Mời bạn nghe câu chuyện làm nghề thực tế của anh Nguyễn Hoàng Sơn, hiện đang là Quản lý cao cấp Quản trị hệ thống ESG tại Công ty Cổ phần Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ Việt Nam), anh Sơn có hơn 10 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực kinh doanh bền vững (CSR / CSV / ESG) & Truyền thông tại Unilever Việt Nam, Central Retail Vietnam trước khi chuyển qua PNJ Việt Nam.
Do nhu cầu tăng cao, ngày càng nhiều doanh nghiệp tìm kiếm nhân lực trẻ để đáp ứng vị trí công việc mới nổi nhưng rất nhiều tiềm năng. Mời bạn nghe để tìm hiểu thêm về công việc và cơ hội của nghề này.
Bạn cũng có thể xem toàn bộ video trên Youtube Channel của Dear Our Community
Series nội dung về nghề tạo tác động xã hội đầu tiên hướng đến khán giả trẻ tại Việt Nam, với mục tiêu truyền cảm hứng và cung cấp kiến thức thực tế giúp nhân lực trẻ theo đuổi công việc tạo tác động xã hội bền vững. Series “Mở Đường Dẫn Lối” được đồng hành chính bởi Ngân hàng Standard Chartered, với mong muốn hỗ trợ giới trẻ tìm hiểu, ứng dụng ESG để thúc đẩy Phát Triển Bền Vững tại Việt Nam.
Webinar "Cơ hội và kỹ năng nghề nghiệp trong lĩnh vực tác động xã hội" diễn ra vào tối 16/03/2023 đã khép lại, Dear Our Community rất vui nhận được nhiều phản hồi tích cực từ chính các bạn tham gia.
Nhu cầu tuyển dụng nhân lực nghề tác động xã hội sẽ vượt qua nguồn cung lao động trong vài năm tới.
Trước khi phần thảo luận bắt đầu, chị Nguyễn Minh Anh, Quản Lý Đối Tác Thị Trường Việt Nam tại công ty Linkedin đã chia sẻ những dữ liệu báo cáo từ Linkedin về xu hướng tăng trưởng về công việc tạo tác động trên thế giới. Theo như đà tăng trưởng hiện tại, tới năm 2026, nhu cầu tuyển dụng nhân lực có kỹ năng xanh (green talents) sẽ nhiều hơn nguồn cung lao động về kỹ năng này. Vì vậy, cơ hội công việc liên quan về kỹ năng xanh hay tác động xã hội sẽ ngày càng tăng và rộng mở, nếu bạn có thể đáp ứng được các yêu cầu về kỹ năng và năng lực cần có.
Báo cáo từ Linkedin về xu hướng tăng trưởng về công việc tạo tác động trên thế giới
Bạn có thể tải slides trình bày từ Linkedin bên dưới.
Vậy những kỹ năng, tư duy và năng lực gì bạn cần chuẩn bị từ bây giờ để đón đầu xu hướng quan trọng này? Mời bạn cùng xem lại những thông điệp và chia sẻ ấn tượng từ khách mời:
Skills are the new currency:Chưa bao giờ các kỹ năng có thể chuyển đổi lại quan trọng đến thế trong thời gian đại này. Top những kỹ năng quan trọng nhất bao gồm: Kỹ năng quản lí, Giao tiếp, Chăm sóc khách hàng, Lãnh đạo, hay như kỹ năng phân tích & làm việc đội nhóm.
CV is no longer the only thing that recruiters will look at today: Thay vào đó, nhà tuyển dụng sẽ xem xét nhiều hơn về thái độ, trải nghiệm và cách bạn học hỏi và lớn lên từ những trải nghiệm đó. Đâu là giá trị của bạn, và điều đó có đang phù hợp với những gì mà công ty/ tổ chức đang tìm kiếm hay không.
Not only about the vertical promotion, it can be horizontal promotion at work: Khi nhìn vào sự phát triển trong công việc, bạn không nên chỉ nhìn theo chiều dọc mà còn có thể nhìn theo chiều ngang – mở rộng phạm vi lĩnh vực hiểu biết. Ví dụ, làm marketing nhưng hoàn toàn có thể nhận lãnh thêm các nhiệm vụ về CSR, Sustainability để phát triển.
Find the workplace that makes you feel a sense of belonging:Điều này là quan trọng để giúp bạn gắn kết và gắn bó nhiều hơn với nơi làm việc. Tìm kiếm những môi trường khuyến khích sự đa dạng & hoà hợp, trao quyền để bạn được đóng góp, nhận lãnh những nhiệm vụ lớn, tìm kiếm được những nơi cho bạn được là chính mình.
Being a social impact driver is not an easy journey: Hành trình đó đòi hỏi bạn phải có năng lực thấu cảm để giải quyết vấn đề của cộng đồng hướng tới; khả năng giải quyết vấn đề (thường là phức tạp) và sự bền bỉ, kiên trì để đi tới cùng. Và hành trình đó dù gian nan nhưng thực sự đáng tự hào.
Bạn có thể nghe lại toàn bộ nội dung webinar được đăng tải trên Youtube
Dear Our Community rất hân hạnh và cảm ơn sự tham gia của các diễn giả đặc biệt:
Nguyễn Minh Anh (Annie), Quản Lý Đối Tác Thị Trường Việt Nam tại công ty Linkedin
Lê Đình Hiếu, Nhà Sáng Lập tổ chức phi lợi nhuận Hear Us Now, công ty G.A.P Institute
Trần Minh Hường, Giám đốc Nhân sự – Ngân hàng Standard Chartered Việt Nam
Dear Our Community hy vọng đã dẫn lối, mở đường cho nhiều góc nhìn, suy nghĩ trong bạn về lĩnh vực tạo tác động xã hội. Tiếp tục theo dõi các nội dung tiếp theo trong series “Mở Đường Dẫn Lối"để tìm được lối đi riêng.
Cảm ơn nhà tài trợ chính ngân hàng Standard Chartered Vietnam đã đồng hành với Series “Mở Đường Dẫn Lối “ để hỗ trợ giới trẻ tìm hiểu, ứng dụng ESG để thúc đẩy Phát Triển Bền Vững tại Việt Nam.
Nếu bạn có những cảm nhận nào muốn chia sẻ với Dear Our Community sau khi nghe nội dung, hãy để lại vài dòng dưới phần comment nhé!
Bài viết nằm trong chuỗi bài Những dự án xã hội ấn tượng bởi Gen Z thuộc Series Mở Đường Dẫn Lối, được đồng hành bởi Standard Chartered để hỗ trợ giới trẻ tìm hiểu, ứng dụng ESG để thúc đẩy Phát Triển Bền Vững tại Việt Nam.
Genderme – Giới và Bình đẳng giới dưới lăng kính của học sinh
Thành lập dự án xã hội là cách mà Nguyệt Hà đã tự cho mình cơ hội để dấn thân và khám phá những tiềm năng bên trong. Và bất ngờ thay, thông qua chính dự án, giúp Hà hiểu sâu sắc về chủ đề mà mình đang hướng tới, đồng thời, giúp Hà nhận ra lĩnh vực khiến bản thân hứng thú và tiềm năng để phát triển xa hơn trong lĩnh vực đó.
Trong bài viết hôm nay, Dear Our Community mời các bạn cùng trò chuyện với Nguyệt Hà (hiện là học sinh lớp 12, trường THPT Lê Quý Đôn, Hà Đông, Hà Nội) – Trưởng dự án Genderme – dự án truyền thông nâng cao hiểu biết của các bạn trẻ về Giới và Bình đẳng giới, thành lập tháng 5/2021.
Hình ảnh: Nguyệt Hà – Trưởng dự án Genderme (thứ 4 từ trái sang)
Trước hết, Hà có thể chia sẻ vì sao bạn lại muốn làm dự án về chủ đề Giới và Bình Đẳng Giới được không?
Cơ duyên để thành lập nên dự án đến từ việc mình là đại sứ của tổ chức ASEAN Youth Organization (AYO). Với vai trò này thì mỗi bạn đại diện mỗi nước sẽ cần thực hiện dự án xã hội tại nước mình và dưới sự hướng dẫn và bảo trợ của AYO. Lúc này, bản thân mình đã rất yêu thích các vấn đề liên quan về phụ nữ, trẻ em gái, bình đẳng giới tại Việt Nam. Đây là mục tiêu số 5 trong 17 mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc. Việc bắt đầu từ mối quan tâm của mình để xây dựng dự án sẽ giúp tiết kiệm thời gian và có nhiều động lực để bắt đầu hơn.
Dù vậy, ban đầu mình cũng không dự định sẽ phát triển dự án quá mạnh. Một phần là vì tự ti với tính cách khá hướng nội, và cũng không chắc mình có thể làm đủ tốt. Nên mình bắt đầu với kỳ vọng khá nhỏ để ít áp lực. Làm vì phương châm muốn thử sức, xem mình có thể làm tới đâu, và không ngờ dự án có thể đi được tới hôm nay.
Nguồn: https://vietnam.un.org/vi/sdgs/5
Với Genderme, thì dự án tập trung các khía cạnh giới (nam với nữ); quyền con người; tiêu chuẩn kép và nữ quyền. Ở đây, tiêu chuẩn kép được hiểu những tiêu chuẩn mà một nhóm người phải tuân theo, trong khi nhóm khác thì không. Ví dụ: con trai thì phải học khối tự nhiên, con gái học khối xã hội, con trai không được khóc hay tỏ ra yếu đuối. Hay như việc đàn ông đi làm thì được cho là hoàn thành bổn phận, còn phụ nữ đi làm thì lại bị xem là bỏ bê gia đình. Những tiêu chuẩn kép vẫn tồn tại này tạo ra rào cản vô hình trong nỗ lực thúc đẩy bình đẳng giới tại Việt Nam.
Đâu là những hoạt động nổi bật của dự án mà bạn rất tự hào?
Genderme tập trung vào các nội dung truyền thông trực tuyến về chủ đề trên. Thông thường là các bài viết cung cấp thông tin, góc nhìn đúng đắn về bình đẳng giới. Ngoài ra, nhóm cũng cố gắng tạo ra nhiều hình thức nội dung đa dạng, giúp đối tượng trẻ tiếp nhận một cách trực quan hơn, và tương tác với kênh nhiều hơn.
Ví dụ, nhóm lên ý tưởng thực hiện video phỏng vấn học sinh và giáo viên trường và những người đi đường mang tên Genderview về góc nhìn của họ về giới và bình đẳng giới. Hay như Gendervoice là podcast về những câu chuyện gần gũi, các khía cạnh trong đời sống của một bạn trẻ. Hay như tổ chức cuộc thi Viết về bình đẳng giới ngay trong đại dịch và nhận về những kết quả rất bất ngờ.
Hình ảnh: Các bài đăng trong cuộc thi viết về bình đẳng giới. Nhiều bạn đã chia sẻ, đại dịch đã khiến bạn nhận ra nhiều vấn đề bất bình đẳng trong chính gia đình mình.
Bên cạnh đó, nhóm cũng cố gắng thực hiện các hoạt động trực tiếp (offline). Đơn cử như sự kiện chia sẻ về chủ đề bình đẳng giới với sự hỗ trợ từ Đại Sứ Quán Mỹ là một trong các sự kiện thành công và ấn tượng nhất mà các bạn thành viên của Genderme đã làm được.
Sắp tới, nhóm dự kiến tổ chức hoạt động tranh biện nhằm tạo ra nhiều không gian để tương tác với các bạn trẻ hơn, đồng thời, khuyến khích sự tham gia và tiếng nói của họ vào vấn đề này.
Ngoài ra, mỗi mùa tuyển sinh, Genderme nhận được vô số đơn ứng tuyển, có mùa nhận tới hơn 500 hồ sơ trong vòng một tháng. Đó là những khích lệ rất lớn với tụi mình.
Hình ảnh: Dự án cung cấp
Trong quá trình truyền thông về chủ đề này, có bao giờ bạn gặp phải những sự cố truyền thông chưa? Và bài học rút ra là gì?
Đó là lần nhóm đăng một bài viết chia sẻ quan điểm về tục cướp vợ của người H’mông. Thời điểm này, chủ đề này đang khá nổi và có nhiều tranh luận trên các kênh truyền thông. Đứng ở góc nhìn của Genderme thì tục lệ này không phù hợp khi đánh giá về khía cạnh bình đẳng giới. Tuy vậy, việc đưa ra những góc nhìn quá thẳng thắn và thiếu sự cân nhắc các yếu tố như văn hoá, phong tục tập quán của cộng đồng này đã khiến bài viết nhận được nhiều ý kiến trái chiều. Phần lớn cho rằng, nhóm còn quá non trẻ để có thể nói về vấn đề trên và thể hiện được góc nhìn trung lập. Sau đó, em và các bạn đã phải tìm đến sự tư vấn của các thầy cô. Dù vậy, vẫn có nhiều quan điểm khác nhau, khiến nhóm khá lúng túng, và đi đến quyết định sẽ ẩn bài đăng và đính chính lại nội dung trên kênh của mình.
