wordpress.dearourcommunity.asia

Thẻ: Blog

  • Chiếm dụng văn hóa ở Việt Nam (P1) – Hà Yến Chi

    Chiếm dụng văn hóa ở Việt Nam (P1) – Hà Yến Chi

    Trong những năm gần đây, chủ đề chiếm dụng văn hóa (nguyên gốc: cultural appropriation) đã thu hút nhiều sự chú ý từ giới sáng tạo và nghiên cứu, cũng như các cộng đồng văn hoá và công chúng nói chung. Tuy việc vay mượn các yếu tố văn hóa của các tộc người thiểu số trong sáng tạo và kinh doanh tại Việt Nam là một hiện tượng không hề mới, nhưng dường như đến vụ việc Biti’s năm 2021 thì cái tên “chiếm dụng văn hóa” mới chính thức được nhắc đến trong hàng loạt các tranh luận trên truyền thông. Đa phần các ý kiến phê bình cho rằng các vay mượn văn hoá không đúng cách có thể tác động xấu đến cộng đồng chủ thể là các tộc người thiểu số vốn đã bị lề hóa trong một xã hội do người Kinh chiếm đa số.

    Giày Biti’s gây tranh cãi về chiếm dụng văn hóa của cộng đồng người Chăm (Nguồn ảnh: Biti’s Việt Nam)
    Giày Biti’s gây tranh cãi về chiếm dụng văn hóa của cộng đồng người Chăm (Nguồn ảnh: Biti’s Việt Nam)

    Nguồn gốc khái niệm chiếm dụng văn hóa

    Cụm từ “cultural appropriation” được nhắc đến nhiều trên internet từ khoảng những năm đầu 2010s ở các nước phương Tây. Bản thân thuật ngữ này trong học thuật vốn mang nghĩa trung lập, dùng để chỉ chung các hiện tượng vay mượn các thực hành và tri thức văn hóa, sản phẩm trí tuệ, di tích và di sản,… từ một nhóm văn hóa khác văn hoá gốc của mình (Young 2008). Trước đây, từ “appropriation” còn được dùng để chỉ việc một nhóm yếu thế tiếp nhận các thực hành văn hóa từ nhóm ưu thế và biển đổi nó cho phù hợp với hoàn cảnh của mình như một chiến lược để thích nghi và tồn tại trong một xã hội không đảm bảo quyền bình đẳng cho họ.

    Khái niệm vay mượn văn hoá với hàm ý tiêu cực như hiện nay xuất phát từ các phân tích hậu thuộc địa (post-colonialism) trong các thập niên 70-80s để phê phán các hành vi thực dân văn hóa, khi nhóm ưu thế lấy đi không chỉ tài nguyên tự nhiên hay vật chất, mà cả tài nguyên văn hoá từ nhóm yếu thế để phục vụ cho mục đích riêng (Coutts‐Smith 1976). Đến những năm 1990s, thuật ngữ “chiếm dụng văn hoá” trở nên phổ biến khi nhắc đến hiện tượng này (Ziff & Rao 1997). Nó chỉ ra các bạo lực ngầm về văn hóa dựa trên sự mất cân bằng quyền lực mang tính hệ thống giữa các tộc người trong lịch sử của chủ nghĩa thực dân. Một số học giả gọi những hành vi vay mượn mang tính tiêu cực này cụ thể hơn là “objectionable cultural appropriation” (Young 2008) (tạm dịch : chiếm dụng văn hóa đáng lên án) hoặc “cultural misappropriation” (Scaffidi 2005) (tạm dịch : sai phạm chiếm dụng văn hóa).

    Một số luận điểm chính về chiếm dụng văn hóa

    Phân loại thực hành chiếm dụng văn hóa 

    James O. Young (2008) phân các thực hành tiếp dụng văn hoá thành 3 loại tuỳ theo đối tượng được vay mượn: vật chất, nội dung, và chủ thể (góc nhìn người trong cộng đồng). 

    1. Loại thứ nhất liên quan đến các vật thể hữu hình, ví dụ như việc các bảo tàng lớn ở các nước phương Tây vẫn nắm giữ nhiều cổ vật từ các nước thuộc địa cũ. 

    2. Loại thứ hai tập trung vào các tài nguyên văn hoá vô hình như các thực hành, nghỉ lễ, nghệ thuật, tri thức,… Đa phần các hành vi chiếm dụng văn hoá được nhắc đến trên mạng xã hội hiện nay rơi vào loại này. 

    3. Loại thứ ba xảy ra khi nhóm ưu thế lấy đi tiếng nói của nhóm yếu thế để nói về chính họ, ví dụ như hiện tượng whitewashing (dùng diễn viên da trắng để đóng các nhân vật da màu) ở Hollywood. 

    Richard A. Rogers (2006) lại phân các hành vi tiếp dụng thành 4 loại dựa theo tương quan quyền lực và chiều hướng vay mượn: trao đổi (khi nhóm vay mượn và nhóm chủ thể ngang nhau về quyền lực), thống trị (khi nhóm yếu thế vay mượn từ nhóm ưu thế), bóc lột (khi nhóm ưu thế vay mượn từ nhóm yếu thế), và xuyên văn hoá (khi thực hành mang tính đa tầng đa chiều và hỗn hợp, thường xảy ra trong quá trình toàn cầu hoá và chủ nghĩa tư bản xuyên quốc gia).

    Các luận điểm chính về thực hành chiếm dụng văn hóa

    Nhiều nhà nghiên cứu và phê bình nghệ thuật đã chỉ ra một số luận điểm để đánh giá một thực hành vay mượn văn hóa có phải là sai phạm chiếm dụng hay không. Những luận điểm này có thể tổng hợp thành 4 loại chính như sau (Young 2008, Siems 2019, Nguyen & Strohl 2019): 

    1. tổn hại (bao gồm sai lệch hay xuyên tạc thông tin, tái diễn các hình ảnh rập khuôn, thiệt hại kinh tế)

    2. xúc phạm (bao gồm thiếu tôn trọng, sử dụng sai cách, vi phạm tính thiêng hoặc tính riêng tư, thiếu nhạy cảm về lịch sử văn hoá)

    3. xâm phạm quyền sở hữu (không minh bạch nguồn gốc, không có sự cho phép của cộng đồng)

    4. suy giảm chất lượng (về thẩm mỹ hay tính chân thực (authenticity)) 

    Các lập luận này không nhất thiết tách bạch với nhau, mà có thể cùng tồn tại trong các trường hợp chiếm dụng. Ví dụ, vụ việc Fband sử dụng khăn piêu của người Thái làm khố khi biểu diễn đã xúc phạm đến tính thiêng của chiếc khăn piêu đội đầu với người Thái, đồng thời có thể phát tán thông tin sai lệch về cách dùng và ý nghĩa của nó. Hay như vụ việc tổ chức ăn tiệc tại tháp Po Klong Garai năm 2020 vừa xâm phạm đến quyền sở hữu văn hoá vừa thiếu tôn trọng luật tục tâm linh của cộng đồng Chăm tại Ninh Thuận.

