp tới 60% sản lượng, và 70% sản phẩm nuôi trồng thủy sản.
Nhưng cái giá phải trả cho những thành tựu này là sự phì nhiêu của vùng đồng bằng. Trong các khu vực đê bao khép kín, mùa nước nổi – cần thiết để bồi đắp phù sa cho ruộng lúa và rửa trôi các sunphat có tính axit và các chất độc hại khác đi – không còn diễn ra. Và, với ba vụ lúa được trồng mỗi năm, đất không có đủ thời gian để phục hồi độ phì nhiêu tự nhiên.
Ngoài ra, tình trạng lạm dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật đang diễn ra tràn lan ở Đồng bằng sông Cửu Long, theo báo cáo năm 2017 của Ngân hàng Thế giới về ô nhiễm nông nghiệp ở vùng này. Các công trình đập được xây để ngăn mặn và trữ nước ngọt ở sông Mê Kông cũng đã dẫn đến ô nhiễm nước gia tăng do chất thải tích tụ, theo một nghiên cứu năm 2018 của Đại học Cần Thơ.
Bài toán lương thực
Việc khai thác cát bất hợp pháp ở đồng bằng – được sử dụng để làm bê tông và nhựa đường – cũng đã xuất hiện tràn lan. Marc Goichot, người lãnh đạo Sáng kiến Nước ngọt của WWF ở sông Mekong, cho biết tổ chức đã và đang làm việc với các đối tác Việt Nam để thúc đẩy sản xuất cát bền vững ở đồng bằng, cân bằng các vấn đề môi trường với nhu cầu gia tăng từ lĩnh vực xây dựng của Việt Nam.
“Việt Nam cần một giải pháp thay thế cho cát khai thác từ đồng bằng. Khi bạn lấy cát ở Đồng bằng sông Cửu Long, có người ven biển mất nhà”. Goichot cho biết, đề cập đến sự sạt lở đất do khai thác cát gây ra.
Ở vùng châu thổ, nơi những ngôi nhà một hoặc hai tầng nép mình bên những con kênh, văn hóa sông nước là đặc trưng rất rõ nét. Tuy nhiên, cư dân sinh sống tại nơi đây đối mặt với nguy cơ tiềm ẩn mất an toàn do sạt lở bờ sông bởi khai thác cát, xâm nhập mặn và các đập thủy điện ở thượng nguồn. Các hoạt động nhân tạo này có tác động vượt xa biến đổi khí hậu và gây ra các mối đe dọa lớn hơn trong ngắn hạn trong khi làm trầm trọng thêm các tác động của biến đổi khí hậu trung và dài hạn, theo nghiên cứu được xuất bản trên tạp chí khoa học Nature vào năm 2019.
Tiến sĩ Trần Thị Phụng Hà, giáo sư xã hội học tại Đại học Cần Thơ, cho rằng khu vực cần có kế hoạch cơ sở hạ tầng tốt hơn. “Đầu tư vào các chương trình phát triển ở vùng đồng bằng lẽ ra phải được thực hiện 10 năm trước”, cô nói thêm rằng các người dân ở khu vực sẽ tiếp tục cố gắng tìm kiếm việc làm ở các khu công nghiệp ở miền Nam, vì khó tìm được việc làm được trả lương cao hơn ở vùng đồng bằng.
Thiệt hại kinh tế
Nhưng việc thiếu quy hoạch cơ sở hạ tầng không phải là điều duy nhất kìm hãm sự tăng trưởng. Trong nhiều năm, 11 đập thủy điện công suất lớn như thác nước do Trung Quốc xây dựng dọc theo thượng nguồn dòng Mê Kông tại khu vực nước họ đã làm gián đoạn dòng chảy và mực nước sông. Theo một báo cáo của Eyes on Earth, một công ty nghiên cứu và tư vấn của Hoa Kỳ tập trung vào các vấn đề về nước, vào năm 2019, các phần của Thái Lan, Campuchia, Lào và Đồng bằng sông Cửu Long bị thiếu nước nghiêm trọng vì những hạn chế dòng nước do cách quản lý đập ở thượng nguồn.
Tại một thời điểm, trung bình, con sông thấp hơn tự nhiên khoảng 5 mét, trong khi khu vực thượng nguồn của Trung Quốc nhận được lượng mưa trên mức trung bình trong hầu hết cả năm. Năm 2020, Đồng bằng sông Cửu Long hứng chịu đợt hạn hán lịch sử và xâm nhập mặn kỷ lục, mà các chuyên gia cho rằng là do giảm lượng mưa do hiện tượng El Nino và giảm lượng phù sa do các đập của Trung Quốc gây ra. Theo quy luật tự nhiên của sông Mekong, nước ở thượng nguồn đưa phù sa xuống làm màu mỡ cho các vùng đất hạ lưu.