Bài học rút ra sau sự cố đấy là việc hiểu sâu và hiểu bao quát về chủ đề mình đang làm là rất quan trọng. Trong nhiều trường hợp, chính sự chủ quan khi không cân nhắc đến các bối cảnh khác nhau đã khiến việc đưa thông tin tạo ra nhiều tranh cãi tiêu cực. Khi tiếp nhận góp ý, nhóm cũng rất cởi mở, và với tinh thần cầu thị để hoàn thiện nội dung tốt hơn. Đây cũng là điểm mà sau 2 ngày thì sự cố này cũng “hạ nhiệt" và nhóm có dịp để ngồi lại trao đổi nội bộ kỹ hơn để cùng học hỏi.
Hình ảnh: Dự án cung cấp
Trong quá trình hoạt động, đội nhóm của bạn có gặp phải những khó khăn nào không?
Với dự án này, khó khăn lớn nhất đó là vấn đề quản lý nhân sự và giải quyết xung đột nội bộ khi bất đồng quan điểm. Đội ngũ khi mới thành lập đã tranh luận rất căng thẳng mỗi khi có những ý kiến khác nhau về định hướng chiến lược cho Genderme. Trong những lần như vậy, em cũng nhận ra là mình có cái tôi khá lớn khi luôn muốn các bạn phải chấp nhận ý kiến của mình là phù hợp nhất. Cái tôi lớn khiến em chưa biết cách lắng nghe và tiếp thu ý kiến từ mọi người. Điều này làm ảnh hưởng tới tiến độ của dự án; mặt khác, khi các thành viên không hoà hợp thì môi trường làm việc chung khá là ngột ngạt, nhân sự rời đội ngũ trong những mùa đầu một phần cũng vì lý do trên.
Sang những mùa sau, em nghiệm ra việc tiếp nhận sự đóng góp và công nhận những ý tưởng hay từ mọi người giúp bầu không khí đội nhóm tích cực hơn, mọi người cảm thấy hoà hợp và gắn kết hơn. Điều đó rất quan trọng để có được sự gắn bó dài hạn và ổn định từ các bạn, nhất là khi đây là một dự án học sinh và không có quá nhiều ràng buộc.
Theo góc nhìn của em, đâu là những kỹ năng quan trọng khi thực hiện dự án?
Đầu tiên, em đánh giá kỹ năng làm việc nhóm là cực kỳ quan trọng, quyết định sự thành công của dự án. Khó khăn em chia sẻ ở trên ít nhiều có sự liên quan, vì khi đó bản thân em chưa biết cách phối hợp với các bạn khác để làm việc, và gây ra khá nhiều tác hại. Thực tế cho thấy, bạn không thể tự làm một mình, mà chỉ có thể đi xa khi có bên mình một đội nhóm hợp rơ đồng hành.
Kỹ năng giao tiếp cũng quan trọng không kém, khi bạn sẽ phải gặp nhiều đối tác khác nhau như diễn giả, nhà tài trợ, các bạn tình nguyện viên, … Bạn sẽ cần trau dồi khả năng trình bày ngắn gọn, súc tích; hay phải luyện tập việc nói trước công chúng. Mình cũng đã trải qua những thời điểm loay hoay để cải thiện điều này vì bản thân khá hướng nội. Nhưng tới thời điểm này, mình có thể tự tin là đã làm chúng ổn hơn xưa rất nhiều.
Cuối cùng là khả năng lãnh đạo, cùng với khả năng quản lý và vận hành dự án. Hai điểm này sẽ song hành cùng nhau để giúp mọi thứ được trôi chảy và có sự phối hợp tốt nhất.
Hình ảnh: Dự án cung cấp
Các bạn trẻ muốn thực hiện các dự án xã hội thì cần cân nhắc những yếu tố nào để giúp dự án thành công?
Đầu tiên các bạn cần xác định rõ mức độ quan tâm của mình với chủ đề trên có đủ lớn để triển khai thành dự án không? Genderme với mình là đam mê rất lớn, càng làm càng muốn phát triển thêm, ngày nào cũng suy nghĩ ra ý tưởng mới, trao đổi thường xuyên với nội bộ để các bạn luôn được truyền lửa và thấy mình là một phần của hành trình.
Thứ hai, đó là sự sáng tạo. Nhóm luôn cố gắng nghĩ ra những ý tưởng “độc lạ" nhất. Đơn cử như chính logo cho dự án – hình hai chú cá ngựa để hàm ý về sự bình đẳng giới, vì trong tự nhiên cá ngựa đực sẽ mang thai hộ cá ngựa cái. Chính những ý tưởng đó đã giúp Genderme nổi bật giữa nhiều dự án học sinh hiện nay.
Cuối cùng là môi trường làm việc thoải mái để các thành viên không cảm thấy bị áp lực hay bị ra rìa. Bằng những sắp xếp có chủ đích như việc chọn ngẫu nhiên các bạn trong các ban khác nhau để ngồi làm việc chung. Điều này sẽ khiến các bạn phải nói chuyện và tương tác với nhau. Từ đó, thúc đẩy và xây dựng mối quan hệ nội bộ gần gũi, cởi mở hơn.
Dự án Genderme đã ảnh hưởng tới cá nhân Hà như thế nào?
Dự án đã giúp mình trưởng thành và hiểu rõ bản thân hơn. Trước đây, mình chưa từng nghĩ lại hứng thú và phấn khích đến thế khi tìm hiểu sâu về giới và bình đẳng giới. Cá nhân mình học được rất nhiều từ chính những kiến thức đó, rồi tham gia các cuộc thi, các sáng kiến về giới – những trải nghiệm đó giúp mình mạnh dạn hơn.
Ngoài ra, khi chuyên tâm làm dự án, mình được nhiều thầy cô, bạn bè biết đến và còn nhận được những lời mời cộng tác viết về chủ đề trên. Thông qua dự án, nhiều cơ hội mở ra hơn, giúp mình xác định được mối quan tâm và động lực cho cá nhân. Và đó chính là điều ý nghĩa nhất. Do đó, mình cũng hy vọng các bạn trẻ hôm nay cũng sẽ có được những trải nghiệm thú vị đó bằng cách cho mình cơ hội tham gia trực tiếp vào những dự án xã hội như thế này.
Cảm ơn Hà vì phần chia sẻ.
Những dự án xã hội ấn tượng bởi Gen Z là tuyến nội dung nhằm giới thiệu những cá nhân và những dự án xã hội mới do các bạn trẻ thực hiện, nhằm mục đích truyền cảm hứng, khơi gợi sự quan tâm và đóng góp giải pháp từ các bạn trẻ. Tuyến bài thuộc Series Mở Đường Dẫn Lối, được đồng hành bởi Standard Chartered để hỗ trợ giới trẻ tìm hiểu, ứng dụng ESG để thúc đẩy Phát Triển Bền Vững tại Việt Nam.
Hãy Theo dõi Dear Our Community để cập nhật nhanh chóng về những nội dung thú vị, và những khóa học sắp sửa ra mắt về Xây dựng chương trình, Gây quỹ và Truyền thông để giúp bạn bắt đầu hành trình nghề nghiệp tạo tác động của mình nhé.
Khi chia sẻ về chủ đề mà dự án Chấm Bi Đỏ đang hướng tới – Phòng chống xâm hại tình dục – không khó để nhận ra rằng đây vẫn còn là một chủ đề nhạy cảm, ít khi được nhắc tới trong các nội dung giáo dục phổ thông và trong gia đình. Chính vì việc tránh đề cập hay thảo luận, nhiều trẻ em, người vị thành niên hoặc cả người đã trưởng thành có thể không nhận ra đâu là những hành vi mang yếu tố xâm hại; đồng thời, cũng sẽ không biết cách tự bảo vệ mình hay lên tiếng khi cần thiết.
Vậy làm cách nào để người trẻ hôm nay có thể hiểu rõ hơn về vấn đề này, và trang bị cho mình những kiến thức cần thiết, mời bạn cùng lắng nghe phần trò chuyện với bạn Huỳnh Ngọc Tường Vân (sinh năm 2002) – hiện đang điều hành dự án Chấm Bi Đỏ để cùng có câu trả lời nhé.
Bài viết nằm trong chuỗi bài phỏng vấn Những dự án xã hội ấn tượng bởi Gen Z do Dear Our Community khởi xướng.
Nguồn hình ảnh: Fanpage Chấm Bi Đỏ – Tường Vân (bên phải) và founder dự án Anh Thư (bên trái).
Như đề cập ở trên, xâm hại tình dục vẫn còn là một chủ đề nhạy cảm trong cộng đồng, vậy thì lý do nào thôi thúc bạn “nên duyên" với Chấm Bi Đỏ?
Trước hết, mình xin chia sẻ qua một chút về Chấm Bi Đỏ để các bạn có sự hình dung. Dự án có tuổi đời còn khá trẻ, thành lập năm 2021 với hình ảnh những chấm bi – đại diện cho tiếng nói và sự lan tỏa trong cộng đồng về vấn đề còn khá nhức nhối này. Dự án theo đuổi sứ mệnh góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng về chủ đề Phòng chống xâm hại tình dục. Thông qua việc cung cấp những nội dung về Giáo dục giới tính, và các kiến thức, thông tin về chủ đề Phòng chống xâm hại tình dục, dự án hy vọng có thể giúp các bạn trẻ tự bảo vệ bản thân, và sẵn sàng lên tiếng khi cần.
Đối với cá nhân, từ trước đến giờ, mình khá quan tâm đến các vấn đề xã hội. Khi bắt đầu trở thành sinh viên, có nhiều cơ hội tìm hiểu về các dự án cộng đồng để tham gia, mình biết đến Chấm Bi Đỏ, và bắt đầu tìm hiểu sâu hơn về vấn đề mà dự án đang hướng tới giải quyết.
Theo số liệu của Bộ Công an, chỉ tính riêng năm 2020, phát hiện 1.945 vụ xâm hại 2008 trẻ em, trong đó 1.506 bị xâm hại về tình dục (chiếm tới 70% tổng số vụ được phát hiện); 97% số vụ bị phát hiện đối tượng đều có quen biết với nạn nhân, và gia đình của nạn nhân; để lại hậu quả nặng nề cho người bị hại. Đây vẫn chỉ là phần nổi của tảng băng, khi ở nhiều nơi, trẻ em, trẻ vị thành niên còn ít được bảo vệ.
Do đó, mình cũng nhận thấy, giáo dục trong gia đình về chủ đề trên là rất quan trọng. Thông qua việc truyền thông cho chính đối tượng trực tiếp – các bạn học sinh, sinh viên trong độ tuổi từ 16-25, dự án mong muốn có thể gián tiếp lan tỏa tới chính gia đình của các bạn về vấn đề trên. Mỗi bạn trẻ tiếp cận thông tin từ Chấm Bi Đỏ có thể hoàn toàn là một đại sứ thông tin, truyền đi những thông điệp tích cực, những thông tin đúng đắn, để giúp cộng đồng nâng cao sự hiểu biết và đẩy lùi những hành vi không phù hợp và vi phạm pháp luật kia. Chính vì rất ấn tượng với mục tiêu cao đẹp ấy của dự án mà mình đã quyết định tham gia Chấm Bi Đỏ. Hiện tại, mình đang là Phó Ban tổ chức của dự án.
Hình thức hoạt động chính của dự án là truyền thông trực tuyến thông qua các nền tảng mạng xã hội như Facebook, vì đây là nơi tập hợp đông đảo nhất đối tượng mà tụi mình đang hướng tới. Các hoạt động có tương tác cao nhất hiện tại là những dạng nội dung kể chuyện (storytelling) và những hội thảo (workshop) được tổ chức trực tuyến tại Fanpage của Chấm Bi Đỏ, thu hút hàng nghìn lượt tương tác. Sau 2 năm thành lập và hoạt động, Fanpage hiện có tới hơn 27,000 lượt thích và theo dõi nội dung. Đây là một trong những thành công nho nhỏ, khích lệ tụi mình tiếp tục triển khai dự án trong các năm sau.
Bài viết “Bạn mặc gì hôm bị xâm hại" thu hút hơn 24,000 lượt tương tác, 1,500 lượt bình luận, 13,000 lượt chia sẻ lại trên mạng xã hội.
Bạn và dự án có gặp phải những khó khăn nào khi thực hiện hoạt động truyền thông về chủ đề trên?
Tất nhiên là rất nhiều khó khăn. Đầu tiên phải kể đến việc khi chọn Facebook là nơi để truyền tải thông tin, nội dung của tụi mình phải đi qua “bộ lọc" của Facebook, và đôi khi những từ ngữ nhạy cảm sẽ bị chặn ngay. Do đó, tụi mình phải suy nghĩ rất cẩn thận mỗi khi đăng tải nội dung nào đó. Tất cả thành viên khi đã tham gia vào dự án thì đều cùng chung một suy nghĩ: Nếu vì nhạy cảm mà giữ im lặng, thì các nạn nhân sẽ cảm thấy sợ hãi và kẻ ác cứ thể lấn tới. Do đó, tụi mình sẽ tìm những cách phù hợp và tinh tế nhất để truyền tải nội dung, nhằm thay đổi nhận thức về xâm hại tình dục và giúp các bạn đã từng bị xâm hại có thể cởi mở để lên tiếng nhiều hơn.