    Trong các lập luận này, hai tiêu chí được cho là quan trọng nhất để xem xét tính chiếm dụng của một thực hành vay mượn văn hoá là tương quan quyền lực và ý kiến cộng đồng chủ thể.

     

    Tiêu chí về tương quan quyền lực 

    Lý thuyết về “tính áp chế” (oppression account) của Erich Matthes (2019) ưu tiên yếu tố thứ nhất, rằng để đánh giá một thực hành vay mượn có phải là chiếm dụng hay không, cần cân nhắc xem nó có tái diễn hoặc làm tăng thêm khoảng cách quyền lực sẵn có giữa nhóm vay mượn và nhóm chủ thể hay không. Lý thuyết này lý giải tại sao chiếm dụng văn hóa thường xảy ra khi nhóm đa số hoặc chiếm ưu thế vay mượn từ nhóm thiểu số hay yếu thế, mà không phải ngược lại. Nó cũng cho rằng một hành vi có thể bị coi là chiếm dụng mà không cần nhóm chủ thể phải trực tiếp lên tiếng. Do đó, nó đặc biệt hữu dụng trong những trường hợp mà cộng đồng yếu thế ít cơ hội phản biện trực tiếp, hoặc khi tiếng nói của họ ngay cả khi cất lên cũng khó đến được với công chúng. (Lý thuyết gia hậu thuộc địa nổi tiếng Gayatri Chakravorty Spivak đã phân tích hiện tượng “mất tiếng” này trong bài luận Can the subaltern speak?). Lý thuyết của Matthes cũng xét đến tính giao thoa của tương quan quyền lực, bao gồm không chỉ văn hoá tộc người mà cả địa vị kinh tế xã hội, trình độ học vấn, địa lý, v.v… Theo đó, chênh lệch quyền lực giữa cộng đồng bản địa với một tập đoàn lớn hay thương hiệu quốc tế và với một thương lái địa phương hay thương hiệu thủ công quy mô nhỏ sẽ rất khác nhau.

    Tuy nhiên, lý thuyết này ít cân nhắc đến rủi ro chiếm dụng văn hóa giữa các nhóm thiểu số với nhau. Nhà thiết kế Sa Bình (người Mông quê gốc ở Điện Biên, hiện đang làm việc tại Sài Gòn) cho biết cũng có một số thương buôn người Mông kinh doanh thổ cẩm dân tộc Thái nhưng nói là vải người Mông, gây ra ý kiến phản đối trong cả cộng đồng người Mông và người Thái. Ngoài ra, tương quan quyền lực giữa các tộc người không phải lúc nào cũng rõ ràng mà có thể thay đổi tuỳ theo phạm vi quan sát. Một nhóm có thể là yếu thế trong xã hội quốc gia, nhưng lại chiếm ưu thế ở địa phương.

    Ví dụ, nghiên cứu của Sarah Turner (2007) chỉ ra rằng trong chuỗi cung ứng thương mại thổ cẩm ở Sapa, ngoài người Kinh, người Tày cũng thường chiếm ưu thế và nắm giữ những vị trí có lợi nhuận cao hơn nhiều so với người Mông và người Dao – những người trực tiếp chế tác nhưng có xu hướng kinh doanh nhỏ theo cá nhân hoặc hộ gia đình.

    Thổ cẩm đầy sắc màu tại Sapa và câu chuyện rủi ro chiếm dụng văn hóa 
    Thổ cẩm đầy sắc màu tại Sapa và câu chuyện rủi ro chiếm dụng văn hóa 

    Tiêu chí về ý kiến của cộng đồng chủ thể

    Lý thuyết về “tính thân mật” (intimacy account) của Thi C. Nguyen và Matthew Strohl (2019) lại tập trung vào tiêu chí thứ hai – sự đồng thuận của chủ thể văn hóa. Nó cho rằng có những thực hành văn hóa mang tính “thân mật,” tức là có vai trò gắn kết những người cùng cộng đồng trong một căn tính tập thể, và việc người ngoài xâm phạm đến các thực hành này dễ trở thành chiếm dụng. Theo lý thuyết này, cộng đồng chủ thế nắm quyền quyết định cao nhất để đánh giá một thực hành có phải là chiếm dụng hay không, bất kể bản chất của nó là như thế nào.

    Tuy nhiên, ý kiến cộng đồng chủ thể không phải lúc nào cũng hiển lộ và thống nhất. Tính chiếm dụng càng cao thì cộng đồng càng dễ có tiếng nói chung. Do đó, các trường hợp xúc phạm văn hóa hay xâm phạm tính thiêng thường thu hút phản ứng rõ ràng hơn từ phía cộng đồng. Thế nhưng, đối với các thực hành tiếp dụng văn hóa nằm ở vùng xám, ngay cả cộng đồng chủ thể cũng khó đưa ra phán quyết rõ ràng, chưa kể ngay trong cùng một cộng đồng cũng có các luồng ý kiến khác nhau. Do vậy, một thực hành có thể nhận được cả sự đón nhận và phản đối từ cộng đồng chủ thể.

    Ví dụ, qua trao đổi với Mùa Mua và Tuam Khaab, 2 cựu thành viên của AHD (Action for Hmong Development) và hiện đang điều hành dự án Ná Nả, bộ phim “Lặng yên dưới vực sâu” về người Mông ở Hà Giang nhận được khá nhiều sự ủng hộ từ khán giả trẻ người Mông, nhưng cũng có nhiều ý kiến cho rằng đây là chiếm dụng chủ thể văn hoá, vì đoàn làm phim và diễn viên người Kinh khó có thể khắc họa chính xác về cuộc sống và góc nhìn của người Mông.

    Bộ phim Chuyện của Pao chưa tập trung khai thác vào tiếng đàn môi của Pao mà tập trung vào tiếng sáo của Chử, làm lệch đi góc nhìn về giới.
    Bộ phim Chuyện của Pao chưa tập trung khai thác vào tiếng đàn môi của Pao mà tập trung vào tiếng sáo của Chử, làm lệch đi góc nhìn về giới.