Tháng trước, Thái Lan đe dọa sẽ hủy kế hoạch cho một công ty Trung Quốc phát triển đập trên sông Mekong ở nước láng giềng Lào, với lý do lo ngại về tiềm năng tác động môi trường và sự gián đoạn của dòng chảy.
Mặc dù các đập lớn do Trung Quốc điều hành được coi là nguyên nhân chính phá hủy sức sống của sông Mekong mà sinh kế của 60 triệu người đang hàng ngày phụ thuộc, 118 đập thủy điện khác dọc theo bờ sông Mekong – khoảng một nửa trong số này nằm ở Lào (theo Cơ quan Theo dõi Cơ sở hạ tầng Mekong do Hoa Kỳ tài trợ) có thể gây ra nhiều thiệt hại.
Thiệt hại kinh tế
Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra các chi phí kinh tế và sinh thái đi kèm với thủy điện trên sông Mekong và những con đập thượng nguồn sẽ đe dọa quần thể cá và phá vỡ thủy văn sông tự nhiên.
Brian Eyler là giám đốc chương trình Đông Nam Á tại Trung tâm Stimson, tổ chức tư vấn có trụ sở tại Washington và là tác giả của “Những ngày cuối của dòng MeKong hùng vỹ”. Ông cho biết sự thất bại trong việc bảo vệ Đồng bằng sông Cửu Long không thể hoàn toàn là do Trung Quốc.
“Mối đe dọa của bộ ba tác nhân: đập thuỷ điện, quy hoạch địa phương không bền vững và biến đổi khí hậu đứng sau tình trạng di cư chưa từng có tiền lệ tại nơi đây” .
Cuối năm 2017, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc phát biểu các nhân tố như hệ thống đập ở thượng nguồn và việc gia tăng các hoạt động sản xuất trong nước cũng như biến đổi khí hậu đã làm tổn hại vùng đồng bằng Sông Cửu Long. Chính Phủ thông qua Nghị quyết 120 về Phát triển bền vững đồng bằng sông Cửu Long thích ứng với biến đổi khí hậu, giao các bộ và chính quyền địa phương thực hiện một số nhiệm vụ trong theo đuổi mục tiêu.
Ông Lê Hoàng Thanh, một nông dân sống ở ngoại ô thành phố Cần Thơ, đang cố gắng nâng cao nhận thức của các cộng đồng địa phương về việc tự cung tự cấp lương thực trước vô vàn thách thức.
Được biết đến với cái tên chú Hai Thanh, người đàn ông 72 tuổi dạy người dân địa phương về nuôi trồng đa canh tức là nuôi trồng các loại cây trồng hoặc vật nuôi khác nhau trên một không gian cùng một lúc. Ông cho biết ông đã học hỏi từ các nhà nghiên cứu của Đại học Cần Thơ và sau đó sửa đổi cho phù hợp với địa phương.
Trên mảnh đất rộng nửa ha của chú Hai Thanh, từng nhánh mít, sầu riêng, xoài và những cây ăn quả khác mà ông trồng đang trổ chồi mới. Cách đó vài bước là âm thanh nhộn nhịp của hàng trăm con gà. Ông không sử dụng thuốc trừ sâu hoặc phân bón trên cây trồng, mô hình của ông là một dẫn chứng tiêu biểu của sự hài hòa các nhân tố khi nuôi trồng
Hai cái ao của ông đã chứng thực điều này. Chúng được bao phủ bởi bèo, nguồn thức ăn tối ưu cho ốc ông đang nuôi để tạo thành một vòng tròn thức ăn hữu cơ. Trong khi nhiều nông dân ở vùng đồng bằng thường có thu nhập vài tháng một lần, Thanh bán ốc cho các nhà hàng địa phương, kiếm được 8 triệu đồng một tháng chỉ từ hoạt động này – khoảng gấp đôi mức lương trung bình hàng tháng của một người làm công tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Nông dân Lê Hoàng Thanh khoe những con ốc ông nuôi trong trang trại ở TP Cần Thơ. Ảnh: Sen Nguyễn
Ông nói: “Người dân vùng đồng bằng được thiên nhiên ưu đãi rất nhiều. "Họ trồng cây thì sinh hoa kết trái. Họ thả cá vô ao thì nó lớn”. Nhưng sự trù phú về tự nhiên của vùng châu thổ đã mất dần vì ô nhiễm, biến đổi khí hậu và các vấn đề khác, những vấn đề mà người nông dân chưa nghĩ đến. Việc áp dụng công nghệ mới cũng khó khăn vì họ phụ thuộc vào thói quen cũ và một phần vì thiếu tài chính.