Ngoài ra, khi làm về chủ đề này, nhóm cũng phải tự tìm hiểu và học hỏi thêm rất nhiều. Quấy rối hay xâm hại là những phạm trù rộng và bao hàm nhiều hành vi, hình thức khác nhau. Ví dụ như quấy rối thì có thể bằng lời nói, không bằng lời nói, hoặc bằng sự đụng chạm thể chất. Quấy rối trên mạng internet cũng trở nên phổ biến hơn, điển hình là những bình luận khiếm nhã hướng tới một đối tượng yếu thế. Xâm hại tình dục là mức độ nghiêm trọng nhất. Do đó, nhóm luôn cố gắng trau dồi thêm và tự “training” (tập huấn) thêm đội nhóm của mình mỗi ngày để đảm bảo thông tin cung cấp mang tính chính xác cao, và những nội dung truyền thông thực sự phù hợp.
Vân nghĩ sao về câu nói "Không có lửa làm sao có khói", hay còn gọi là "đổ lỗi cho nạn nhân" (victim blaming)", bạn có nghĩ đây cũng là một rào cản trong nhận thức của một bộ phận cộng đồng khi nhìn nhận về vấn đề trên. Và Chấm Bi Đỏ đã làm gì để thay đổi suy nghĩ đó?
Thay vì tập trung lên án hành vi sai lệch, nhiều người thường có xu hướng đổ lỗi cho người yếu thế vì họ dễ bị bắt nạt và ít có khả năng phản kháng hơn. Trong các vụ bạo hành, xâm hại…, người ta mới quy kết là nạn nhân ăn mặc thiếu đứng đắn nên mới khiến thủ phạm nảy sinh ý đồ xấu,… Điều này một mặt khiến nạn nhân phải chịu những định kiến vô lý, gánh nặng tâm lý không đáng có, mặt khác khiến những người lâm vào tình cảnh tương tự không dám lên tiếng tố cáo, không đủ dũng khí đối diện với dư luận và tội phạm. Do đó, thay vì ngăn ngừa tội ác, việc đổ lỗi cho nạn nhân lại tạo điều kiện cho cái ác xảy ra nhiều hơn.
Đây cũng là điều mà tụi mình lo lắng xảy ra với các nạn nhân. Mọi mũi dao đều chĩa vào họ, trong khi hung thủ mới là kẻ cần phải lên án. Chấm Bi Đỏ, vì thế, mong muốn thay đổi nhận thức của cộng đồng chính bằng cách lên tiếng mạnh mẽ và thường xuyên hơn, dù điều này không phải một sớm một chiều. Điều này lại khẳng định một lần nữa tầm quan trọng của giáo dục trong gia đình về các vấn đề nêu trên.
Ảnh: internet
Từ góc nhìn cá nhân, Vân nghĩ các bạn trẻ hiện nay có quan tâm đến vấn đề xã hội không? Và theo bạn, tham gia các dự án xã hội có mang lại nhiều lợi ích cho các bạn trẻ không?
Theo quan sát của mình thì vẫn còn khá ít các bạn trẻ quan tâm và có mong muốn góp phần giải quyết vấn đề xã hội trong khả năng của mình. Nếu chỉ đọc tin tức mỗi ngày thì mình nghĩ chưa đủ. Bạn quan tâm là khi bạn thể hiện qua những hành động cụ thể, với sự nghiêm túc và nhận thức sâu về vai trò của bản thân cũng như về vấn đề mình muốn tham gia giải quyết.
Tất nhiên, tùy theo ưu tiên của mỗi bạn vào từng giai đoạn cụ thể để quyết định xem có nên tham gia vào một dự án nào đó không, nhưng với mình, việc tham gia dự án xã hội như Chấm Bi Đỏ khi còn là sinh viên đã giúp mình lớn lên rất nhiều, bên cạnh việc học chính khoá. Không chỉ về lượng kiến thức về chủ đề mà mình đọc và xử lý mỗi ngày, mà còn là khoảng thời gian để mình trau dồi thêm nhiều kỹ năng mà trước đây còn khá yếu như nói chuyện trước công chúng, kỹ năng trình bày, thuyết trình, mình cởi mở hơn nhiều so với trước đây, vì thế, mình cũng trở nên mạnh dạn hơn, gặp gỡ nhiều người hơn và học hỏi từ họ.
Khi thực hiện dự án, mình rèn được kỹ năng làm việc đội nhóm, tư duy phản biện và cả cách để nghiên cứu thị trường, đối tượng mục tiêu. Ngoài ra, việc làm dự án cũng giúp mình tích lũy nhiều trải nghiệm thực tế, giúp mình trở nên linh hoạt hơn, biết việc mình cần làm và có góc nhìn tổng quát hơn về sự việc.
Do đó, mình nghĩ, một khi đã xác định quan tâm về một vấn đề cụ thể, và bắt tay vào làm, thì hãy làm thật nghiêm túc và có trách nhiệm. Rất nhiều dự án hoạt động ngắn hạn, không chất lượng, và dù có trình bày những ý tưởng cao đẹp, nhưng trong thực tế bạn đã không thể tạo ra những giá trị thực nào. Đó là một sự lãng phí.
Nguồn hình ảnh: Fanpage Chấm Bi Đỏ – Workshop Toxic Relationship
Trong các năm tới, Chấm Bi Đỏ có kế hoạch phát triển như thế nào?
Nhóm mong muốn xây dựng nhiều sự kiện trực tiếp (offline) ở thành phố Hồ Chí Minh nhằm tạo ra những giá trị thiết thực hơn. Chấm Bi Đỏ đang kết nối với One Body Village (OBV), một tổ chức giải cứu, nuôi dưỡng và hỗ trợ xây dựng tương lai cho những trẻ em là nạn nhân hoặc có nguy cơ là nạn nhân của xâm hại, khai thác tình dục. Trong năm nay, nhóm sẽ tổ chức cuộc thi vẽ, bán tranh, bán áo lưu niệm để gây quỹ cho các em ở OBV.
Để làm được những điều này, nhóm cũng đang nỗ lực hoàn thiện về bộ máy. Về cơ bản, dự án có các phòng ban như Truyền thông, Xây dựng nội dung, Đối ngoại và Ban điều hành. Các thành viên làm việc trao đổi và chủ yếu học hỏi lẫn nhau. Dù vậy, tụi mình cũng nhận thấy nếu có sự hướng dẫn và kiến thức bài bản cho từng bộ phận, đặc biệt cho bộ phận Xây dựng nội dung/chương trình, và có thể là cả về Gây quỹ sau này nữa, thì có thể tụi mình sẽ hoạt động hiệu quả hơn, tận dụng được nhiều nguồn lực và có khả năng mở rộng hơn.
Về mặt cộng đồng, tụi mình rất hy vọng, dự án sẽ có nhiều thêm những chấm bi cùng đồng hành với Chấm Bi Đỏ để lan tỏa những nội dung tích cực, góp phần giảm thiểu những trường hợp không đáng có xảy ra. Bằng những hoạt động bền bỉ hôm nay, tụi mình tin có thể góp phần tạo ra sự thay đổi tích cực mà có thể đo đếm được trong tương lai.
Cảm ơn Vân vì buổi trò chuyện hôm nay.
Những dự án xã hội ấn tượng bởi Gen Z là tuyến nội dung nhằm giới thiệu những cá nhân và những dự án xã hội mới do các bạn trẻ thực hiện, nhằm mục đích truyền cảm hứng, khơi gợi sự quan tâm và đóng góp giải pháp từ các bạn trẻ. Tuyến bài nằm trong series “Mở đường dẫn lối" do Dear Our Community khởi xướng.
Bạn có tò mò về cách xây dựng chương trình thành công cho dự án của mình? Hãy Theo dõi Dear Our Community để cập nhật nhanh chóng về những khóa học sắp sửa ra mắt về Xây dựng chương trình, Gây quỹ và Truyền thông bạn nhé.
Tháng 1-2019, Tổng cục Thống kê công bố Việt Nam hiện có khoảng 6,2 triệu người khuyết tật từ 2 tuổi trở lên (chiếm khoảng 6,5% dân số). Trong đó có khoảng 1 triệu người tự kỉ, tỷ lệ trẻ em mắc chứng tự kỉ ước tính là 1% số trẻ em sinh ra. Nếu tính theo tỷ lệ này, thì trên cả nước sẽ có khoảng 500 nghìn trẻ mắc căn bệnh này.
Điều đó đồng nghĩa, cũng có nửa triệu gia đình đang hằng ngày đối diện với những khó khăn, thách thức trong nuôi dạy trẻ tự kỉ. Không chỉ các em gặp khó khăn mà chính gia đình cũng gặp vô vàn thách thức và gánh nặng cả về tài chính lẫn tinh thần.
Nguồn hình ảnh: Quochoi.vn
Dù vậy, thực tế là nhận thức trong cộng đồng về dạng khuyết tật này còn hạn chế, vì thế, không ít trẻ tự kỉ và gia đình của các em còn bị phân biệt đối xử, gây khó khăn trong việc hoà nhập cộng đồng và chưa có được những hỗ trợ cần thiết để phát triển.
Đây cũng chính là một trong những lý do mà dự án Eunoia Project – Nâng cao nhận thức về trẻ tự kỉ ra đời từ năm 2018 như một trong những nỗ lực giúp cộng đồng hiểu rõ hơn về khuyết tật tự kỉ và từ đó thay đổi góc nhìn và hành động bao dung hơn với người tự kỉ.
Bài viết đầu tiên trong chuỗi bài phỏng vấn Những dự án xã hội ấn tượng bởi Gen Z do Dear Our Community khởi xướng sẽ phỏng vấn bạn Nguyễn Lê Thuỳ Trang (sinh năm 2001) – người sáng lập và điều hành dự án, để hiểu hơn về câu chuyện của Trang và hành trình của Eunoia.
Nguồn hình ảnh: Fanpage Eunoia Project HCM – Trang (người thứ ba từ phải sang) và các thành viên của dự án
Trang có thể chia sẻ câu chuyện khởi nguồn cũng như lý do thôi thúc bạn thành lập nên dự án Eunoia Project này?
Với mình, dự án Eunoia Project xuất phát từ chính những trải nghiệm rất thực tế và cũng rất cá nhân của mình. Anh trai mình là người tự kỉ, mình sống và lớn lên cùng với anh. Để chăm sóc tốt cho anh, mẹ mình đã mở một trường mầm non cho trẻ khuyết tật, bao gồm trẻ tự kỉ ở Vũng Tàu và duy trì ngôi trường tới hôm nay. Sinh trưởng trong môi trường như vậy, mình có thể hiểu được những khó khăn mà người tự kỉ đang phải đối mặt cũng như nhận ra góc nhìn về người tự kỉ trong cộng đồng chưa đầy đủ, vô hình chung, tạo ra nhiều rào cản vô hình khiến người tự kỉ khó hoà nhập và được thấu hiểu hơn.
Vì thế, mình đã suy nghĩ nhiều về việc làm sao để tạo ra nhiều cơ hội để các bạn trẻ hay cộng đồng địa phương có thể tiếp xúc nhiều hơn với trẻ tự kỉ. Thông qua tiếp xúc, các bạn có cơ hội hiểu hơn về dạng khuyết tật này, từ đó, sẽ có góc nhìn công bằng, nhân ái và bao dung hơn với trẻ tự kỉ người tự kỉ nói chung.
Đó là lý do dự án Eunoia Project của mình được thành lập, tới nay dự án đã có 5 năm hoạt động với hai địa bàn chính và Tp. Vũng Tàu và Tp. Hồ Chí Minh. Với tên gọi là Eunoia – trong tiếng Hy Lạp có nghĩa là lời hay ý đẹp, mình và dự án mong rằng đây sẽ là nơi để các bạn có thể chia sẻ những lời hay, những hành động tốt đẹp, lan toả những hiểu biết đúng và bao dung về người tự kỉ.
Nguồn hình ảnh: Eunoia Project VT
Tại thời điểm thành lập dự án Eunoia Project, bạn đánh giá mức độ hiểu biết hoặc quan tâm của cộng đồng địa phương về vấn đề này như thế nào?
Ở thời điểm 5 năm trước, nếu tính trên thang 10, thì mình nghĩ chỉ khoảng 1-2 bạn có hứng thú và muốn tìm hiểu thêm về chủ đề này. Điều này cho thấy có một khoảng cách khá lớn về nhận thức và mức độ quan tâm của cộng đồng về chủ đề này. Vấn đề sẽ không được thay đổi nếu cộng đồng không hiểu được bản chất của tự kỉ hay nhìn thấy tận mắt những khó khăn diễn ra hàng ngày với các bạn ấy. Như thiền sư Thích Nhất Hạnh có nói “Có hiểu rồi mới có thương" – nhóm dự án giải quyết chữ “hiểu" để hy vọng cộng đồng chuyển hoá thành chữ “thương”.