    Bài viết của anh Tuam Khaab về Văn hóa dân tộc thiểu số trên điện ảnh Việt được viện iSee đăng 

    Bài viết phân tích của Tuam Khaab về văn hóa Mông qua điện ảnh Việt Nam trên báo Nghệ An

    (Còn tiếp)

    #chiếmdụngvănhóa #sángtạo #vănhóa #xãhộithoại

  • Nỗi niềm Freelancer: Làm gì để cha mẹ hiểu?

    Nỗi niềm Freelancer: Làm gì để cha mẹ hiểu?

    Trong những năm gần đây, tốc độ phát triển nhanh chóng của mạng xã hội đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm hơn cho người dùng. Chính vì thế, một xu hướng việc làm mới dần xuất hiện và trở nên phổ biến hơn bao giờ hết, đó là freelancer. Tuy nhiên dù kiếm được nhiều tiền và có nhiều cơ hội thăng tiến nhưng những freelancer lại vấp phải ý kiến trái chiều từ gia đình và bạn bè.

    Freelancer thế hệ Gen Z – Thế hệ "làm chủ"

    SDGsと出会って仕事が変わった 若者と大人のギャップに危機感、今やらなければ （前編） | SEAFOODLEGACY TIMES

    Tiếp xúc với mạng internet càng nhiều, thế hệ trẻ ngày nay càng có xu hướng đưa ra những yêu cầu “cơ bản” của mình về một nơi làm việc lý tưởng. Lấy ví dụ trong một trạng thái được đăng tải tại trang “Insight mất lòng” đã nhận được nhiều sự đồng tình của người theo dõi. Có thể thấy được, ngày nay, bên cạnh những nhận thức về sức khỏe tinh thần của bản thân, gen Z còn chủ động đưa ra yêu cầu về chất lượng nơi làm việc, chế độ lương thưởng hay thậm chí là cơ hội việc làm của chính mình.

    “Việc tìm kiếm một nơi làm việc tôn trọng các giới hạn và nhu cầu của nhân viên rất quan trọng với thế hệ ngày nay”, Lauren Stiller Rikleen, Chủ tịch Rikleen Institute for Strategic Leadership (Viện nghiên cứu lãnh đạo chiến lược Rikleen) chia sẻ với Insider. “Điều đó sẽ không thay đổi. Với mỗi thế hệ mới, điều đó sẽ ngày càng mạnh mẽ hơn”. [1]

    Và một khi mà công ty, doanh nghiệp không thể đáp ứng nhu cầu đó của thế hệ trẻ ngày nay, họ sẽ không ngần ngại mà tìm kiếm một công việc khác phù hợp hơn. Cũng chính lúc này, vị thế của nhân viên gen Z trở thành thế chủ động hơn trong công việc, họ chủ động tìm kiếm việc làm, chủ động đưa ra yêu cầu đãi ngộ tương ứng trong công việc đồng thời chủ động nghỉ việc vào thời điểm mà họ cảm thấy không còn phù hợp nữa.

    Cha mẹ mong muốn gì ở con?

    Trong văn hoá gia đình Á Đông, cha mẹ thường có xu hướng bảo bọc con, mong con đi theo con đường mà cha mẹ cho là đúng đắn. Ông bà ta ngày xưa có câu: “Cha mẹ đặt đâu, con ngồi đó” để cho thấy được thái độ chở che, mong muốn theo sát và thay con quyết định những con đường mà con “phải đi mới là tốt cho con”. Vì vậy, trong mắt cha mẹ, nghề nghiệp của con cũng nằm trong phạm vi cần được cha mẹ xét duyệt. 

    Theo như nội dung trong hình có thể biết được trong mắt cha mẹ, sáng đến công ty, chiều đi về nhà, đi làm theo giờ hành chính là có công ăn việc làm ổn định. Còn những người freelancer, thời gian làm việc không giới hạn, suốt ngày chỉ ru rú ở nhà “làm việc” là thất nghiệp, lông bông, không hề ổn định chút nào. 

    Freelancer – Cơ hội hay rào cản

    Freelance, hay còn gọi là nghề tự do. Những người làm việc freelance, được gọi là freelancer. Freelancer sẽ không bị giới hạn bởi những quy định của công ty, môi trường hay địa điểm và thời gian làm việc.

    45 Inspiring Illustrations About Workspaces, Creativity and Art

    Một trong những lý do khiến xu hướng làm việc tự do xuất hiện và phổ biến là thời đại internet phát triển nhanh chóng khiến cho việc tìm kiếm và bàn giao công việc qua mạng trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Đặc biệt là khi có khá nhiều bạn trẻ trong thế hệ trẻ ngày nay không chấp nhận những điều lệ trong quy định của công ty, mong muốn làm việc thoải mái, cân bằng giữa việc đi làm và đi chơi. Chính vì thế mà xu hướng freelancer bắt đầu phổ biến rộng rãi và phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam trong những năm gần đây.

    Làm freelancer, các bạn trẻ có nhiều thời gian bên gia đình hơn, không bị gò ép trong một môi trường làm việc hay những quy củ bắt buộc phải tuân theo.  Tính chất làm việc tự do và thoải mái của freelancer hiện nay đã thu hút nhiều sự chú ý về cơ hội việc làm không chỉ cho thế hệ trẻ mà còn thu hút cả những nhà tuyển dụng khi họ không cần phải chi trả những chi phí bảo hiểm nào cho những nhân sự freelancer. 

    Tuy nhiên, freelancer vẫn là một lĩnh vực khá mới tại Việt Nam, không quá nhiều người có thể hiểu nó một cách tường tận được. 

    Freelancer – Làm gì để cha mẹ hiểu?

    1. Nỗi sợ đến từ đâu?

    Có thể nói, việc bạn có thể gắn bó dài lâu với một công việc phụ thuộc ít nhiều vào sự ủng hộ của gia đình. Trong tập 1 của podcast mùa 3 Thử Thành Thật, khách mời Hà Thiên Kim đã chia sẻ về quyết định bỏ học tại trường Nhân Văn đã nhận được sự phải đối từ cha mẹ mình “Muốn làm gì thì làm, phải học cho xong để lấy cái bằng đi đã.”

    Bởi vì trong mắt bất kỳ vị phụ huynh nào, sự ổn định là trên hết, những quyết định về việc làm freelancer thường không ổn định về giờ giấc, nơi làm việc đã trở thành một cái nghề hết sức “lông bông” trong mắt cha mẹ. Chính vì vậy, biết được nguồn cơn nỗi lo lắng của cha mẹ sẽ có thể giúp bạn thuyết phục được họ.

    2. Xây dựng niềm tin

    Sau khi đã hiểu được nguồn gốc của nỗi lo sợ của cha mẹ về nghề freelancer, hãy tiến hành xây dựng niềm tin với bậc phụ huynh của mình. 