Các chuyên gia tại Đại học Fulbright Việt Nam và Đại học Cần Thơ cho rằng vì các nguồn lực công đã được tập trung vào lúa gạo, các nông nghiệp truyền thống khác quá lâu, sự chuyển dịch sang các ngành năng suất cao hơn như năng lượng tái tạo diễn ra chậm hơn, mặc dù khu vực này có tiềm năng dồi dào về điện gió và năng lượng mặt trời. Họ cũng nói rằng kết nối giao thông được cải thiện trong khu vực sẽ giúp thu hút nhiều khách du lịch và các nhà đầu tư hơn và dẫn đến sự mở rộng của các hoạt động kinh tế.
Tính đến năm 2019, có hơn 55.000 doanh nghiệp ở vùng đồng bằng, chiếm khoảng 11% tổng số cả nước, trong khi khu vực này chỉ có 5% chiều dài tổng số đường cao tốc của cả nước và làm hạn chế hiệu quả các hoạt động kinh tế trong khu vực.
Quy hoạch tổng thể
Đồng bằng cũng đã thu hút sự chú ý đáng kể của nước ngoài, đặc biệt là từ Hà Lan, đất nước đã có nhiều thế kỷ kinh nghiệm trong việc quản lý tài nguyên nước của mình thông qua mạng lưới kênh rạch. Tháng trước, Hà Lan và Việt Nam đã ra mắt một sáng kiến song phương – Nền tảng Kinh doanh Hà Lan – Việt Nam cho Đồng bằng Sông Cửu Long – để kích thích sự phát triển trong khu vực thông qua quan hệ đối tác công tư.
Đó là động thái mới nhất về sự tham gia của Hà Lan vào Đồng Bằng Sông Cửu Long, kể từ năm 2013 khi Hà Lan cùng Chính phủ Việt Nam đưa ra Kế hoạch Đồng bằng sông Cửu Long. Kế hoạch này nhằm tiến tới công nghiệp hóa trong ngành nông nghiệp của đồng bằng, kết hợp với việc sử dụng đất năng động, cải thiện hợp tác liên tỉnh và liên ngành cũng như các biện pháp khác để đảm bảo một tương lai bền vững cho môi trường.
Quy hoạch vùng Đồng bằng sông Cửu Long thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 hiện bao gồm các yếu tố từ kế hoạch năm 2013, dự kiến sẽ đệ trình phê duyệt cuối cùng vào cuối năm 2021.
TS Lê Anh Tuấn, giảng viên cao cấp Khoa Môi trường và Tài nguyên Thiên nhiên của Đại học Cần Thơ cho biết, trong khi chính phủ có kế hoạch đặt nền tảng chính sách cho các lãnh đạo tỉnh, vẫn cần có những bước cụ thể để thực hiện kế hoạch và ngân sách.
Ông Tuấn nói rằng để thực hiện được kế hoạch này, chính phủ Việt Nam cần tổ chức một cơ quan điều phối với kiến thức về đồng bằng đóng vai trò như một ‘’nhạc trưởng’’ để dẫn dắt hòa hợp các bên liên quan tham gia vào sứ mệnh nâng cao sự phát triển của khu vực.
Trong khi đó, cư dân khu vực đồng bằng sông Cửu Long như chị Bùi Thu Thảo, 37 tuổi, lớn lên tại thị xã Long Xuyên, mong muốn ở lại khu vực và đóng góp cho sự phát triển và thịnh vượng của nó, mặc dù có nhiều thách thức và bất ổn.
Thảo có gần một thập kỷ kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực dịch vụ xã hội và chị đang xem xét khởi động một dự án với bạn bè của chị để dạy các khóa học phát triển kỹ năng – bao gồm các kỹ năng lãnh đạo và xây dựng mối quan hệ – với học sinh địa phương, để đạt mục tiêu xây dựng mức độ tự tin và tính linh hoạt của những người trẻ tuổi trong vùng đồng bằng.
Tuy nhiên, thỉnh thoảng, Thảo cảm thấy buồn khi nhớ lại nhiều người bạn của chị đã di cư đến nơi khác, vì công việc hoặc vì hôn nhân. Nhưng, Thảo cũng chia sẻ, cuối cùng chị đã chấp nhận được thực tế này, “vì ai cũng cần có một cuộc sống tốt hơn.”
Đến với Thăm Sắc Thắm tuần này, chúng ta cùng gặp gỡ Nguyễn Minh Văn – chàng sinh viên năm 2 đại học đến từ Kontum còn nhiều bỡ ngỡ khi hành trình với nơi chốn mới Sài Gòn chỉ mới vỏn vẹn 6 tháng. Cùng lắng nghe câu chuyện của Văn trong tập 7 của podcast Thăm Sắc Thắm này bạn nhé!