Lựa chọn không kỳ thị, xa lánh, hay đối xử một cách công bằng với người tự kỉ là những cách phản ứng mà mình tin các bạn đều có thể thực hành để thể hiện sự quan tâm nhiều hơn.
Tới nay, mình đánh giá mức độ quan tâm lên khoảng 4-5 bạn trên thang điểm 10 rồi. Dù cần nhiều thời gian, nhưng nhóm mình cũng rất tự hào vì đã có thể giúp các bạn trẻ xung quanh có cái nhìn đúng đắn hơn về hội chứng tự kỉ này.
Nguồn hình ảnh: Eunoia Project HCM
Bạn thấy đâu là những thuận lợi và rào cản khi thực hiện dự án về chủ đề này?
Mình nghĩ thuận lợi lớn nhất là mình có một lượng kiến thức nhất định về tự kỉ vì gia đình mình có một thành viên là người tự kỉ. Do đó, mình có thêm góc nhìn và sự thấu hiểu về người tự kỉ, và tuyệt nhiên, đó không phải là sự thương hại.
Còn về khó khăn thì vô vàn. Nhóm mình đối mặt với những khó khăn về pháp lý khi xin phép tổ chức chương trình, rồi vấn đề gây quỹ cho hoạt động, hay cả việc lên chương trình giao lưu cũng phải được “duyệt" qua thầy cô rất nhiều lần, có những lần phải làm lại hết để đảm bảo những quy tắc, và sự phù hợp với đối tượng đang hướng tới. Bạn biết đấy, trẻ em tự kỉ dưới 5 tuổi rất khác với người tự kỉ từ 18-20. Hay những khó khăn đến từ những tình huống không dự đoán trước, trong những trường hợp như vậy, nhóm mình luôn phải rất linh hoạt và biết cách điều chỉnh nhanh chóng để tiếp cận với cộng đồng mà dự án phục vụ.
Trang có thể chia sẻ những hoạt động chính của tổ chức và cách bạn vận hành dự án ở cả 2 khu vực Tp. Vũng Tàu & Tp. Hồ Chí Minh?
Mình là người Vũng Tàu, cấp III mình lên Sài Gòn học. Quyết định thành lập dự án ở cả 2 khu vực là vì mình muốn tận dụng tài nguyên 3 năm tại Sài Gòn để làm cầu nối cho các bạn học sinh phổ thông ở Vũng Tàu được làm việc và tiếp cận các cơ hội ở thành phố Tp. Hồ Chí Minh.
Một số hoạt động chính của Eunoia có thể kể đến như:
Hoạt động đến trường để thăm các em nhỏ tự kỉ tại các trường nhân các dịp lễ. Đây là hoạt động thường niên mà mình và đội nhóm đã cố gắng duy trì nhiều năm qua, để tạo cơ hội cho các bạn học sinh cấp 2, 3 đến thăm quan trường và có dịp trò chuyện với các em nhỏ, nhằm gia tăng sự thấu hiểu và đồng cảm hơn. Trung bình, một năm Eunoia tổ chức khoảng 4-5 sự kiện thăm trường.
Tổ chức các hoạt động trực tuyến để hỗ trợ, tuyên truyền cho cộng đồng hiểu hơn về tự kỉ, ví dụ như: hùng biện, hay sáng tạo nội dung về người tự kỉ. Các workshop này là sáng kiến trong 2 năm bị ảnh hưởng bởi Covid-19 để giúp dự án vẫn duy trì hoạt động thường xuyên.
Hoạt động thứ ba có thể kể đến là EPIMAN – nhằm nâng cao nhận thức trong cộng đồng. Tương tự chương trình Running Man, nhóm lồng ghép các kiến thức về chứng tự kỉ thông qua các hoạt động vui chơi. Sự kiện diễn ra từ sáng đến chiều, mỗi mỗi đợt thu hút khoảng 100 bạn tham gia đăng ký vào mùa hè, và cũng là một trong các hoạt động mà nhóm rất tự hào về mức độ hưởng ứng của mọi người.
Nguồn hình ảnh: Eunoia Project Vũng Tàu
Dự án đã huy động nguồn lực như thế nào để thực hiện nhiều sự kiện như vậy?
Tụi mình rất cố gắng tận dụng nguồn lực xung quanh nhiều nhất có thể vì những nhóm dự án phi lợi nhuận như mình ban đầu không có nguồn lực về tài chính, đa phần là tự nguyện tham gia và dành thời gian, công sức cống hiến.
Ban đầu, nhóm kêu gọi quyên góp và từ thiện từ chính những người xung quanh như gia đình, thầy cô, bạn bè. Nhóm cũng kêu gọi mạnh thường quân hỗ trợ vật lực như quà tặng hay đồ ăn/uống cho sự kiện. Sau này, khi bắt đầu có những con số tác động được đo lường cụ thể, nhóm mới bắt đầu phát triển thành hồ sơ kêu gọi tài trợ để đa dạng nguồn lực hỗ trợ. Dù vậy, đây cũng vẫn là một hoạt động khá thách thức với nhóm vì tụi mình cũng nhận ra, cần rất nhiều kỹ năng về gây quỹ để có thể “pitching” thành công. Do đó, mình nghĩ gây quỹ là một kỹ năng quan trọng mà các dự án như mình cần được học hỏi và trau dồi sớm để có thể chủ động nguồn lực nhằm duy trì và mở rộng hoạt động trong dự án. Và mình cũng mong sẽ có những nội dung bài bản về gây quỹ được chia sẻ từ những anh/chị hay đơn vị uy tín trong thời gian tới.
Sau hơn 5 năm phát triển dự án, bạn thấy đâu là những kỹ năng quan trọng nhất đối với người điều hành dự án?
Theo góc nhìn của mình, thì mình thấy có ba điều quan trọng nhất mà một bạn điều hành dự án cần chú ý.
Thứ nhất là quản lý thời gian hiệu quả. Khi thành lập dự án cần xác định bạn sẽ tiêu tốn rất nhiều thời gian để vận hành và phát triển dự án. Nếu không thể sắp xếp được thời gian thì bạn không nên làm. Với mình, một là làm thật tốt, hai là đừng làm. Khi làm giữa chừng, không đến nơi đến chốn, bạn sẽ gây hình tượng xấu với mọi người xung quanh. Do đó, đây là lưu ý rất quan trọng. Biết ưu tiên theo từng giai đoạn là một mẹo hữu ích để giúp bạn tối ưu hoá thời gian của mình hơn.
Thứ hai là khả năng truyền lửa, truyền cảm hứng. Khi bạn có được điều đó, bạn sẽ lôi kéo được thêm nhiều người cùng tham gia và đồng hành cùng bạn để đưa dự án đi tới những đích đến xa hơn, và cũng giúp mọi người hiểu được việc mình đang làm sâu sắc hơn. Đây là kỹ năng mềm rất quan trọng theo góc nhìn của mình.
Cuối cùng, đó là trách nhiệm. Trách nhiệm này thứ nhất nằm ở bản thân mình, thứ hai là vì cộng đồng. Mình biết có rất nhiều bạn làm dự án chỉ để làm hồ sơ du học hoặc có những trường hợp với mục đích tệ hơn như lừa đảo, chiếm đoạt. Những trường hợp như vậy thể hiện góc nhìn chưa phù hợp với các dự án cộng đồng, tiêu tốn nguồn lực và không mang lại kết quả.
Nguồn hình ảnh: Thùy Trang
Trang mong muốn cộng đồng nhìn nhận như thế nào về người tự kỉ?
Mình mong những quan niệm sai lệch về chứng tự kỉ sẽ được thay đổi. Ví dụ như nhiều bạn vẫn nghĩ tự kỉ là trầm cảm, nhưng thực chất, đây là hai vấn đề rất khác nhau. Trầm cảm là những thay đổi tâm sinh lý, có nguyên nhân, liều thuốc rõ ràng; trong khi đó, tự kỉ không có nguyên nhân đầy đủ, cụ thể, có thể do gen di truyền hoặc nhiều yếu khác gây nên. Do đó, chỉ cần mọi người có thể hiểu được những điều đơn giản thôi thì cũng đã giúp ích rất nhiều.
Mình cũng mong mọi người có cái nhìn thiện cảm và bao dung hơn với người tự kỉ. Đôi khi vì những hành động và thái độ không phù hợp, vô tình chúng ta đã tạo ra những tổn thương cho người đối diện và gia đình của họ. Mình có một kỷ niệm buồn là từng chứng kiến hàng xóm cười vào anh trai mình khi thấy anh bị tự kỉ. Và mình rất mong, khi cộng đồng hiểu hơn về người tự kỉ và những khó khăn mà gia đình của họ đối mặt hàng ngày, sẽ không có người tự kỉ nào bị đối xử như vậy nữa.
Nếu bộ phận Chương trình được xem là khung xương của tổ chức, thì bộ phận Gây quỹ có thể được xem là cánh tay phải đắc lực giúp tổ chức huy động được những nguồn lực cần thiết để triển khai dự án. Công việc này đòi hỏi nhiều kỹ năng chuyên môn, cũng như nghệ thuật xây dựng mối quan hệ với nhiều đối tác khác nhau. Đây cũng là một vị trí hấp dẫn, nhiều hứa hẹn nhưng cũng đầy thử thách dành cho các bạn trẻ mong muốn dấn thân trên con đường tạo tác động xã hội hôm nay.
Bài viết hôm nay chia sẻ phần phỏng vấn với chị Angelique Masse Nguyen – Hiện đang là Trưởng bộ phận Gây quỹ và Truyền thông của tổ chức Saigon Children’s Charity (tổ chức phi lợi nhuận quốc tế hoạt động về lĩnh vực trẻ em tại Việt Nam từ năm 1992), sẽ cho độc giả có cái nhìn cụ thể hơn về công việc này.
Đầu tiên, chị có thể chia sẻ sơ lược về công việc Gây quỹ được không?
Có thể nói vui đây là bộ phận “mang tiền về cho tổ chức". Các tổ chức phi lợi nhuận thường có nguồn lực hạn chế, do đó, để tổ chức và duy trì hoạt động hay mở rộng quy mô chương trình, sẽ cần huy động nhiều nguồn lực từ tài chính, nhân lực, vật lực, hay những hỗ trợ về mặt địa điểm, vận chuyển, hậu cần, quà tặng … để giúp một chương trình có thể triển khai thành công và mang lại những tác động tích cực.
Đây cũng là bộ phận mà đa số các bạn sẽ phải đi ra ngoài gặp gỡ và giao tiếp với nhiều đối tác khác nhau. Bạn sẽ có mặt trong những buổi giao lưu, sự kiện, hội thảo, hay chủ động sắp xếp các cuộc gặp với các đối tác tiềm năng nhằm tìm kiếm cơ hội hợp tác, đồng hành. Chính vì thế, bộ phận này cũng phải rất am hiểu về tổ chức của mình từ sứ mệnh, tầm nhìn, đối tượng hướng tới, vấn đề đang giải quyết và cả những chương trình cụ thể.
“Vị trí Gây quỹ sẽ được xem là người đại diện tổ chức để truyền thông ra bên ngoài, do đó, đây là vị trí quan trọng và cần thiết ở nhiều tổ chức phi lợi nhuận hiện nay.”
Về câu chuyện cá nhân, quyết định đảm nhiệm vị trí này là vì chị muốn có thể kiểm soát tốt hơn nguồn lực mà tổ chức có thể có được để thực hiện chương trình. Trước đây, khi còn là một nhân viên công tác xã hội, rất nhiều lần chị cảm thấy nản lòng và bất lực khi muốn giúp đỡ nhiều trẻ em khó khăn hơn, nhưng vì tổ chức giới hạn về tài chính nên đã không thể mở rộng quy mô chương trình. Điều này là nỗi trăn trở lớn thôi thúc chị đảm nhiệm vị trí Gây quỹ trong hơn 15 năm nay để giúp tổ chức chủ động hơn về nguồn lực, từ đó, giúp đỡ được nhiều trẻ em hơn, tạo ra nhiều tác động hơn.
Về câu chuyện cá nhân, quyết định đảm nhiệm vị trí này
Vậy đây có phải là vị trí bắt buộc ở một tổ chức phi lợi nhuận?
Có thể nói sẽ luôn có một người đảm nhiệm công việc gây quỹ ở các tổ chức phi lợi nhuận. Tuy nhiên, tuỳ thuộc vào quy mô và chiến lược mà một tổ chức có quyết định đầu tư hẳn bộ phận chuyên đảm nhiệm công việc này hay không.
Gây quỹ có thể trở thành một phòng ban lớn hơn khi được tích hợp với Truyền thông để trở thành phòng Truyền thông – Gây quỹ. Ở Saigon Children’s Charity, có 2 bạn đảm nhiệm vị trí Gây quỹ, 2 bạn phụ trách Truyền thông, 1 bạn chịu trách nhiệm về sự kiện và chị sẽ là quản lý chung của bộ phận.