    Nếu cha mẹ lo lắng về vấn đề tài chính của bạn, hãy chứng minh cho cha mẹ mình bằng cách cho họ xem về chế độ lương thưởng mà bạn nhận được cũng như cơ hội việc làm và kế hoạch làm việc mà bạn đã có được khi làm tại vị trí freelancer.

    Nếu vấn đề làm cha mẹ lo lắng lại là giờ giấc sinh hoạt của bạn khi làm freelancer, hãy nói cho cha mẹ hiểu những lợi ích về thời gian mà freelancer có thể đạt được, một trong số đó là có nhiều thời gian bên gia đình hơn.

    Còn nếu như cha mẹ lo lắng về việc liệu bạn có thể bị đuổi việc hay thất nghiệp khi làm freelancer không thì hãy giải thích cho cha mẹ rằng cơ hội việc làm của freelancer là cực kỳ to lớn. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp có xu hướng tuyển dụng freelancer không chỉ vì kinh nghiệm làm việc của họ mà còn suy xét đến những chi phí mà công ty không cần phải chi trả như nhân viên toàn thời gian.

    3. Thoả hiệp với sự thật

    Và cuối cùng, khi đã giải bài toán lo lắng của phụ huynh, nếu như cha mẹ chấp nhận và ủng hộ bạn, thì còn gì tuyệt vời hơn nữa. Nhưng nếu, cha mẹ vẫn không đồng ý với bạn thì sao? Điều duy nhất cần làm lúc đó là khi được hỏi thăm về công việc freelancer, hãy khéo léo trả lời những điều được cho là ổn định trong mắt cha mẹ như vấn đề lương thưởng hay đơn giản là việc các bạn vẫn đang cảm thấy hạnh phúc và thoải mái với chính công việc freelancer hiện tại của mình.

    Đây chỉ là một vài giải pháp mà bạn có thể tham khảo để có thể thuyết phục được gia đình của mình về nghề nghiệp mà bạn lựa chọn. Tuy nhiên, “mỗi nhà mỗi cảnh” không phải lúc nào cũng có thể áp dụng các phương pháp trên để giải quyết sự không đồng thuận từ phía gia đình. Điều quan trọng nhất trong quá trình này là sự cảm thông, thấu hiểu và tôn trọng. Bởi lẽ, trong con đường hành trình sự nghiệp, sự ủng hộ của gia đình sẽ là động lực và là hậu phương vững chắc cho mỗi người.

    Nguồn tham khảo:

    [1] Gen Z ngày càng quan tâm và coi trọng sức khỏe tinh thần trong công việc

    #GenZ #season3 #thuthanhthat #hathienkim #meomeotalks #chame #thauhieu #xahoithoai #giadinh #podcast #camthong #freelancer #tontrong

  • Có lẽ chúng ta đang bị “lạm phát hoa hậu”

    Có lẽ chúng ta đang bị “lạm phát hoa hậu”

    Tính từ thời điểm đầu năm 2022 cho đến hiện tại (tháng 7), thì Việt Nam đã có gần 20 cuộc thi hoa hậu diễn ra. Có những sự kiện để quan sát là một điều không phải tiêu cực. Nhưng đà tăng số lượng này đang khiến khán giả than phiền rằng đôi khi họ còn chẳng nhớ tên của người đăng quang. Bên cạnh đó, xã hội cũng đang băn khoăn vấn đề bao nhiêu cuộc thi hoa hậu là đủ và chúng ta đang tạo ra các cuộc thi đó với mục đích gì.

    “Ra ngõ gặp hoa hậu”

    Từ tháng 7 năm nay, công chúng sẽ được đón nhận thêm 3 cuộc thi hoa hậu nữa đó là Hoa hậu các Dân tộc Việt Nam, Hoa hậu Áo dài Việt Nam, Hoa hậu Thể thao Việt Nam.  Còn đến cuối năm, thì có thể điểm qua thêm hơn 7 cuộc thi hoa hậu nữa. Đấy là chưa kể, bên cạnh các cuộc thi tầm cỡ lớn, thì các tổ chức, cũng như các đơn vị hội ngành, công ty giải trí cũng tự mình đi tìm hoa hậu bằng các cuộc thi như Hoa hậu Du lịch Việt Nam Toàn cầu, Hoa hậu Doanh nhân Hoàn vũ,… Rõ ràng, tình trạng này đang khiến thị trường hoa hậu đang trên bờ “lạm phát”, khi công chúng từng rất hứng thú với sự kiện này giờ đây cũng không thể “tiêu hóa” hết. “Ra ngõ gặp hoa hậu” là một câu nói nửa đùa, nửa thật của cư dân mạng để ám chỉ tình trạng này.

    Miss America's History-Makers and Rule-Breakers | The New Yorker
    Các cuộc thi hoa hậu liên tục nối tiếp nhau, dường như không có hồi kết

    Vì sao cho đến tận thời gian này thì tình trạng này mới gây nên sự chú ý nhiều đến thế? Trước Nghị định 144, Việt Nam mỗi năm chỉ có 2 cuộc thi được Cục Nghệ thuật Biểu diễn (thuộc Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch) cấp phép để thực hiện. Từ sau thời điểm 2/2021, khi Nghị định 144 xuất hiện, vô số sân chơi lớn nhỏ nở ra như nấm sau mưa. Số lượng hiện nay so với thời kỳ trước đó đã tăng hơn 10 lần, và được dự báo sẽ còn tiếp tục tăng thêm, một phần vì giờ đây các đơn vị tổ chức có thể được cấp phép dễ dàng hơn vì chỉ cần thông qua Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh – nơi tổ chức sự kiện.

    Thi hoa hậu, đời ai đổi?

    Việc tổ chức liên tục các cuộc thi hoa hậu hiện tại vẫn chưa được nhìn thấy rõ những mặt tiêu cực, nhưng những mặt tích cực đã được nhìn thấy rõ. Trước tiên, những sự kiện này đã đóng góp một phần không nhỏ trong việc giúp cho không gian giải trí của người dân Việt Nam trở nên sôi động trở lại, kể từ thời điểm Covid 19. Trên mạng xã hội, vô số các cuộc thảo luận được nổ ra xoay quanh chủ đề cuộc thi hoa hậu. Các hội nhóm về các cuộc thi sắc đẹp đã lê tới hơn 100.000 thành viên. Kể từ khi khái niệm thi hoa hậu ở Việt Nam xuất hiện, chưa bao giờ, công chúng, và cả các fan của những người dự thi lại có nhiều diễn đàn để hoạt động sôi nổi đến thế.