Thăm Sắc Thắm
Niềm đam mê cầu lôngvà sựthay đổi qua thời gian
Ấp ủ ước mơ trở thành vận động viên cầu lông từ nhỏ, Văn từng đạt huy chương vàng tại giải thể thao của tỉnh. Hành trình trưởng thành khiến ước mơ của Văn có sự đổi thay. Bây giờ cầu lông chỉ là đam mê thể thao. Thế nhưng cơ duyên đã giúp khả năng cầu lông mang lại nguồn thu nhất định từ việc giảng dạy, và chính sự nhiệt tình và thật thà đã làm Văn tạo sự khác biệt với học trò của mình. Văn cho rằng sự kiện này là những gam màu sáng: đỏ và trắng trong thời gian cậu ở Sài Gòn.
Vì sao lại làmàu đen xám?
Văn chọn cho mình gam màu đen xám. Đối với cậu, đen xám là gam màu trầm tính, dễ phối với những màu khác chứ không thực sự hàm ý màu sắc của cuộc sống hiện tại. Văn luôn coi những sự kiện xung quanh mình dù tốt hay xấu thì đều gắn với các màu tươi sáng – nơi cho cậu những trải nghiệm để trưởng thành, để học hỏi. Với Văn, màu đen xám còn thể hiện cho những nỗ lực tự thân đầy mạnh mẽ và nội lực vì rồi đây, bạn cũng sẽ như bao cô cậu sinh viên rời khỏi vòng tay cha mẹ để tự đi trên đôi chân của mình.
Sự ưu tiêncho cuộc sống là trở về Kontum
Với Văn, gia đình là điều quan trọng nhất, đã quá muộn để nhận ra tình cảm của ba mẹ, rằng ba mẹ không có quá nhiều thời gian với mình nữa. Những đứa con lớn lên thì ba mẹ cũng già đi, đôi khi, những suy nghĩ về thời gian cho cậu những mong muốn giản dị hơn, những kế hoạch vì thế cũng rõ ràng hơn: cố gắng để nhanh cứng cáp rồi quay về bên ba mẹ.
“Hướng vào bên trong” để phát triển bản thân
Văn cho rằng suy nghĩ của mình khác với bạn bè, dù đôi khi mất phương hướng nhưng Văn coi việc va chạm ở Sài Gòn và những sự kiện không may đều là cơ hội để lớn lên. Văn chọn “hướng vào bên trong" chăm sóc sức mạnh nội tại để đương đầu mạnh mẽ với thử thách. Văn cũng dành nhiều thời gian để thường xuyên gọi điện cho ba mẹ, rồi như trở thành thói quen, sở thích tự khi nào hơn là trách nhiệm.
Văn cũng tự “setup” cho mình những thói quen như thể hiện lòng biết ơn và sự kỷ luật cho bản thân để rèn luyện mỗi ngày, để có thể có được thương hiệu cá nhân riêng trước tuổi 25, điều này không chỉ để ba mẹ thôi lo lắng, mà còn là thể hiện khả năng tự lập của bạn khi bắt đầu bước vào đời.
Gửi gắm qua podcast
Hãy hướng về gia đình và bản thân nhiều hơn, vì nếu cân bằng được cảm xúc của mìnhthì bạn không chỉ mang lại nhiều giá trịtốt đẹp cho mọi người và ngược lại, còn dành được rất nhiều tình cảm yêu thương từ chính họ.
Dear Our Community xin giới thiệu với các bạn đọc Series bài viết về chủ đề các mục tiêu phát triển bền vững nhằm cung cấp những hiểu biết chung & thiết thực, giúp các bạn đọc trẻ từng bước tiếp cận với những vấn đề chung của xã hội hiện nay.
Chương trình Nghị sự 2030 về Phát triển Bền vững được tất cả các Quốc gia Thành viên của Liên Hợp Quốc thông qua vào năm 2015 đã mang đến một tầm nhìn phát triển chung, hướng đến hòa bình và thịnh vượng cho con người và hành tinh của chúng ta trong hiện tại cũng như trong tương lai.
Mục tiêu Phát triển Bền vững – Nguồn: JCJ Việt Nam
Nội dung quan trọng nhất trong Chương trình Nghị sự 2030 là danh sách 17 Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs), kêu gọi tất cả các quốc gia phát triển và đang phát triển cùng chung tay hành động và tăng cường hợp tác quốc tế hướng đến cột mốc 2030. Các Mục tiêu Phát triển Bền vững có tính phổ quát và bao trùm, không chỉ tập trung vào xoá đói, giảm nghèo mà còn hướng đến việc cải thiện chất lượng y tế, giáo dục, nâng cao bình đẳng xã hội, và thúc đẩy phát triển kinh tế. Đặc biệt, Chương trình Nghị sự 2030 cũng đưa vào các mục tiêu về hành động khí hậu và bảo tồn rừng biển.