Một ngày của chị sẽ trông như thế nào?
Chị bắt đầu một ngày làm việc với việc kiểm tra lại danh sách các nhà tài trợ tiềm năng (hay còn gọi là donor pipeline) mà mình đã thu thập và sắp xếp trước đó. Xác định đâu là những đối tác theo thứ tự ưu tiên để bắt đầu thiết lập mối quan hệ, hay đâu là những bên mình đã liên lạc để tiếp tục trao đổi. Đây là cả một quá trình tìm hiểu, trao đổi nhu cầu của hai bên, và đề cập đến cơ hội hợp tác với những dự án phù hợp. Lúc này, chị sẽ xây dựng những Hồ sơ kêu gọi tài trợ (proposal) tương ứng với từng đối tác và gửi cho họ., Sau đó, chị theo dõi và tiếp tục trao đổi cụ thể với các đối tác tiềm năng dựa trên đề nghị tài trợ.
Trong quá trình làm, chị cũng phải đảm bảo đối tác hài lòng với chương trình và biết được những khoản đóng góp của họ được sử dụng cụ thể ra sao. Việc liên tục cập nhật về tiến độ dự án, thông báo về cách thức phân bổ nguồn quỹ, và những báo cáo sau dự án sẽ giúp đối tác thấy được vai trò và sự tác động của mình trong suốt quá trình diễn ra dự án.
Sẽ tốt hơn nữa nếu người gây quỹ có thể tạo cơ hội để nhà tài trợ tham gia vào dự án một cách trực tiếp hay tương tác với cộng đồng thụ hưởng, như ở Saigon Children’s Charity thì chị mời nhà tài trợ tham gia trao học bổng cho trẻ em, để họ có trải nghiệm và đánh giá thực tế về dự án. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý, tuỳ vào bối cảnh dự án mà sắp xếp cho phù hợp. Ví dụ, bạn sẽ cần cân nhắc kỹ lưỡng việc có nên mời nhà tài trợ có mặt trong hoạt động với trẻ tự kỷ, do các vấn đề đặc thù như các em khó có thể tiếp xúc với người lạ, vấn đề về quyền riêng tư. Lúc này, sự ưu tiên sẽ dành cho đối tượng thụ hưởng để đảm bảo họ cảm thấy thoải mái với hoạt động của tổ chức.
Đây là lúc vai trò của người Gây quỹ được thể hiện:
“Làm sao tạo ra cơ hội để nhà tài trợ hiểu và tham gia dự án, nhưng đồng thời cũng thể hiện sự tôn trọng cần thiết với người thụ hưởng trong từng hoàn cảnh cụ thể.”
Nguồn hình ảnh: Fanpage Saigon Children’s Charity
Công việc thông thường của nhân viên Gây quỹ:
Tìm kiếm & thiết lập mối quan hệ với những nhà tài trợ mới
Cập nhật tình hình dự án với các nhà tài trợ hiện tại
Duy trì mối quan hệ tốt đẹp với nhà tài trợ hiện tại và giúp họ thấy mình là một phần góp nên sự thành công của dự án/tổ chức
Theo chị, để đảm nhận vị trí này, người mới vào nghề nên phát triển những kỹ năng nào?
#1: Khả năng phục hồi nhanh chóng
Khi đảm đương vị trí này, bạn cần xác định sẽ nhận được nhiều lời từ chối hơn là đồng ý từ những đối tác tiềm năng. Có nhiều lý do phía sau như nhà tài trợ tìm được tổ chức khác phù hợp hơn, hay việc thay đổi sự ưu tiên trong sử dụng ngân sách, hay họ không đủ tiền tài trợ, … Do đó, nhận thức được những thực tế này rất quan trọng để bạn không đo lường sự thành công của mình từ những lần nhận được câu trả lời “không” đó. Khả năng phục hồi chính là cách bạn bảo vệ bản thân khỏi những ưu tư không đáng có từ những tình huống trên để tiếp tục công việc của mình.
Dù rằng, công việc này thường khiến bạn phải nói về “tiền bạc", nhưng đừng vì vậy mà sợ hãi. Thực hành việc tự tin nói chuyện về số tiền tài trợ, đàm phán để có được những khoản hỗ trợ phù hợp cho cả hai bên là điều bạn cần tập trung. Nguồn lực ở khắp mọi nơi, vấn đề là bạn biết đâu là nơi để tìm ra chúng.
Bạn cũng có thể sắp xếp cách suy nghĩ về mục tiêu gây quỹ theo hướng rộng hơn để giảm bớt áp lực cho bản thân. Ví dụ, bạn có mục tiêu kêu gọi được 100,000$ – một con số thật “đáng sợ". Nhưng nếu bạn chia nhỏ bằng cách tìm kiếm 10 nhà tài trợ có thể đóng góp 10,000$ thì mục tiêu trở nên dễ chinh phục hơn.
#2: Sự sáng tạo
Gây quỹ cũng đòi hỏi nhiều sự sáng tạo, vì bạn phải lựa chọn cách tiếp cận phù hợp với từng đối tác. Bạn cũng phải sáng tạo khi lên ý tưởng thực hiện các chương trình gây quỹ – đây là điều mà ở Saigon Children’s Charity, chị và đội nhóm của mình thường xuyên thực hiện.
Đơn cử, Chiến dịch Gây quỹ cộng đồng Em không lẻ loi là một trong những sáng kiến hỗ trợ trẻ em mồ côi do Saigon Children’s Charity khởi xướng nhằm ứng phó khẩn cấp với những hậu quả do Covid-19 gây ra trong năm 2021.
Hình ảnh: Website Em không lẻ loi
Dự án nhận đã được hưởng ứng mạnh mẽ từ cộng đồng. Ca khúc Em không lẻ loi sáng tác bởi JustaTee cũng được lấy cảm hứng từ chính sáng kiến này, cũng góp phần truyền tải những thông điệp yêu thương và kêu gọi thêm sự đóng góp của cộng đồng cho chiến dịch gây quỹ.
#3: Xây dựng mối quan hệ
Đối tác không tài trợ tiền vì tổ chức của bạn, mà vì họ tin tưởng bạn. Họ có thể lắng nghe bạn kể về dự án hay tổ chức của mình, nhưng phần lớn họ lắng nghe vì chính bạn, chứ không phải ai khác đã mang đến cho họ cơ hội để đóng góp và cống hiến nhiều hơn cho cộng đồng, bởi vì họ nhìn thấy được bạn rất đam mê và tin tưởng vào công việc mình đang làm.
Xây dựng mối quan hệ, thực chất là xây dựng lòng tin bằng chính sự chân thành và uy tín của bạn. Trong rất nhiều trường hợp, bạn và nhà tài trợ có thể trở thành những người bạn thực sự ngoài đời. Đó là điều mà chị đã và đang có được. Dù rằng, những phần việc khó nhất như triển khai dự án thường thuộc về bộ phận chương trình (cười), chị lại là người nhận được rất nhiều lời cảm ơn nhất. Và chị thấy rất biết ơn về những gì mình nhận được.
“Xây dựng mối quan hệ, thực chất là xây dựng lòng tin bằng chính sự chân thành và uy tín của bạn”
Ở các quy mô tổ chức khác nhau thì yêu cầu công việc có khác nhau không ạ? Chị có nghĩ những bạn hướng ngoại sẽ đảm nhiệm công việc này tốt hơn những bạn hướng nội?
Tất nhiên sẽ có những sự khác biệt, vì quy mô khác nhau đòi hỏi chiến lược gây quỹ khác nhau.
Với những tổ chức mới thành lập có quy mô nhỏ, chưa có nhà tài trợ nào, thì chiến lược là mình cần gặp gỡ và trao đổi rất nhiều người để có thể thiết lập danh sách những nhà tài trợ tiềm năng và phát triển mối quan hệ với họ. Giai đoạn này đòi hỏi bạn phải làm việc rất chăm chỉ, và không ngừng nỗ lực để có được nhà tài trợ đầu tiên. Bạn cần thoải mái khi nói chuyện với người lạ, hoặc khi bị từ chối thì bạn vẫn sẽ không nao núng. Thực chất, phần trăm bị từ chối trong những lần đầu tiên là rất cao, xác suất thành công có khi chỉ 1/10, nhưng chính nhờ quá trình đó, bạn sẽ trở nên bền bỉ, kiên nhẫn và giỏi giang hơn.
Khi ở những tổ chức lớn hơn một chút (quy mô vừa), bạn có thể không cần đảm nhiệm nhiệm vụ phát triển danh sách nhà tài trợ tiềm năng, nhưng bạn sẽ cần tập trung vào việc xây dựng những kỹ năng cụ thể. Ví dụ, bạn sẽ cần “hướng ngoại" một chút, vì công việc đòi hỏi bạn phải đi giao lưu, gặp gỡ nhiều đối tác. Tuy nhiên, tính cách hướng ngoại hay hướng nội không ảnh hưởng nhiều tới chất lượng công việc nếu bạn biết đâu là điểm mạnh để phát huy và có những chiến lược phù hợp. Ví dụ không đâu xa, bản thân chị là người hướng nội nhưng chị vẫn có thể làm được cả về Gây quỹ và Truyền thông. Thực tế cho thấy những người gây quỹ thành công nhất lại là kiểu người hướng nội.
Còn khi bạn làm việc cho một tổ chức lớn với đầy đủ các bộ phận, phòng ban, thì có thể bạn chỉ đảm nhiệm một nhiệm vụ cụ thể như email cho đối tác cập nhật tiến độ, làm báo cáo dự án, … Dù vậy, đây cũng là cơ hội tốt để bạn quan sát & học hỏi được quy trình một cách bài bản, hay biết cách sử dụng các phần mềm quản lý như Quản lý hệ thống khách hàng – CRM (Customer Relationship Management) hoặc được đào tạo chuẩn chỉnh nhất. Dù vậy, sẽ có lúc bạn cảm thấy mình chỉ là một mắt xích trong quy trình, và đôi khi nản lòng vì chưa được làm bao quát hết các chức năng của bộ phận gây quỹ.
Hình ảnh: Fanpage Saigon Children’s Charity. Hoạt động trao tặng phòng Tin học cho trường tiểu học Tân Hòa B (huyện Tiểu Cần, Trà Vinh) cùng với đối tác tài trợ, công ty Fujifilm
Chị có lời khuyên nào dành cho những bạn mới ra trường về việc lựa chọn tổ chức mình sẽ tham gia không?
Lời khuyên của chị là nên dựa vào định hướng phát triển của cá nhân, trả lời câu hỏi: bạn tìm kiếm điều gì ở công việc, hiểu rõ tính cách, điểm mạnh, điểm yếu của mình để cân nhắc lựa chọn quy mô tổ chức để làm việc.
Ví dụ, nếu bạn có xu hướng làm việc độc lập, muốn giao lưu với nhiều người, có sự sáng tạo thì bạn có thể phù hợp với những tổ chức quy mô nhỏ và vừa. Nhưng nếu bạn muốn học hỏi về những khung sườn (framework) của hoạt động gây quỹ hay muốn sử dụng những kỹ năng chuyên môn như quản lý hệ thống khách hàng (CRM), … thì bạn có thể lựa chọn các tổ chức có quy mô lớn hơn.
Làm việc tại các tổ chức danh tiếng cũng có thể giúp bạn xây dựng được hồ sơ cá nhân (profile) uy tín hơn. Sau đó, chuyển sang làm việc tại các tổ chức nhỏ hơn sẽ giúp bạn có cơ hội nắm được các vai trò chủ chốt và phát triển rất nhanh chóng, vì lúc này bạn đã có được sự tin tưởng trong mạng lưới của mình.
Chị hy vọng các bạn sẽ tìm thấy những tổ chức phù hợp để cống hiến và phát triển. Và chị cũng tin các bạn sẽ tìm thấy những giá trị sâu sắc khi cho mình cơ hội dấn thân trên hành trình tạo tác động xã hội này. Chúc các bạn thành công. (còn tiếp)
Cảm ơn chị đã dành thời gian chia sẻ.
Bài viết nằm trong series phỏng vấn những người thực hành trong lĩnh vực Tác động xã hội đầu tiên tại Việt Nam mang tên “Mở đường dẫn lối" do Dear Our Community khởi xướng.
(Còn tiếp – Đâu là những loại hình gây quỹ và những “case study” thực tế?)
Làm sao để đọc tiếp về chủ đề & trao đổi sâu hơn với chị Angelique?
Cách 1: Tiếp tục theo dõi loạt bài phỏng vấn tiếp theo trong thời gian tới về các công việc Gây quỹ và Truyền thông.
Cách 2: (quan trọng lắm nè): Nhấn theo dõiDear Our Community và tham gia cộng đồng bạn trẻ dấn thân với các công việc tạo tác động xã hội TẠI ĐÂY để không bỏ lỡ những cập nhật mới nhất.