    309 Pageant Queen Illustrations & Clip Art - iStock
    Những người quan tâm không thiếu nơi để cập nhật tin tức giải trí

    Tất nhiên, chính những người tham dự cũng nhận được rất nhiều lợi ích khác, đặc biệt là với các thí sinh đoạt được danh hiệu. Trong một lần livestream, ông Nawat Itsaragrisil – Chủ tịch cuộc thi Hoa hậu Hòa bình Thế giới – Miss Grand International 2021 đã từng tiết lộ chỉ sau 3 tháng đăng quang, Thùy Tiên đã kiếm được gần 100 triệu bath (khoảng 70 tỷ đồng). Dù rằng sau đó bà Phạm Kim Dung – chủ tịch Miss Grand Việt Nam đã đính chính lại con số đó không chính xác, nhưng bà cũng thừa nhận rằng Thùy Tiên đã nhận được nhiều hợp đồng sau khi đăng quang.

    Chia sẻ đầu tiên của Thùy Tiên sau đăng quang Hoa hậu Hòa bình quốc tế
    Khoảnh khắc đăng quang chắc chắn đã khiến cho cuộc sống của hoa hậu Thùy Tiên rẽ sang một hướng mới

    Nguồn: thanhnien.vn

    Có lẽ dòng tiền là một trong những vấn đề trọng tâm nhất của các cuộc thi hoa hậu. Tuy nhiên, theo Youth Inc, người thực sự được hưởng lợi từ những cuộc thi hoa hậu chắc chắn không phải là số đông, mà là ban tổ chức. Đấy mới là nhóm đối tượng thật sự “hái ra tiền” từ các cuộc thi sắc đẹp. Theo Business Insider, các khoản tài trợ thường không được công bố nhưng sẽ thường dao động từ vài trăm nghìn USD đến vài triệu, chục triệu USD; đấy là chưa kể các nhà tài trợ vừa và nhỏ, và các khoản tài trợ bằng hiện vật.

    Để cho dòng tiền ngày càng lớn thêm cũng như đi cùng thời đại “tiền số”, những năm gần đây, các cuộc thi cũng đã tạo nên hệ thống bình chọn tính phí. Câu chuyện Khánh Vân nhận được sự trợ giúp 10.000 vote (quy đổi 20 triệu đồng) từ H’Hen Niê và 1000 vote từ Minh Tú vẫn là một ví dụ điển hình cho điều này.

    Không chỉ thế, các cuộc thi hoa hậu còn bị tai tiếng bởi những câu chuyện bên lề như “mua giải”, “đi cửa sau”… Cuộc thi Miss Earth từng bị vạch trần hậu trường mua giải. Năm 2012, phóng viên tờ Komsomolskaya Pravda giả danh khách hàng để thương lượng với Lorraine Schuck – Chủ tịch Miss Earth, nhận được báo giá vương miện là 4 triệu USD. Sau bê bối đó, cuộc thi cũng chính thức bị loại khỏi hệ thống Miss Grand Slam.

    Các cuộc thi hoa hậu kém chất lượng sẽ sớm bị đào thải

    Chia sẻ với PV Dân trí nhà báo Ngô Bá Lục – giám khảo của nhiều cuộc thi sắc đẹp lại đưa ra góc nhìn riêng. Anh cho rằng chất lượng Hoa hậu tùy thuộc vào từng cuộc thi. Với những cuộc thi lớn, chính thống, uy tín và khách quan thì chất lượng không bị thấp đi mà ngày càng được nâng cao. Ngoài ra, anh cũng cho rằng các cuộc thi sắc đẹp kém chất lượng sẽ sớm bị đào thải.

    Đối với khán giả đại chúng, có lẽ chúng ta sẽ bắt đầu nhìn nhận cuộc thi hoa hậu như một ngành công nghiệp thật sự, với các quy luật thị trường vốn có. Những cuộc thi kém chất lượng sẽ bị đào thải, và những cuộc thi thật sự chất lượng thì sẽ được duy trì và phát triển.

     Nguồn tham khảo: 

    1. “Bội thực” thi nhan sắc: Ra ngõ là gặp… hoa hậu, khán giả phát ngán?

    2. Ảo tưởng vương miện, lạm phát hoa hậu đến… bội thực!

    3. Gần 20 cuộc thi hoa hậu tổ chức trong nước năm nay

    4. Bao nhiêu cuộc thi hoa hậu là đủ?

    5. Các cuộc thi hoa hậu quốc tế kiếm tiền thế nào?

    #thùytiên #hoahậu #lạmphát #ViệtNam #thịtrường #cuộcthi #sắcđẹp #bantổchức

  • Doanh nghiệp Xã Hội giải quyết vấn đề xã hội như thế nào?

    Doanh nghiệp Xã Hội giải quyết vấn đề xã hội như thế nào?

    Những vấn đề nhức nhối trong xã hội 

    Những vấn đề nhức nhối trong xã hội 
    Tối tăm. Chật chội. Ẩm ướt. Không có sóng wifi. 

    Đó là những ngôi nhà bán hầm (một phần của ngôi nhà thấp hơn mặt đường và ở dưới lòng đất) ở Hàn Quốc mà bộ phim Ký Sinh Trùng (Parasite) lấy bối cảnh.

    Những ngôi nhà này không hiếm ở Hàn Quốc, với giá thuê nhà trung bình năm 2020 là 95 triệu won một năm, xấp xỉ 1,7 tỷ VNĐ. 

    Vấn đề giá thuê nhà tăng cao đã trở thành vấn nạn của Hàn Quốc trong những năm gần đây khi giá thuê nhà đã vượt quá khả năng chi trả của nhiều gia đình. Đứng trước thách thức xã hội này, các bạn sinh viên hoặc mới ra trường đi làm là những người chịu áp lực lớn nhất vì không thể chi trả nhà ở. 

    Woozoo – một doanh nghiệp xã hội
    Woozoo – một doanh nghiệp xã hội

    Woozoo – một doanh nghiệp xã hội bắt đầu kinh doanh vào năm 2012 để giải quyết vấn đề này. Họ đề xuất hình thức ở ghép để những người trẻ tuổi có thể dễ dàng tận hưởng cuộc sống ở Seoul và có bạn bè bên cạnh. Woozoo trở thành công ty nhà ở xã hội lớn nhất và phát triển nhanh nhất ở Hàn Quốc với việc mở chi nhánh thứ 100 trong năm 2017, chỉ 5 năm sau khi thành lập. 

    Doanh nghiệp Xã hội là gì? 