Mục tiêu Phát triển Bền vững – Nguồn: UN
Danh sách 17 Mục tiêu Phát triển Bền vững là kết quả gặt hái được sau nhiều thập kỷ xây dựng và hợp tác giữa các quốc gia, Liên Hợp Quốc, và Bộ Kinh tế và Xã hội Liên Hợp Quốc. Một số mốc thời gian quan trọng bao gồm:
Tháng 6 năm 1992, tại Hội nghị Thượng đỉnh Trái đất ở Rio de Janeiro, Brazil, hơn 178 quốc gia đã thông qua Chương trình Nghị sự 21, một kế hoạch hành động toàn diện nhằm xây dựng quan hệ đối tác toàn cầu tập trung vào phát triển bền vững và hướng đến cải thiện cuộc sống con người và bảo vệ môi trường.
Các quốc gia thành viên đã nhất trí thông qua Tuyên bố Thiên niên kỷ tại Hội nghị Thượng đỉnh Thiên niên kỷ vào tháng 9 năm 2000 tại Trụ sở Liên hợp quốc ở New York. Hội nghị Thượng đỉnh Thiên niên kỷ cũng đã đề ra Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ (MDGs) hướng đến giảm nghèo cùng cực vào năm 2015.
Tuyên bố Johannesburg về Phát triển Bền vững và Kế hoạch Thực Thi được thông qua tại Hội nghị Thượng đỉnh Thế giới về Phát triển Bền vững ở Nam Phi năm 2002, góp phần tái khẳng định cam kết của cộng đồng quốc tế về xóa đói giảm nghèo và bảo vệ môi trường. Xây dựng trên nền tảng của Chương trình Nghị sự 21 và Tuyên bố Thiên niên kỷ, Tuyên bố Johannesburg đi một bước xa hơn khi nhấn mạnh tầm quan trọng của quan hệ đối tác đa phương.
Tại Hội nghị Liên Hợp Quốc về Phát triển Bền vững (Rio+20) ở Rio de Janeiro, Brazil, vào tháng 6 năm 2012, các Quốc gia Thành viên đã khởi động quá trình phát triển bộ Mục tiêu Phát triển Bền vững trên nền tảng của bộ Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ trước đó, đồng thời tuyên bố thành lập Diễn đàn Chính trị Cấp cao của Liên hợp quốc về Phát triển Bền vững.
Vào năm 2013, Đại Hội đồng Liên Hợp Quốc thành lập Nhóm Công tác Mở gồm 30 thành viên nhằm xây dựng đề án Mục tiêu Phát triển Bền vững.
Vào tháng 1 năm 2015, Đại Hội đồng Liên Hợp Quốc bắt đầu quá trình đàm phán về Chương trình Nghị sự giai đoạn sau 2015. Quá trình này đạt được thành công lớn khi Chương trình Nghị sự 2030 vì sự Phát triển Bền vững, với 17 Mục tiêu Phát triển Bền vững cốt lõi, được thông qua tại Hội nghị Thượng đỉnh về Phát triển Bền vững của Liên hợp quốc vào tháng 9 năm 2015.
Năm 2015 là một năm mang tính bước ngoặt cho quan hệ hợp tác đa phương và chính sách quốc tế với việc thông qua một số thỏa ước lớn như:
o Khung Sendai về Giảm nhẹ Rủi ro Thiên tai (Tháng 3 năm 2015)
o Chương trình Hành động Addis Ababa về Tài chính Phát triển (Tháng 7 năm 2015)
o Chương trình Nghị sự 2030 vì sự Phát triển Bền vững với 17 Mục tiêu Phát triển Bền vững được thông qua tại Hội nghị Thượng đỉnh về Phát triển Bền vững của Liên hợp quốc ở New York vào tháng 9 năm 2015.
o Hiệp định Paris về Biến đổi Khí hậu (12/2015)
Hằng năm, Diễn đàn Chính trị Cấp cao của Liên Hợp Quốc về Phát triển Bền vững đóng vai trò là nền tảng chung nhằm theo dõi và đánh giá tiến độ của các Mục tiêu Phát triển Bền vững.
Hiện nay, Phòng Mục tiêu Phát triển Bền vững (DSDG), trực thuộc Ban Kinh tế và Xã hội của Liên Hợp Quốc (UNDESA), là đơn vị chuyên hỗ trợ và xây dựng năng lực về các Mục tiêu Phát triển Bền vững, bên cạnh các chuyên đề liên quan như nước, năng lượng, khí hậu, đại dương, đô thị hóa , giao thông, khoa học và công nghệ, Báo cáo Phát triển Bền vững Toàn cầu (GSDR), quan hệ đối tác và các quốc đảo nhỏ đang phát triển. Phòng Mục tiêu Phát triển Bền vững đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá quá trình thực thi Chương trình Nghị sự 2030 trên toàn hệ thống của Liên Hợp Quốc cũng như các hoạt động vận động chính sách và tiếp cận cộng đồng liên quan đến các Mục tiêu Phát triển Bền vững.