Chị Angelique là Trưởng bộ phận Gây quỹ và Truyền thông của tổ chức phi lợi nhuận Saigon Children’s Charity. Trong 15 năm qua, chị đã dẫn dắt đội nhóm của mình thực hiện nhiều dự án đổi mới được thúc đẩy bởi mong muốn có thể sử dụng những kỹ năng có được trong việc tạo ra những thay đổi tích cực trong cộng đồng, bên cạnh việc ứng dụng khoa học – công nghệ. Chị có chuyên môn sâu về việc huy động những nguồn lực đa dạng lên đến hàng triệu đô la để hỗ trợ giáo dục tại khu vực Đông Nam Á. Chị cũng là thành viên hội đồng tín thác tại SOFII, Nơi trưng bày những ý tưởng gây quỹ đổi mới và truyền cảm hứng, được thành lập bởi chính những người làm công việc Gây quỹ cho chính cộng đồng này.
Saigon Children’s Charity CIO (saigonchildren) được thành lập năm 1992 với sứ mệnh giúp đỡ trẻ em và thanh thiếu niên có hoàn cảnh khó khăn ở Việt Nam phát triển hết tiềm năng của mình, vượt qua những rào cản về kinh tế, địa lý, kiến thức và những khiếm khuyết để đến trường.
Theo một khảo sát được thực hiện năm 2021, có đến 87% người dân biết hoặc từng nghe đến các dự án hay tổ chức phi lợi nhuận – điều này cho thấy mức độ phổ biến của lĩnh vực phi lợi nhuận tại Việt Nam. Phi lợi nhuận cũng được cho là hấp dẫn nhiều bạn trẻ có mong muốn và khát khao góp phần giải quyết những vấn đề khó khăn của xã hội.
Tính tới năm 2020, Việt Nam có hơn 7000 tổ chức phi lợi nhuận hoạt động đa dạng ở nhiều lĩnh vực, đề xuất những giải pháp thiết thực cho những vấn đề xã hội hiện nay. Và thông thường, bộ phận chương trình chính là nơi ươm mầm, phát triển những ý tưởng thành giải pháp để giải quyết vấn đề mà tổ chức đó đang hướng tới. Do đó, có thể nói bộ phận chương trình là “xương sống” của một tổ chức phi lợi nhuận khi đảm nhận nhiệm vụ trọng tâm và cốt lõi này.
Vậy công việc cụ thể của bộ phận chương trình là gì?
Bạn muốn theo đuổi công việc làm về chương trình cần chuẩn bị những gì?
Dear Our Community mời bạn cùng theo dõi nội dung trao đổi với chị Nhi – Nguyên Giám đốc Điều hành của CHANGE – Trung tâm Hành động vì Môi trường và Phát triển, để có cái nhìn rõ hơn về những yêu cầu, và những cơ hội phát triển với vị trí làm về chương trình nhé!
Vì sao gọi bộ phận chương trình là “xương sống" của tổ chức phi lợi nhuận?
Vì sao gọi chương trình là xương sống của một tổ chức phi lợi nhuận?
Chị nghĩ có thể hình dung rõ hơn bằng một ví dụ về doanh nghiệp. Thông thường, một doanh nghiệp sẽ luôn có sản phẩm, hay dịch vụ cụ thể nhằm giải quyết một nhu cầu nào đó của khách hàng mục tiêu. Tương tự, mỗi tổ chức phi lợi nhuận đều chọn cho mình một vấn đề nào đó để giải quyết. Đó có thể là truyền thông nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường cho người dân, mang những cơ hội về giáo dục về vùng sâu vùng xa cho các em học sinh, hay cung cấp các chương trình hỗ trợ & nâng cao năng lực cho các tổ chức cộng đồng, …
Do đó, bộ phận chương trình gần như chịu trách nhiệm chính trong việc phát triển các chương trình, sáng kiến, dịch vụ cụ thể nhằm đưa ra giải pháp cho một vấn đề mà tổ chức đang hướng tới. Chương trình chính là “sản phẩm”, “dịch vụ" của tổ chức. Nếu không có chương trình thì tổ chức sẽ không tồn tại được.
Vì đây là bộ phận cốt lõi của một tổ chức phi lợi nhuận, nên bộ phận này thường cần một đội ngũ nhiều thành viên cùng hoàn thành khối lượng công việc, phát triển và xây dựng chương trình.
Nguồn hình ảnh: Facebook CHANGE: Chị Nhi (ngoài cùng bên phải) tại lễ trao giải VIEWS Awards 2022 (Giải báo chí môi trường dành cho các nhà báo và người dùng mạng xã hội) do CHANGE khởi xướng
Em đã nghe nói nhiều về các tổ chức phi lợi nhuận, nhưng chưa biết rõ về yêu cầu công việc của một người làm chương trình, chị có thể chia sẻ giúp em không?
Yêu cầu công việc mà những bạn ở bộ phận chương trình sẽ làm thường sẽ đi qua một quy trình chung như dưới đây:
Đầu tiên cần xác định vấn đề chương trình bằng cách đặt những câu hỏi như: Vấn đề cụ thể nào mà tổ chức đang quan tâm và muốn giải quyết? Tại sao cần giải quyết vấn đề đó? Hay Giải quyết vấn đề đó để làm gì?
Thường các tổ chức phi lợi nhuận sẽ giải quyết các vấn đề về xã hội, riêng đối với CHANGE thì giải quyết các vấn đề về môi trường mà tổ chức quan tâm như: vấn nạn tiêu dùng động vật hoang dã quá mức, ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu, và nhiều vấn đề khác.
Bước tiếp theo là cần phân tích kỹ hơn về đối tượng chịu tác động, ảnh hưởng bởi vấn đề đó. Ví dụ, khi làm về biến đổi khí hậu thì mình xác định cộng đồng bị ảnh hưởng chính là những hộ dân sống trong khu vực bị tác động ở Đồng Bằng Sông Cửu Long; hay cộng đồng sống gần một khu rừng bị tàn phá, hay bà con bị ảnh hưởng bởi lũ lụt, … Do đó, những bạn làm chương trình phải rất hiểu cộng đồng mình mà mình sẽ hướng đến.
Tiếp tới là việc đề xuất giải pháp, hay có thể gọi là chương trình mà các tổ chức phi lợi nhuận xây dựng để phục vụ cho cộng đồng. Những giải pháp, hoạt động trong chương trình sẽ được lên kế hoạch và trình bày chi tiết nhằm phục vụ mục đích triển khai hoặc dùng để gửi đi cho các nhà tài trợ, kêu gọi sự đóng góp hay đồng hành cùng chương trình. Vì thế, tuỳ vào loại chương trình mà sẽ có thể cần sự tham gia của các bộ phận khác như marketing – truyền thông, gây quỹ, … để cùng xây dựng kế hoạch tổng thể.
Bộ phận chương trình cũng sẽ phải đảm nhận nhiều công việc về hậu cần bên trong để có thể triển khai chương trình theo kế hoạch. Đơn cử như việc: xin giấy phép tổ chức hoạt động, phải làm việc với cơ quan chức năng, cơ quan địa phương, tổ chức đào tạo về chương trình cho các đội nhóm khác để hỗ trợ và phối hợp hiệu quả. Trong quá trình đó, các bạn vẫn phải đảm bảo kiểm soát được các nguồn thu chi, quản lý nhân sự, quản lý rủi ro, mà chị hay gọi vui là “bộ phận ba đầu sáu tay" vì có rất nhiều thứ mà các bạn phải quản lý và điều phối.
Bước cuối cùng trong quy trình này là đánh giá dự án. Để đánh giá mức độ thành công của dự án thì có nhiều cách như thực hiện bảng khảo sát, phỏng vấn, hay dựa vào những con số có thể đo lường được. Toàn bộ đánh giá này sẽ được trình bày thành Báo cáo dự án và gửi cho những bên liên quan như đối tác, nhà tài trợ, cơ quan chức năng, cộng đồng địa phương, …
Báo cáo dự án cũng sẽ cho bạn nhiều bài học để cải thiện cho các chương trình sau, hay mở ra nhiều cơ hội như việc mở rộng quy mô dự án, hoặc triển khai dự án cho những cộng đồng khác phù hợp hơn.
chương trình mà các tổ chức phi lợi nhuận xây dựng
Có vẻ người làm về chương trình phải rất đa năng và cần nhiều kỹ năng khác nhau. Theo chị, đâu là những kỹ năng và những kiến thức cần thiết để đảm nhiệm công việc này?
Nguồn hình ảnh: Facebook CHANGE: Chị Nhi cùng các đại diện của CHANGE tiếp đón Đại sứ Vương quốc Anh Iain Frew tại buổi gặp gỡ và giao lưu tại bức tranh AR “Về miền hoang dã”.
Một bạn làm về chương trình cần bộ kỹ năng rất đa dạng. Điển hình nhất là kỹ năng quản lý dự án (theo quy trình mà chị đã chia sẻ phía trên). Cụ thể trong đó thì bao gồm nhiều thành tố nhỏ như: quản lý thời gian; xây dựng kế hoạch chi tiết; kỹ năng trình bày; quản lý rủi ro; hay giải quyết xung đột (nếu có), …
Tuỳ thuộc vào nguồn lực của mỗi tổ chức, mà đôi khi, bạn làm chương trình sẽ phụ trách thêm các nhiệm vụ khác như đào tạo, làm MC, hoạt náo, … Tất cả những vai trò này đòi hỏi những kỹ năng liên quan như giảng dạy hay sân khấu, …
Về kiến thức, thì một bạn làm chương trình cũng đòi hỏi có sự hiểu biết nhất định ở vấn đề (ví dụ như môi trường, phụ nữ, trẻ em,…) mà bạn sẽ làm, vì nó sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất của vấn đề bạn đang giải quyết. Nếu không thì bạn sẽ dễ dàng bị dẫn dắt bởi nhiều luồng thông tin hay từ các nhóm khác nhau, và có thể không tìm được hướng ra cho dự án.
Nguồn hình ảnh: Chị Nhi cung cấp
Ngoài kiến thức và kỹ năng nêu trên, còn yếu tố nào khác mà bạn trẻ như em cần lưu ý khi làm công việc này không?
Chị nghĩ đó chính là thái độ đúng trong công việc. Đây là vị trí đòi hỏi sự đa nhiệm, đôi khi cũng khá áp lực khi kiểm soát khối lượng công việc lớn, nhất là khi tới gần sự kiện/hoạt động thì bộ phận chương trình thường phải làm việc cường độ cao, hay như thức khuya, ở lại văn phòng để làm xong việc, hoặc phải xử lý những tình huống phát sinh không mong muốn.
Việc giữ cho mình sự bình tĩnh, kiên nhẫn, kiên cường trong suốt quá trình là rất quan trọng. Ngoài ra, bạn cũng cần giữ được sự kỷ luật, theo sát tiến độ dự án. Khi bạn đảm bảo được điều này thì bạn mới có thể làm gương cho đồng đội của mình. Ngoài ra, vì thành viên của bộ phận này thường được xem là trưởng dự án, vì thế, việc khả năng dẫn dắt, lãnh đạo cũng là một kỹ năng không thể thiếu.
Chị cho rằng kỹ năng lãnh đạo, kỷ luật và khả năng phục hồi nhanh chóng trước những khó khăn là những kỹ năng quan trọng nhất của một bạn làm chương trình.
Vậy lộ trình phát triển của bạn làm chương trình sẽ trông như thế nào?
Thường thì các bạn sẽ bắt đầu ở vị trí thực tập sinh, sau đó có thể trở thành vị trí chính thức như cán bộ chương trình (program executive), rồi thành chuyên viên dự án (specialist), và trở thành quản lý chương trình (program manager) hay giám đốc chương trình (program director), tùy theo năng lực và sự thể hiện của bạn trong suốt thời gian làm ở tổ chức.
Thông thường, để quyết định một bạn được thăng cấp lên một vị trí cao hơn, chị sẽ nhìn vào năng lực thực tế của bạn ấy nhiều hơn. Có trường hợp, một bạn đi từ vị trí thực tập sinh bộ phận Gây quỹ, rồi chuyển sang bộ phận Chương trình, và chỉ sau 2 tháng làm việc, bạn đã được thăng tiến trở thành Quản lý chương trình vì sự thể hiện và năng lực rất tốt. Các bạn trẻ hãy lưu ý điều này nhé.
Phụ trách bộ phận chương trình ở một tổ chức phi lợi nhuận sẽ có những thách thức & những cơ hội nào, theo quan sát của chị?
Về thách thức
Tuỳ thuộc vào loại hình tổ chức em tham gia mà sẽ có những thách thức khác nhau.
Có thể nhóm thành những loại sau:
Thách thức liên quan đến kiến thức chuyên môn. Chẳng hạn, em làm về chủ đề trẻ em, nhưng chưa có đủ kiến thức sâu thì sẽ dễ bị phản biện từ chính đội nhóm của mình, hoặc sau khi ra mắt dự án thì có thể bị phản ứng cộng đồng, và truyền thông. Điều này có thể ảnh hưởng tới sự thành công của dự án.