    Những doanh nghiệp xã hội (DNXH) đặt mục tiêu, sứ mệnh xã hội lên hàng đầu ngay từ khi thành lập. Họ sử dụng hoạt động kinh doanh, cạnh tranh bình đẳng như một phương tiện để đạt được mục tiêu xã hội và phần lớn lợi nhuận được tái phân bổ lại cho tổ chức, cộng đồng và mục tiêu xã hội. Những hoạt động của doanh nghiệp xã hội nhằm góp phần giải quyết các vấn đề xã hội trong cộng đồng. 

    Định nghĩa về các DNXH khá đa dạng ở các quốc gia. Ở Việt Nam, pháp luật đã công nhận tính pháp lý của DNXH vào năm 2014 với các tiêu chí sau: 

    1. Là doanh nghiệp được đăng ký thành lập theo quy định của Luật Doanh nghiệp 

    2. Mục tiêu hoạt động nhằm giải quyết vấn đề xã hội, môi trường vì lợi ích cộng đồng 

    3. Sử dụng ít nhất 51% tổng lợi nhuận hàng năm của doanh nghiệp để tái đầu tư nhằm thực hiện mục tiêu xã hội, môi trường như đã đăng ký 

    Và những câu chuyện về Doanh nghiệp Xã hội 

    Năm 2011 ước tính đã có đến 1000 DNXH hoạt động dưới nhiều hình thức tổ chức và địa vị pháp lý khác nhau theo khảo sát sơ bộ tại ba thành lớn Hà Nội, Đà Nẵng và Hồ Chí Minh. Các DNXH hoạt động đa dạng trên nhiều lĩnh vực và đóng góp vào những mục tiêu phát triển bền vững mà Việt Nam hướng đến. Trong cuộc khảo sát nêu trên thì số lượng người được hưởng do các hoạt động DNXH cao hơn so với doanh nghiệp thông thường. 

    Tuy nhiên các DNXH ở Việt Nam còn gặp nhiều khó khăn về nhận thức của xã hội và khung pháp lý hoàn chỉnh, thiếu vốn và khả năng tiếp cận nguồn tài chính, thiếu năng lực quản lý điều hành và chất lượng nhân sự, nhất là trong thời điểm đại dịch khó khăn vừa qua. Đặc biệt, những bạn trẻ tham gia vào những doanh nghiệp xã hội gặp nhiều thách thức về mặt thời gian, công sức và tài chính.

    DNXH AIESEC Việt Nam – thành viên của AIESEC toàn cầu, với sứ mệnh là môi trường quốc tế để người trẻ có thể khai phá và phát triển tiềm năng lãnh đạo của họ, từ đó tạo ra tác động tích cực trên thế giới; cũng đã trải qua những thời điểm cực kỳ khó khăn để có thể lan tỏa được sứ mệnh của mình. Trước đây, AIESEC Việt Nam tổ chức những chuyến tình nguyện ngắn ngày và các cơ hội thực tập toàn cầu cho bạn trẻ Việt Nam và ngược lại. Tuy nhiên trong thời điểm đại dịch khó khăn, tất cả những chuyến thực tập và tình nguyện đều dừng lại. Các bạn trẻ đã phải thay đổi hoạt động bằng cách tổ chức những sự kiện trực tuyến đa dạng để tiếp tục sứ mệnh của mình. Đó là khi các bạn trẻ nhận ra mình mỏng manh như thế nào trước đại dịch và trước những khó khăn của bản thân. 

    Kết luận 

    Doanh nghiệp xã hội đã và đang là một phát kiến giúp cân bằng cả hai mặt thương mại và tác động xã hội bền vững. 

    Muhammad Yunus – nhà kinh tế học đoạt giải Nobel Hòa bình vì những phát kiến xây dựng kinh tế bền vững tại quê nhà Bangladesh luôn nghĩ về một tương lai ba không: Không Nghèo Đói, Không Thất Nghiệp và Không Ô Nhiễm.

    Ông nhấn mạnh vai trò của Doanh nghiệp xã hội sẽ bẻ gãy sự vô lý của hệ thống kinh tế hiện tại, tập trung vào lòng tốt của con người thay vì ham muốn làm giàu đơn thuần. 

    NGUỒN THAM KHẢO:

    Báo cáo Điển hình Doanh nghiệp Xã Hội tại Việt Nam của Hội đồng Anh năm 2016

    #doanhnghiệpxãhội #vấnđềxãhội #xãhộithoại

  • Thế hệ Trẻ trong Thời Đại COVID-19

    Thế hệ Trẻ trong Thời Đại COVID-19

    Trong suốt 2 năm chiến đấu với đại dịch COVID-19, toàn thế giới đã phải đối mặt với nỗi đau mất mất không chỉ là về con người, của cải mà còn cả tinh thần. Tuy nhiên thế hệ trẻ đặc biệt là thế hệ được nhìn nhận là một thế hệ lo âu như gen Z đã có một cái nhìn đầy tích cực đối với 2 năm đại dịch vừa qua và chuẩn bị kỹ càng cho tương lai sắp tới.

    Thế hệ Trẻ trong Thời Đại COVID-19
    Thế hệ Trẻ trong Thời Đại COVID-19

    Thế hệ Trẻ trong Thời Đại COVID-19

    Thế hệ gen Z vốn được trưởng thành trong môi trường công nghệ phát triển mạnh mẽ. Nhưng đi kèm theo đó là những vấn đề phát sinh của thời đại mới, ta gọi nó là “quá tải” thông tin. Một khi phương tiện truyền thông xã hội trở thành một phần thiết yếu trong cuộc sống, thế hệ trẻ ngày nay dần quan tâm nhiều hơn đến các vấn đề xảy ra xung quanh mình và các vấn đề “được ghi lại” trên mạng xã hội. Như bài viết Khi bố mẹ không vui vì bạn “vác tù và hàng tổng” đã đề cập rằng thế hệ Z của Việt Nam là nhóm người theo chủ nghĩa đa văn hóa và quan tâm đến các vấn đề xã hội khác nhau gồm trách nhiệm xã hội, các vấn đề môi trường và bình đẳng giới.

    Gen Z – Thế hệ lo âu
    Gen Z – Thế hệ lo âu (Ảnh: Teen Vogue)

    Thế hệ trẻ – Thế hệ đón Chào

    Mượn lời phát biểu từ BTS một nhóm nhạc Hàn Quốc trong bài phát biểu tại Chương trình Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDG Moment) tại kỳ họp thứ 76 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc (New York, Mỹ): “Đừng nhìn nhận là Thế hệ Mất Mát, hãy gọi đây là Thế hệ Đón Chào”.[1] Có thể nói, 2 năm đại dịch vừa qua là một khoảng thời gian đầy hụt hẫng và bối rối. Nhiều buổi khai giảng và bế giảng đã bị huỷ, các buổi tiệc sinh nhật không được tổ chức hay những kế hoạch du lịch bị hoãn lại đối với ai cũng là một điều cực kỳ khó khăn. Tuy nhiên, đối mặt với những mất mát về vật chất và tinh thần, thế hệ Z khác với “lời đồn đại” về một thế hệ nhạy cảm, lo âu lại giữ được tâm thế tích cực và thái độ sống hạnh phúc.