Giới trẻ và những câu chuyện truyền cảm hứng liên quan đến 17 mục tiêu phát triển bền vững Nguồn hình ảnh: Người đưa tin
Sau nửa chặng đường thực thi Chương trình Nghị sự 2030, chúng ta phải nhìn nhận rằng hợp tác quốc tế và cam kết hành động của các bên liên quan đóng vai trò chủ đạo và quyết định trong việc hiện thực hóa các mục tiêu phát triển toàn diện và tham vọng này.
Nhấn theo dõi Dear Our Community để cập nhật những bài viết tiếp theo của series này bạn nhé!
• Chỉ 1% san hô của Việt Nam ở trạng thái khỏe mạnh, phần còn lại đang đối mặt với nhiều mối đe dọa nguy hiểm đến sự sống còn.
• Các nhà hoạt động địa phương nỗ lực bảo tồn san hô dù biến đổi khí hậu và tác động con người tiếp tục gây ra sự tẩy trắng và phân hủy san hô.
Chính quyền địa phương đã hạn chế bơi và lặn trong khu bảo tồn biển Vịnh Nha Trang cho đến khi kiểm tra toàn diện khu vực. Tệp ảnh: AFP
Cảnh quay gây ấn tượng mạnh mẽ về san hô chết tại khu bảo tồn biển Việt Nam mà mắt thường có thể quan sát được đã kêu gọi nỗ lực hành động nhiều hơn nữa vì môi trường, khi tạm dừng du lịch hai năm vì dịch bệnh cũng không thể cứu vãn các loài san hô.
Hình ảnh và video về san hô chết trải dài hàng trăm mét vuông tại Hòn Mun đã gây chấn động dư luận và khiến chính quyền địa phương tạm dừng hoạt động du lịch lặn biển trong khu bảo tồn biển cho đến khi kiểm tra toàn bộ khu vực. Rạn san hô chết nằm ở vịnh Nha Trang, khu vực đầu tiên được công nhận trong số 16 khu bảo tồn biển ở Việt Nam.
Cảnh tượng đáng lo ngại được các truyền thông địa phương mệnh danh là “nghĩa địa san hô”, làm nổi bật mức độ của sự tàn phá môi trường ở Việt Nam do con người, thiên tai và ảnh hưởng của biến đổi khí hậu gây ra.
“Rạn san hô Nha Trang đã bị tàn phá trước đại dịch. Sự phân rã diễn ra trong một thời gian dài, không phải đột ngột. Bọn anh khảo sát hàng năm và thấy hiện tượng này mỗi năm.” Anh Lê Chiến chia sẻ. Anh là sáng lập Trung tâm Cứu hộ Động vật Biển – một tổ chức phi chính phủ phục hồi các rạn san hô bị hư hại và cứu hộ các động vật biển bị mắc kẹt trên Bờ biển miền Trung của Việt Nam.
Nhìn từ trên không ra Đảo Hòn Mun hoặc Vịnh San Hô, tại Vịnh Nha Trang. Ảnh tập tin: Shutterstock
Nguyên nhân vấn đề
Ban Thường vụ Tỉnh ủy Khánh Hòa cho biết báo cáo ngày 20 tháng 6 cho biết san hô bị tẩy trắng do ảnh hưởng của nhiều yếu tố chồng chất bao gồm biến đổi khí hậu và tác động của bão trong những năm gần đây. Các yếu tố khác bao gồm quản lý yếu kém của Ban quản lý Vịnh Nha Trang và các hoạt động có hại chưa được giải quyết như đánh bắt bất hợp pháp và chất thải từ các hoạt động du lịch, báo cáo cho biết.
Anh Chiến cho biết thêm các hoạt động khác gây ra sự diệt vong cho các rạn san hô là “khai thác san hô” để bán thương mại và tour đi bộ xuyên biển, khi hướng dẫn viên sẽ nhổ san hô từ một khu vực khác và trồng nó trong khu vực hoạt động của họ để khách du lịch có thể thưởng thức phong cảnh đi bộ dưới nước.
Đi bộ xuyên biển, đánh bắt cá trái phép và chất thải từ du lịch đã làm hỏng rạn san hô ở Vịnh Nha Trang. Tệp ảnh: AFP
Anh Chiến, người đã trồng san hô mới ở Đà Nẵng từ năm 2018, cho biết sẽ mất khoảng ba năm để trồng một khu vực san hô rộng 10 mét vuông, "nhưng một khách du lịch có thể dẫm lên san hô và phá hủy diện tích 100 mét vuông trong một ngày ”.
Anh nói thêm rằng việc giám sát quản lý và khai thác san hô đã là một vấn đề nhức nhối từ nhiều năm nay của Việt Nam – một đất nước từ lâu dựa vào cảnh đẹp thiên nhiên, tài nguyên biển cho nguồn thu của du lịch và thủy sản. Sự xâm lấn và tàn phá các rạn san hô đã được báo cáo trong nhiều năm tại các địa điểm du lịch khác như đảo Phú Quốc và ven biển tỉnh Phú Yên.