Thách thức đến từ những áp lực. Bộ phận chương trình là đầu mối của rất nhiều các mối quan hệ, đối tác khác nhau, và các bên cũng có những mong đợi rất khác nhau. Việc làm sao để thỏa mãn được những mong đợi đó cũng là một thách thức không nhỏ. Ngoài ra, cũng còn rất nhiều áp lực khác như: phải đúng tiến độ dự án; hay phải tối ưu chi phí khi thực hiện, … Thì đây đều là những thực tế mà các bạn team chương trình phải đối mặt.
Thách thức đến từ những khủng hoảng, rủi ro. Đây là điều không mong muốn nhưng vẫn luôn có thể xảy ra khi thực hiện chương trình. Lúc này, đòi hỏi lớn nhất đối với bạn làm chương trình là sự bình tĩnh và độ linh hoạt cao trong cách xử lý để kiểm soát được khủng hoảng và không làm ảnh hưởng tới chương trình.
Thách thức đến từ những xung đột nội bộ. Điều này có thể xảy ra khi đội nhóm đang làm việc với cường độ và áp lực cao, rất dễ xảy ra tình huống như tranh cãi, hoặc bộc lộ những cảm xúc tiêu cực. Lúc này, việc điều tiết các mối quan hệ rất quan trọng, ảnh hưởng không nhỏ đến sự thành công của dự án cũng như sự hài lòng chung của cả nhóm.
Nguồn hình ảnh: Facebook CHANGE: Dự án Bringthemback triển khai tại Tp. HCM tháng 9/2022
Về cơ hội
Các bạn sẽ có thể mở rộng kết nối của mình một cách đa dạng tới nhiều đối tượng khác nhau như đối tác, nhà tài trợ, cộng đồng, nhà cung cấp, … Điều này cũng mở ra những cơ hội khác như: cơ hội tham gia các chương trình đào tạo lớn, chương trình trao đổi trong nước và quốc tế,… rất giá trị mà nhiều bạn ở CHANGE từng có được.
Ngoài ra, đây cũng là cơ hội để các bạn nâng cao kiến thức sâu hơn về lĩnh vực mà tổ chức đang hoạt động. Nhiều trường hợp, các bạn cũng được xem là chuyên gia trong lĩnh vực của mình.
Về kỹ năng (như nêu trên), các bạn cũng sẽ “lên tay" rất nhanh một khi đảm nhiệm về chương trình. Đây là những “vốn sự nghiệp" quan trọng mà chị nghĩ các bạn nên tích lũy càng sớm, và biến những điều đó thành hành trang giúp mình phát triển sự nghiệp nhanh hơn về sau.
Có sự khác nhau nào về yêu cầu dành cho một bạn chương trình làm ở một tổ chức phi lợi nhuận so với làm về Trách nhiệm xã hội ở doanh nghiệp (CSR) hay Phát triển bền vững không?
Theo chị, không có sự khác biệt quá nhiều về yêu cầu công việc về kiến thức hay kỹ năng, nếu khác, chị nghĩ nó nằm ở mặt nguồn lực. Đối với các tổ chức phi lợi nhuận, thường thì nguồn lực cũng hạn chế, nên các bạn chương trình phải biết cách tận dụng và tối ưu nguồn lực nội bộ nhiều nhất có thể. Trong khi đó, doanh nghiệp có thể có nhiều nguồn lực để triển khai hoặc thuê dịch vụ bên ngoài hỗ trợ.
Thực tế, có nhiều bạn từng làm ở CHANGE và chuyển sang làm nhân viên Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR), hay Phát triển bền vững (Sustainability) ở nhiều doanh nghiệp lớn. Điều này chứng tỏ khả năng chuyển đổi lĩnh vực của một bạn làm chương trình là rất cao, vì bản chất những kiến thức, kỹ năng, mối quan hệ bạn có được trong quá trình trước đó có thể sử dụng ở nhiều môi trường khác nhau. Chính vì tính ứng dụng lớn, vô hình chung, mở ra cho bạn nhiều cơ hội việc làm hơn.
Vì thế, các bạn trẻ đừng ngần ngại đầu quân cho một tổ chức phi lợi nhuận nha, các bạn sẽ học hỏi và nhận được rất nhiều cơ hội rất giá trị.
Cảm ơn chị Nhi đã dành thời gian chia sẻ.
Bài viết nằm trong series phỏng vấn những người thực hành trong lĩnh vực Tác động xã hội đầu tiên tại Việt Nam mang tên “Mở đường dẫn lối" do Dear Our Community khởi xướng.
(Còn tiếp – Đâu là những bài học “xương máu” khi làm chương trình?)
Làm sao để đọc tiếp về chủ đề & trao đổi sâu hơn với chị Nhi? Cách 1: Tiếp tục theo dõi loạt bài phỏng vấn tiếp theo trong thời gian tới về các công việc Gây quỹ và Truyền thông.
Cách 2: (quan trọng lắm nè): Nhấn theo dõiDear Our Community và tham gia cộng đồng bạn trẻ dấn thân với các công việc tạo tác động xã hội TẠI ĐÂY để không bỏ lỡ những cập nhật mới nhất.
Chị Nhi tốt nghiệp với chuyên ngành truyền thông, tham gia và đồng hành cùng CHANGE từ những ngày đầu tổ chức mới được thành lập. Hơn chín năm làm việc tại CHANGE đã đem lại cho chị kinh nghiệm dày dặn trong lĩnh vực truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng, quản lý chương trình, tổ chức cộng đồng, quan hệ chính phủ, và các kỹ năng phát triển chiến lược. Ngoài công việc, chị Nhi còn là đại diện năng động của Việt Nam qua nhiều bổng ngắn hạn và chương trình trao đổi quốc tế: Đối thoại Chính sách với Chính phủ Đan Mạch (2019), Xây dựng Chiến lược Chiến dịch với Quỹ Khí hậu Châu Âu (2018), Thủ lĩnh trẻ Đông Nam Á YSEALI với Bộ ngoại giao Mỹ (2017), Năng lượng Chuyển bước Toàn cầu với phong trào 350.org (2013), cùng nhiều chương trình trao đổi khác trong khu vực.
CHANGE là tổ chức phi lợi nhuận hoạt động tại thành phố Hồ Chí Minh, hướng đến giải quyết các vấn đề môi trường cấp bách tại Việt Nam. CHANGE được thành lập năm 2013 với sứ mệnh khuyến khích, thúc đẩy việc giữ gìn và bảo tồn môi trường thông qua giáo dục, truyền thông sáng tạo nhằm thay đổi hành vi và truyền cảm hứng để cộng đồng Việt Nam cùng hành động.
Podcast Thăm Sắc Thắm tuần này mang đến câu chuyện của Quỳnh Châu – cô gái sinh ra tại Đà Nẵng và đang khởi nghiệp về giày da thủ công với thương hiệu Swing Love tại Hội An. Nói về con đường mình theo đuổi, Châu cho rằng đó là sự hội tự của “thiên thời – địa lợi – nhân hòa”. Câu chuyện của Châu có gì thú vị, cùng đeo tai nghe lên và khám phá nhé!
Hành trình đến với nghề!
Trước khi đến với việc làm giày, cô đã thử mình với nhiều vị trí công việc khác nhau và đều cảm thấy rất phù hợp. Tuy nhiên “thiên thời, địa lợi, nhân hòa” đã tạo ra sự thay đổi trong quyết định chọn nghề của Châu. Trong quá trình rèn luyện bản thân, cô bén duyên với Swing dance – một phong cách sống động của nhảy múa xã hội, Châu muốn tự tạo một đôi giày thoải mái nhất cho mình và cả những người bạn để phục vụ cho việc học thuận lợi nhất có thể. Tiếp đó là yếu tố môi trường, bởi Hội An là nơi phát triển của những cửa hàng thời trang, không khó để bắt gặp những shop bán quần áo hay giày dép trên các con đường đã thúc giục cô phải theo đuổi. Hai năm giãn cách vì Covid-19 giúp Châu có nhiều thời gian để suy nghĩ và nghiên cứu. Đó cũng là lúc Châu nhận ra công việc của mình đã tới lúc cần thay đổi.
Thế nhưng với Châu, công việc này không đơn thuần là tạo ra một đôi giày đẹp mà nó là vấn đề về con người – đây là một trong những khó khăn phải giải quyết khi đến với bất cứ nghề nào. Vì sao lại nói như vậy?
Người mua giày không chỉ mua vì công năng của nó, mà còn vì nhiều yếu tố khác như: phù hợp với cá tính, vì sở thích, vì màu sắc hay vì quan điểm về yếu tố thẩm mỹ. Do đó, để hoàn thiện một đôi giày đẹp theo ý nghĩa hoàn hảo nhất đòi hỏi cả một quá trình để thử sai rồi học hỏi.
Sắc “vàng” Hội An rực rỡ ước mơ!
Nói đến nét đẹp ở Hội An thì không thể bỏ qua sắc vàng đặc trưng của những bức tường, và khi làm trong lĩnh vực này phải tiếp xúc với màu sắc rất nhiều, thường thì người ta sẽ theo tone màu sáng nhưng với Châu càng rực rỡ, càng nhiều màu Châu lại càng thích, càng thấy đẹp. Và màu vàng rực rỡ, trẻ trung, nhiều năng lượng như chính cô bạn vậy.
Năng lượng cuộc sống và sự ưu tiên?
Trước những biến chuyển của cuộc sống, Châu nhận ra mọi dấu chấm của cuộc đời đều có sự liên kết, tưởng chừng nó sẽ không tác động hay ảnh hưởng gì đến mình nhưng lại rất liên quan. Châu có thể học hỏi từ những người mình gặp gỡ và lan tỏa năng lượng tích cực đến cộng đồng xung quanh mình. Để khi đứng trước sự lựa chọn của những khía cạnh cuộc sống, thay vì sẽ sắp xếp thứ tự ưu tiên như những khách mời trước thì Châu muốn có sự kết hợp, hòa quyện những khía cạnh , để cuộc sống này hài hoà, màu sắc và cũng trọn vẹn hơn.
Những công việc này không chỉ mang đến cho người trẻ cơ hội sắp xếp và định hình lại những giá trị và niềm tin của cá nhân với cuộc sống nói chung và nghề nghiệp nói riêng, mà còn vì mang đến những ý nghĩa về mục đích sống và cảm giác thỏa mãn, trọn vẹn. Thêm vào đó, công việc còn góp phần giải quyết những vấn đề nhức nhối của xã hội như bất bình đẳng, biến đổi khí hậu hay nghèo đói. Qua đó, cũng mang đến cho giới trẻ một môi trường để tận dụng tối đa kiến thức và kỹ năng, góp phần tạo ra những thay đổi tích cực.
Trong bài viết này, chúng ta sẽ thảo luận sâu hơn về những lý do công việc về tạo tác động xã hội vẫn có sức hấp dẫn mạnh mẽ với những ai mong muốn tạo ra những tác động tích cực và trực tiếp.
Phát triển sự nghiệp về mang đến những nền tảng để người trẻ thực hiện được điều này. Bằng cách tham gia và làm việc trong các lĩnh vực giải quyết các vấn đề xã hội và môi trường cấp bách hiện nay, bạn trẻ có thể cảm thấy thỏa mãn và hài lòng từ chính công việc mà mỗi ngày mình đang làm.
Hình ảnh: Zing.vn: Nguyễn Thị Thu Trang, sinh năm 1990, cô gái Việt được bình chọn là 1 trong 100 nhân vật nữ tiêu biểu thế giới do BBC bình chọn, theo đuổi con đường bảo tồn động vật hoang dã và môi trường. Trang là nhà sáng lập và giám đốc điều hành WildAct – tổ chức phi chính phủ về lĩnh vực trên tại Việt Nam từ năm 2013.
Một lý do khác góp phần tạo nên sự hấp dẫn của công việc đó là bạn có cơ hội tham gia giải quyết các vấn đề cấp bách trên toàn cầu như biến đổi khí hậu, nghèo đói, bất bình đẳng,… Đây là những vấn đề ảnh hưởng đến tất cả chúng ta và đòi hỏi những hành động nhanh chóng.
Theo đuổi lĩnh vực tạo tác động xã hội trao cho bạn cơ hội để sử dụng những kiến thức, chuyên môn hay kỹ năng mình có được để góp phần tạo ra sự khác biệt và thúc đẩy sự thay đổi. Ví dụ, những bạn trẻ làm việc trong lĩnh vực phát triển bền vững có thể giúp phát triển những sáng kiến, ý tưởng nhằm giảm lượng khí thải carbon, đóng góp tích cực vào nỗ lực ứng phó với biến đổi khí hậu. Trong khi những bạn trẻ làm việc trong lĩnh vực xóa đói giảm nghèo có thể giúp cải thiện cuộc sống của một bộ phận cư dân trong diện nghèo, thông qua các chương trình hỗ trợ sinh kế, kiến thức canh tác,…
Các bạn trẻ của dự án Seesaw Việt Nam
Sản phẩm Boardgame kết nối Trò chuyện trong tuần. Hình ảnh: Dự án Seesaw Việt Nam
Đơn cử như Seesaw Vietnam, hiện là một Doanh nghiệp Xã hội trẻ được thành lập vào năm 2021 tại Việt Nam, chuyên nghiên cứu & phát hành những sản phẩm trò chơi và dịch vụ vui chơi lành mạnh, sáng tạo, thu hút tạo cơ hội để người dùng dành thời gian nâng cao chất lượng đời sống tinh thần mỗi ngày. Dù được thành lập bởi những bạn trẻ sinh từ năm 2000, dự án cũng đã đạt nhiều thành công bước đầu như Giải Nhất Mekong Business Challenge khu vực Đông Nam Á.