    Thế hệ Trẻ trong Thời Đại COVID-19
    Thế hệ Z dùng thái độ tích cực đối mặt với đại dịch (Ảnh: Brands Vietnam)

    Đứng trước những mất mát mà đại dịch COVID-19 đem lại, thế hệ Z cũng có thể tìm ra được những ý nghĩa thật sự trong khoảng thời gian bị lãng quên bởi đại dịch. Đây chính là điểm thách thức lớn nhất cho thế hệ trẻ này, liệu rằng họ có thể tự nhìn nhận ra được con đường tương lai của họ hay không hay dần lạc lối trong chính cảm xúc của mình. Dù câu trả lời có như thế nào, mình tin rằng thế hệ tương lai của đất nước, thế hệ trẻ không dễ dàng bỏ cuộc khi họ chưa thực sự nỗ lực. Trưởng thành từ những áp lực đã giúp cho gen Z phần nào đó thay vì lạc lối, họ đang kiến tạo nên một cuộc sống mới trong thời đại COVID-19 này.

    Thế hệ Trẻ trong Thời Đại COVID-19
    Thế hệ trẻ kiến tạo nên cuộc sống mới (Ảnh: Back Button)

    Thế hệ trẻ cùng vẽ nên bức tranh thời đại mới

    Hậu COVID, bên cạnh những nỗ lực đưa mọi thứ trở lại guồng quay của thời gian, thế hệ Z còn phải đối mặt với tương lai của bản thân và thế giới. Đặc biệt thế hệ trẻ Việt Nam mang trong mình trọng trách lớn lao về những mục tiêu phát triển bền vững (Sustainable Development Goals – SDG) để rồi không một ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình phát triển của đất nước lại càng cần phải thận trọng hơn bao giờ hết. Thận trọng ở đây không phải là thận trọng trong lựa chọn, bởi lẽ không ai có thể đảm bảo rằng bất kỳ sự lựa chọn nào cũng là đúng đắn. Tuy nhiên, điều đáng nói ở đây, thế hệ Z Việt Nam cần trong tâm thế sẵn sàng tiến về phía trước. Và các bạn cần biết rằng mỗi sự lựa chọn đều là một thay đổi cho những bước khởi đầu của tương lai và những quyết định được đưa ra cần được suy xét kỹ hơn. Để có thể thực thi bức tranh thời đại mới, có một vài nét vẽ quan trong cần được thực hiện:

    1. Nét vẽ đầu tiên – TIÊM VACCINE:

    Tiêm Vaccine phòng ngừa virus corona là một tấm vé giúp bước lên con tàu hành trình đi đến thời đại mới. Nghe có vẻ là một điều gì đó tầm thường nhưng lại khá cần thiết. Có thể nói, tiêm vaccine là một liều thuốc giúp bản thân nhận được các kháng thể chống lại virus và cũng là liều thuốc tinh thần giúp xã hội có thể tái hòa nhập và bắt đầu giao thương hợp tác trở loại một cách bình thường.

    Thế hệ trẻ cùng vẽ nên bức tranh thời đại mới
    Nét vẽ đầu tiên – TIÊM VACCINE

    2. Nét vẽ thứ hai – Cởi mở để Chữa lành (Willing to Healing) [2]:

    Khác với những thế hệ đi trước, thế hệ trẻ gần đây quan tâm khá nhiều đến chăm sóc sức khỏe tinh thần và giá trị cuộc sống. Để có thể thay đổi và kiến tạo nên thời đại mới, chính bản thân các bạn trẻ hiện nay cũng cần được chăm lo về mặt tinh thần thì mới có thể hướng đến việc thay đổi lớn hơn.

    Thế hệ trẻ cùng vẽ nên bức tranh thời đại mới
    Nét vẽ thứ hai – Cởi mở để Chữa lành (Willing to Healing)

    3. Nét vẽ thứ ba – Lắng nghe:

    Nét vẽ thứ ba cũng như là nét vẽ quan trọng nhất trong việc thực thi bức tranh thời đại mới của thế hệ đón chào. Để có thể hướng tới 17 mục tiêu phát triển bền vững được Liên Hợp Quốc đặt ra ở Việt Nam, điều cần nhất lúc này là lắng nghe.

    Thế hệ trẻ cùng vẽ nên bức tranh thời đại mới
    Nét vẽ thứ ba – Lắng nghe:

    Có thể nói, việc lắng nghe không bao giờ là lỗi thời cả. Để không một ai bị bỏ lại trong tiến trình phát triển bền vững, việc lắng nghe là hoàn toàn cần thiết. Thế hệ ngày nay có thể lắng nghe được nỗi khó khăn của trẻ em vùng sâu vùng xa hay  thấu cảm được lời kêu cứu của Trái Đất trước sự biến đổi khí hậu nặng nề hay như việc nghe thấy những bất công và lên tiếng vì bình đẳng giới trong xã hội. Rất rất nhiều vấn đề xã hội đã và đang tiếp diễn xảy ra và hành động trước hết có thể bước đầu giải quyết chúng đó là lắng nghe.

    Có thể nói, thế hệ trẻ trong thời đại COVID-19 là một bức tranh chưa hoàn thiện, mới chỉ là những nét vẽ thô sơ mộc mạc nhưng không thể phủ nhận những nét vẽ ấy đã phần nào đóng góp những mảnh ghép đầu tiên cho mục tiêu phát triển bền vững của thế giới. Chính vì vậy, các bạn trẻ bây giờ cầm lên những công cụ cũng chính là kiến thức của chính bản thân mình bắt đầu thực hiện tiếp những nét vẽ cho bức tranh thời đại mới.

    Nguồn tham khảo:

    [1] Toàn văn bài phát biểu của BTS tại kỳ họp thứ 76 của Liên Hợp Quốc: ‘Đừng nhìn nhận là Thế hệ Mất mát, hãy gọi đây là Thế hệ Đón chào’

    [2] Thế hệ lo âu

    #langnghe #tiemvaccine #coimo #sdgvietnam #vaccine #sdg #corona #covid #BTS #xahoithoai #lienhopquoc #Vietnam #covid19 #willing #daidich #healing #chualanh

  • Văn hóa gia đình: “We’re a family” – Liệu có áp dụng được chốn công sở?