Vào năm 2017, Viện Hải dương học báo cáo rằng 42% rạn san hô của bán đảo Sơn Trà, một khu bảo tồn thiên nhiên ở Đà Nẵng, đã biến mất từ năm 2006 đến 2016, với lý do như phát triển đô thị ven biển và khai thác quá mức tài nguyên biển.
Nghiên cứu năm 2020 của các học giả Việt Nam và Nga trong Tạp chí Marine and Freshwater Research (tạm dịch là Nghiên cứu Biển và Nước ngọt) chỉ ra rằng chỉ 1% các rạn san hô của Việt Nam là ở trạng thái khỏe mạnh trong khi phần còn lại phải đối mặt với nhiều mối đe dọa
sống còn.
“Thực tế, mạng lưới các khu bảo tồn biển ở Việt Nam chỉ tồn tại trên danh nghĩa và chưa được đầu tư thực sự” – Bà Bùi Thị Thu Hiền, Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế cho biết.
Vịnh Nha Trang, với 250 loài san hô cứng, từng là nơi có sự đa dạng san hô cao nhất ở Việt Nam. Nhưng khi các nhà nghiên cứu khảo sát và lập bản đồ thì phát hiện ra rằng, san hô trong vịnh đã suy giảm 90% trong vòng chưa đầy bốn thập kỷ, từ năm 1980 đến 2019.
Các hoạt động du lịch rạn san hô, nuôi trồng và đánh bắt thủy sản mỗi năm được ước tính thiệt hại giá trị kinh tế khoảng 27,8 triệu đến 31,72 triệu đô la Mỹ hàng năm , theo một nghiên cứu năm 2018 của Đại học Nha Trang trên tạp chí Ecosystem Services.
Nghiên cứu cũng nêu lên những lo ngại về ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và khoảng 2.000 tàu cá xung quanh Vịnh Nha Trang khai thác thủy sản tự do không giới hạn khối lượng đánh bắt.
CÁC NHÀ HOẠT ĐỘNG ĐỨNG ĐẦU CHIẾN TUYẾN
Bùi Thị Thu Hiền, Giám đốc vùng biển và ven biển của Liên minh Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên, đã cảnh báo chính quyền Nha Trang về việc tẩy trắng hàng loạt ở các rạn san hô, thúc giục họ "xem xét lại việc quản lý của mình".
“Chị biết thực trạng mạng lưới khu bảo tồn biển của Việt Nam là chỉ có tên thôi … mà không thực sự đầu tư” – Bà Hiền cho biết.
Bà Hiền giải thích rằng sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương thường quyết định sự thành công của những nỗ lực bảo vệ biển ở Việt Nam, và cũng cần sự quan tâm của chính quyền các cấp.
Các nhà hoạt động ở các nơi khác ở Việt Nam cũng than phiền về sự biến mất của đa dạng sinh học. Trương Nguyễn Luân, tình nguyện viên khu bảo tồn Phú Quốc, người đã thu thập và phân tích rác trên biển từ tháng 05/2021 cho rằng những người làm trong ngành du lịch Phú Quốc chỉ nhìn thấy cái lợi “trước mắt”. Các công ty lữ hành ở Phú Quốc thường phục vụ ý muốn của khách du lịch, chẳng hạn như đưa sao biển lên bờ và để chúng chết dưới ánh nắng mặt trời gay gắt, dẫm lên san hô để chụp ảnh hoặc làm quà lưu niệm.
Các quan chức hàng hải trong khu vực thường cảnh báo du khách không được thực hiện những hoạt động này nhưng ngần ngại đưa ra một khoản tiền phạt, anh nói, rút ra từ quan sát của mình trong các chuyến đi thực tế.
“Em nghĩ chắc 5 năm nữa thì Phú Quốc sẽ không còn san hô và người ta sẽ chuyển sang ngắm san hô Côn Đảo và phá ngoài đó”.
Tại Đà Nẵng, anh Chiến cho biết nhóm của anh sẽ tiếp tục sứ mệnh cứu san hô.
“Mục tiêu của bọn anh là nghiên cứu để tìm ra phương pháp sửa sai chứ không phải ngồi đó và than vãn.”, anh chia sẻ thêm “Bọn anh không phải là những người có thể đi sâu vào luật pháp và các vấn đề chính sách. Chúng tôi sử dụng khoa học”.
Tháng trước, Trung tâm Sasa đã chia sẻ trên Facebook những bức ảnh về san hô chớm nở từ bốn mẫu vật mà nhóm của Chiến đã trồng dưới đáy biển của bán đảo Sơn Trà hai tháng trước đây và thu hút hơn 2.000 lượt thích. Những cây san hô mới này bổ sung vào hàng nghìn mét vuông san hô mà nhóm đã tạo ra trong khu vực.