Ngoài việc giải quyết các vấn đề xã hội cấp bách, các công việc về tác động xã hội đang trở nên phổ biến hơn là vì sự nhận thức và quan ngại về các vấn đề xã hội trong thế hệ trẻ ngày càng tăng. Giới trẻ ngày nay có ý thức về xã hội hơn và nhận thức được những tác động (cả tích cực và tiêu cực) có thể tạo ra từ chính hành động của họ. Do đó, đây cũng được xem là một động lực khiến giới trẻ mong muốn lựa chọn những công việc cho phép họ tạo ra những tác động tích cực hơn. Và điều này dẫn đến sự gia tăng về nhu cầu công việc đối với lĩnh vực này, vô hình chung tạo ra sự hấp dẫn chung của công việc.
Theo một khảo sát gần đây của Nielsen, 77% thế hệ Gen Y sẵn sàng trả thêm tiền cho các sản phẩm và dịch vụ có tác động tích cực đến xã hội hoặc môi trường. Điều này cho thấy mong muốn mạnh mẽ của thế hệ trẻ hiện nay là tạo ra tác động tích cực thông qua các quyết định mua hàng của họ.
Ngoài ra, ngày càng có nhiều người trẻ ở Việt Nam quan tâm đến các nghề nghiệp có tác động xã hội. Ví dụ, số lượng doanh nghiệp xã hội hoặc có liên quan đến yếu tố xã hội ở Việt Nam vào khoảng gần 50.000, hoạt động đa dạng trên các lĩnh vực như giáo dục đào tạo, chăm sóc sức khỏe, thủ công mỹ nghệ, truyền thông cộng đồng, nông nghiệp, bảo vệ môi trường… Nhiều doanh nghiệp trong số này được thành lập và điều hành bởi những người trẻ đam mê tạo ra tác động tích cực. Một nghiên cứu của Hội Đồng Anh năm 2019 chỉ ra rằng có 58% CEO, người sáng lập dự án, DNXH ở Việt Nam trong độ tuổi từ 25 đến 44,
Hơn nữa, các trường đại học ở Việt Nam đang bắt đầu cung cấp các chương trình và khóa học về khởi nghiệp xã hội và phát triển bền vững, phản ánh sự quan tâm ngày càng tăng của giới trẻ đối với các lĩnh vực này. Nhìn chung, những xu hướng này cho thấy tác động xã hội đang ngày càng trở thành một yếu tố quan trọng trong cuộc sống và phát triển sự nghiệp của giới trẻ Việt Nam.
Chính phủ Việt Nam cũng rất chú trọng đến phát triển bền vững và các sáng kiến tác động xã hội, tạo cơ hội mới cho thanh niên tham gia tạo ra thay đổi tích cực. Với nền kinh tế đang phát triển nhanh chóng và dân số trẻ, dự kiến vào năm 2025, Gen Z được cho sẽ trở thành lực lượng lao động chủ chốt với ⅓ dân số trong độ tuổi lao động, Việt Nam sẵn sàng đóng một vai trò quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề toàn cầu cấp bách của thời đại. Và hơn lúc nào hết, lựa chọn con đường sự nghiệp về tạo tác động xã hội của người trẻ hôm nay là một phần quan trọng trong nỗ lực này.
Đừng bỏ lỡ những nội dung tiếp theo tại Dear Our Community về tạo tác động xã hội. Theo dõi NGAY HÔM NAY!
“Vốn sự nghiệp” có thể được hiểu bao gồm tất cả những kỹ năng, mối quan hệ, thành tựu, sự uy tín và nguồn lực tài chính mà bạn có được thông qua chính sự nghiệp của mình.
Tất cả những điều này có thể giúp bạn tạo ra nhiều tác động lớn trong tương lai hơn bạn nghĩ. Và vì thế, đây là một trong những yếu tố quan trọng mà bạn không thể bỏ qua khi bắt đầu sự nghiệp của mình.
Nguồn ảnh: Internet
Hầu hết mọi người ít có ảnh hưởng trong vài công việc đầu tiên, trong khi năng suất trong hầu hết các lĩnh vực dường như đạt đỉnh ở độ tuổi 40–50. Điều này cho thấy, bằng cách xây dựng “vốn nghề nghiệp” phù hợp, bạn có thể tăng đáng kể ảnh hưởng của mình. Đây cũng là yếu tố bạn nên cân nhắc hàng đầu ngay từ khi bắt đầu con đường nghề nghiệp của mình để bắt đầu có kế hoạch phát triển từ sớm.
Điều này đặt ra câu hỏi khó, là lựa chọn nào giúp bạn có được vốn liếng sự nghiệp tốt nhất, đưa bạn vào vị trí tốt nhất, để đảm nhận những vai trò tạo ra được những tác động, góp phần giải quyết các vấn đề cấp bách nhất của thế giới.
Làm thế nào để đạt được vốn sự nghiệp tốt nhất?
Đa số mọi người sẽ chọn làm những công việc danh giá, chẳng hạn như chuyên gia tư vấn. Dù đây là sự lựa chọn tốt để tích luỹ vốn sự nghiệp, nhưng không phải là con đường duy nhất như chúng tôi đề cập dưới đây để bạn có thể tham khảo.
Lựa chọn theo đuổi con đường học thuật với những ngành học phù hợp với bản thân, với mục tiêu là có thể làm việc liên quan tới chính sách, hay nghiên cứu chuyên sâu. Những ngành học sâu về Kinh tế hay Máy học (machine learning) là những ngành đầy hứa hẹn vì có thể giúp bạn có được vốn nghề nghiệp tuyệt vời, đồng thời cũng mở ra cho bạn nhiều sự lựa chọn thay thế nếu cần. Cũng có thể kể đến một số ngành học khác như: Quan hệ quốc tế, chính sách công, các lĩnh vực sinh học, … Bạn có thể bắt đầu với chương trình thạc sĩ và nếu có ý định tập trung vào nghiên cứu thì bạn có thể học lên Tiến sĩ.
Làm trợ lý nghiên cứu tại những tổ chức Nghiên cứu, phân tích và vận động chính sách (think tank) hàng đầu về những vấn đề cụ thể như chính sách về công nghệ, bảo mật. Đặc biệt, nếu bạn có thể làm việc dưới sự hướng dẫn của một người cố vấn giỏi thì bạn sẽ học được rất nhiều điều.
Lựa chọn con đường liên quan về chính sách như làm việc ở khu vực công: tại quốc hội, các cơ quan dân sự hay trở thành chính trị gia.
Làm việc tại phòng thí nghiệm AI (trí tuệ nhân tạo) hàng đầu, bất kể vai trò nào. Một số công việc tại những công ty công nghệ lớn có thể còn hấp dẫn hơn việc trở thành một nhà tư vấn, nhất là khi bạn có thể phát triển những bộ kỹ năng giá trị như bảo mật thông tin hay về Trí tuệ nhân tạo.
Làm việc tại những công ty khởi nghiệp tiềm năng, đặc biệt là về lĩnh vực công nghệ, dù cho có thể thời gian đầu quy mô công ty còn nhỏ, nhưng với tốc độ phát triển nhanh thì rất đáng để bạn cân nhắc đầu quân.
Tìm kiếm những môi trường mà ở đó bạn có cơ hội làm việc với những con người ấn tượng, xuất sắc; có thể đảm nhiệm những vai trò công việc giúp bạn phát triển những kỹ năng cụ thể và liên quan như quản lý, vận hành, kinh doanh, kỹ năng làm việc năng suất hay kỹ năng nghiên cứu.
Những lĩnh vực như AI (trí tuệ nhân tạo) hay công nghệ sinh học cũng là những lĩnh vực đầy hứa hẹn giúp bạn phát triển nhanh. Nhất là khi nó có thể giúp bạn mở rộng nhiều kết nối, xây dựng những kỹ năng công việc quan trọng, và cũng mang đến cho bạn nhiều cơ hội thăng tiến nhanh chóng.
Làm việc tại những tổ chức phi lợi nhuận hoặc Viện nghiên cứu hàng đầu về những vấn đề cấp bách, nhức nhối nhất, cũng sẽ giúp bạn mở rộng được vốn sự nghiệp, đồng thời góp phần tạo tác động xã hội rất trực tiếp.
Hình ảnh: Trung tâm bảo tồn thiên nhiên Gaia – Tổ chức chuyên về các hoạt động trồng rừng nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu đang diễn ra mạnh mẽ tại Việt Nam
Trong trường hợp bạn có cơ hội để lựa chọn một con đường “khác thường" như việc trở thành một nhân vật tham gia một chương trình truyền hình, thì cũng đừng bỏ lỡ. Vì nó sẽ giúp bạn có được mối quan hệ với giới truyền thông và mở rộng tầm ảnh hưởng mà bạn không thể ngờ đến.
Ngoài ra, nếu bạn có thể làm một công việc tạo ra những tác động tích cực trong 5 năm tới, thì thường đó là những cơ hội lớn, cho bạn nhiều mối quan hệ, kĩ năng, và phần lớn cũng sẽ góp phần giúp bạn giải quyết vấn đề mà tổ chức/ đội nhóm của mình đang hướng tới.
Vốn sự nghiệp: nhìn ở khía cạnh chuyên môn và chuyển đổi
Vốn sự nghiệp có thể chuyển đổi có thể được hiểu là những “vốn liếng" bạn có thể sử dụng ở nhiều hoàn cảnh, môi trường khác nhau. Đơn cử như kỹ năng quản lý (được sử dụng tại hầu hết các tổ chức), hoặc những thành tựu ấn tượng được công nhận rộng rãi ở nhiều nơi làm việc.
Trong khi đó, vốn sự nghiệp chuyên môn như kiến thức hay những kết nối ở một lĩnh vực cụ thể (y sinh học, AI, …), có thể cho bạn ít sự lựa chọn hơn nhưng đều cần thiết để bạn có được những lựa chọn mang lại những tác động lớn nhất.
Tính chuyên môn có thể mang tính rủi ro cao nếu bối cảnh/ tình huống thay đổi, lúc đó, kỹ năng bạn đang sở hữu có thể không còn hữu ích.
Nếu bạn đang ở giai đoạn đầu của sự nghiệp và vẫn chưa chắc chắn đâu là lựa chọn trong dài hạn của mình, thì tốt hơn hết bạn nên tập trung vào những vốn sự nghiệp mang tính chuyển đổi và lên kế hoạch cho tính chuyên môn sau.
Thật vậy, đôi khi, lựa chọn phù hợp nhất là những thứ bạn chưa từng nghĩ tới, và vì thế, phát triển những vốn liếng mang tính chuyển đổi là một trong những cách hữu hiệu giúp bạn chuẩn bị tốt hơn cho sự lựa chọn trong tương lai.
Ngay khi có cơ hội tạo tác động, bạn có nên chờ đợi?
Càng về sau, bạn càng có nhiều cơ hội để lựa chọn công việc tạo tác động tức thời hơn. Lúc này, việc đạt được những vốn liếng nghề nghiệp và việc tạo ra những tác động tức thời sẽ trở nên khó lựa chọn hơn.
Ví dụ, ngày nay, bạn có thể chọn trở thành một kỹ sư về AI, lúc này, theo bạn, việc tiếp tục thực hiện chương trình Tiến sĩ để có vị trí về nghiên cứu có còn là sự lựa chọn mang lại tác động lớn không?
Nếu theo đuổi trở thành Tiến sĩ, bạn không chỉ từ bỏ cơ hội tạo ra tác động từ sớm, mà bạn còn đang trì hoãn tác động của mình trong tương lai. Hầu hết các nhà nghiên cứu đều cho rằng, nên sử dụng nguồn lực để giải quyết những vấn đề nhức nhối sớm nhất có thể. Bạn có thể bỏ lỡ cơ hội tạo ra những tác động cụ thể lúc này, nhưng cũng có một khảo sát không chính thức chỉ ra rủi ro của việc này cũng khá cao.
Mặt khác, bằng cách đầu tư đúng đắn, bạn có thể tăng tác động của mình lên rất nhiều. Vốn sự nghiệp cũng quan trọng hơn trong giai đoạn đầu trên hành trình sự nghiệp, vì lúc này, bạn có nhiều thời gian để sử dụng tối đa những khoản đầu tư này và phục vụ nó cho vị trí trong tương lai.