"Tuyệt vời quá ạ, hệ sinh thái biển Nha Trang đang nguy kịch mong cả nhóm quan tâm triển khai cứu rạn san hô ở đây ạ", một bình luận trên bài đăng cho thấy.
Khách mời của podcast Thăm Sắc Thắm tập 6 chào đón Thuỳ Dương – đến từ Vũng Tàu, sinh viên năm 3 ngành Kinh Doanh Quốc tế tại một trường Đại học trên địa bàn TP.HCM. Bạn cho rằng mình may mắn hơn người khác vì có nhiều cơ hội để được trải nghiệm, được “lăn xả” hết mình. Với những trăn trở cùng triết lý sống trưởng thành, một Thuỳ Dương tràn đầy tích cực của tuổi 20 đã chia sẻ nhiều góc nhìn về chuyện đi học, đi làm và những áp lực trước cuộc sống
sầm uất.
Thăm Sắc Thắm podcast – EP06
Dương và mảng màu ưa thích
Thuỳ Dương lựa chọn màu trắng là màu ưa thích của mình. Là 1 người thích vẽ, và với kinh nghiệm sketchnote, màu trắng là màu của sự tích cực bởi bất kỳ màu sắc nào pha thêm sắc trắng đều sáng và tươi mới hơn. Cũng vì vậy mà Thuỳ Dương mong muốn cuộc sống của mình cũng sẽ tích cực và tràn đầy nhựa sống. Còn trọn vẹn cho cuộc sống thì đó là màu vàng. Sinh ra và lớn lên tại nông thôn gắn liền với ruộng đồng, thì màu của lúa là màu của bình yên, của những yên an mỗi khi nghĩ về.
Dự án Sketchnote For Good với tinh thần “cho đi chính là nhận lại"
Sketchnote for Good là một dự án thiện nguyện cộng đồng nhằm giảng dạy và chia sẻ những kiến thức về sketchnote đến cho những trẻ em khuyết tật, trẻ chậm trí để các bé học tập dễ dàng hơn. Bên cạnh đó, đây hoàn toàn là một dự án phi lợi nhuận và hoạt động rất tích cực. Thế nhưng đối với Dương, đây không đơn thuần chỉ là một dự án thiện nguyện. Cô gái 20 tuổi của chúng ta xem đây là một công việc nghiêm túc, hơn nữa là một cơ hội nhằm khám phá và chứng tỏ những giá trị của bản thân. Bạn chứng minh điều này qua việc cống hiến hết mình cho Sketchnote for Good, dù bản thân không có bất kỳ trách nhiệm bắt buộc nào đối với dự án. Hành trình với Sketchnote for good tưởng là cho đi, nhưng lại giúp Dương nhận ra bản thân mình, hiểu mình nhiều hơn.
“Peer pressure” và những nỗi lo tuổi 20
“Biết được mai này còn có tâm trạng như vậy nữa?” Tuổi 20 phổ biến với những bấp bênh, trăn trở về bản thân, đây còn là khoảng thời gian cần hết mình cho sự tự lập. Chính vì vậy mà hiện tại Dương đang đảm nhận 2 công việc một lúc, vừa để trải nghiệm, vừa để tự lập về mặt tài chính nhằm phụ giúp bố mẹ. Dù có nhiều sự lo lắng, nhưng Dương vẫn thấy mình vững tâm vì bản thân xác định được con đường phát triển của mình. Thành ra, đôi khi ta lại thấy mình hạnh phúc vì đang “được” bận rộn & lo nghĩ đó thôi.
"Đừng so sánh mình với người khác nữa!" Nhưng “Peer pressure”– Áp lực đồng trang lứa luôn là nỗi lo hiện hữu thường ngày đối với Thuỳ Dương. Dẫu biết không nên nhưng bạn vẫn không thể ngừng so sánh, lo sợ mình lùi lại phía sau. Nhưng mỗi chúng ta có cho mình một hành trình khác biệt và xu hướng so sánh điểm xấu của mình với điểm tốt của người khác chỉ mang đến áp lực không đáng có. Chính những điều này khiến cho “peer pressure” càng ngày càng nghiêm trọng hơn, nhất là đối với các bạn trẻ.
Gửi gắm gì qua podcast?
Tuổi 20 tràn đầy năng lượng & nhiệt huyết nhưng cũng là tuổi bắt đầu lo lắng cho những thứ lớn hơn, và điều này hoàn toàn dễ hiểu. Quan trọng là hãy cứ tự tin vào bản thân, vào những giá trị những điểm đặc biệt rất riêng và dấn thân hết mình. Những nỗi lo sẽ đi qua và những trải nghiệm sẽ đến.
Want to receive push notifications for all major on-site activities?