    Văn hóa gia đình: “We’re a family” – Liệu có áp dụng được chốn công sở?

    Văn hóa gia đình: “We’re a family”?

    Nếu bạn đã thấy một tin tuyển dụng đang mở hoặc đã trải qua một kỳ định hướng công việc mới, bạn có thể dễ dàng thấy từ “gia đình” luôn đi kèm với việc mô tả văn hóa của một công ty.

    Chẳng hạn như:

    “Chúng tôi là một gia đình.”

    “Chào mừng bạn đến với [company name] Family.”

    “Chúng ta là một gia đình cùng hít thở và sống với sứ mệnh của công ty.”

    Không có gì ngạc nhiên vì chúng ta dành phần lớn thời gian thức dậy khoảng một phần ba cuộc đời tại nơi làm việc. Sợi dây kết nối giữa ta với những người đồng nghiệp sẽ được thể hiện dưới nhiều hình thức – họ có thể giúp chúng ta phát triển trong sự nghiệp và thậm có thể là một người bạn, chia sẻ hỗ trợ tinh thần chúng ta. Vì vậy, nó chỉ có nghĩa rằng các mối quan hệ bản thân xây dựng tại nơi làm việc có thể phản chiếu những mối quan hệ bạn tìm thấy ở gia đình.

    Nhưng những điều này diễn ra như thế nào phụ thuộc vào văn hóa của công ty bạn.

    Là một huấn luyện viên phát triển khả năng lãnh đạo, đây là một trong những sai lầm lớn nhất của các công ty mà Joshua A. Luna thấy trong số các nhà quản lý và các nhóm có hiệu suất làm việc cao. Mặc dù một số khía cạnh của văn hóa “gia đình” như tôn trọng, đồng cảm, quan tâm có thể làm tăng thêm giá trị, nhưng cuối cùng cố gắng áp đặt văn hóa công ty giống như gia đình có thể có hại.

    Công ty với văn hoá “gia đình”
    Công ty với văn hoá “gia đình”

    Văn hóa gia đình có thể gây hại cho nhân viên như thế nào?

    Những người lãnh đạo thường muốn những nhân viên làm việc hiệu quả, hiệu suất cao. Việc xây dựng văn hóa “gia đình” và cảm giác thân thuộc thoạt nghe có vẻ không ác ý, nhưng khi được sử dụng để thúc đẩy mối quan hệ với kỳ vọng về hiệu suất cấp cao nhất, hiếm khi sẽ có hiệu quả bởi …

    Các ranh giới mang tính cá nhân và chuyên nghiệp bắt đầu mờ đi.

    Chúng ta phải hiểu rằng “gia đình” có ý nghĩa khác nhau đối với những người khác nhau. Không phải ai cũng muốn kết nối với đồng nghiệp của mình ở mức độ sâu hơn, chứ đừng nói đến việc tạo ra sự phụ thuộc vào tổ chức. Trong bối cảnh chuyên nghiệp, một nhân viên sẽ muốn giữ cho mình các thông tin riêng tư về cuộc sống cá nhân của họ. Nhưng khi nơi làm việc được gọi là một “gia đình”, những cuộc trò chuyện kiểu này có thể là trò chơi công bằng yêu cầu mọi người đều chia sẻ vì mục tiêu của tổ chức là khuyến khích hoà nhập.

    Công ty với văn hoá “gia đình”
    Các ranh giới mang tính cá nhân và chuyên nghiệp bắt đầu mờ đi.

    Theo nghiên cứu, khi một tổ chức sử dụng phép ẩn dụ gia đình trong các doanh nghiệp, nó sẽ tạo ra một nền văn hóa mà ở nơi đó đồng nghiệp không còn được coi là đồng nghiệp nữa, mà là anh chị em. Điều này khiến nhân viên gắn bó về mặt cảm xúc với tổ chức. Mặc dù nó có thể làm giảm xung đột và bất đồng trong công ty, nhưng nỗi sợ gây căng thẳng trong mối quan hệ với cấp trên của họ (những người hiện được coi là cha hoặc mẹ) có thể khiến nhân viên cảm thấy như họ phải chia sẻ bất kỳ thông tin nào đang được hỏi.

    Điều này thậm chí có thể khó khăn hơn trong môi trường làm việc online hoặc hybrid, đặc biệt là tại một công ty nơi phần lớn nhân viên chưa bao giờ làm việc từ xa trước đây. Nghiên cứu cho thấy khi các nhà quản lý không thể “nhìn thấy” các báo cáo trực tiếp của họ, đôi khi họ khó để tin tưởng rằng nhân viên của họ đang thực sự làm việc. Điều này có thể thúc đẩy các nhà quản lý thời gian và năng suất làm việc của nhân viên. Kết hợp điều này với các nền văn hóa mà ưu tiên đầu ra của công việc hơn khiến người lãnh đạo, người quản lý sẽ cảm thấy có quyền đến những việc dính dáng đến nhân viên.

    Một cảm giác trung thành phóng đại trở nên có hại.

    Công ty với văn hoá “gia đình”
    Một cảm giác trung thành phóng đại trở nên có hại.

    Khi một thành viên trong gia đình đang cần hoặc đòi hỏi sự cam kết đáng kể từ phía bạn, bạn hiếm khi phải suy nghĩ kỹ. Ít nhất, đó là nhận thức giữa các mối quan hệ trong gia đình. Được đặt vào môi trường làm việc, lòng trung thành có thể bị hiểu sai là hình thức kỳ vọng để vượt lên trên và hơn thế nữa để làm bất cứ điều gì để hoàn thành nhiệm vụ được giao. Theo cuốn sách của Rob Goffee và Gareth Jones mang tên “The Character of a Corporation” nói về văn hóa gia đình, nhân viên sẵn sàng can thiệp để hỗ trợ người khác khi có nhu cầu, hoặc thậm chí tình nguyện “giúp đỡ trước khi họ được yêu cầu” theo cách vị tha nhất.

    Nhưng đây là mặt trái. Nhiều ví dụ và nghiên cứu cho thấy những người quá trung thành có nhiều khả năng tham gia vào các hành vi phi đạo đức để giữ công việc của họ và cũng có nhiều khả năng bị bốc lột  bởi chủ nhân của họ. Những điều này có thể biểu hiện là được yêu cầu làm việc không hợp lý trong những giờ làm việc không hợp lý hoặc trong các dự án hoặc nhiệm vụ không liên quan đến vai trò của bạn, hoặc giữ kín mọi thứ vì đó là lợi ích tốt nhất của công ty.

    Một động lực quyền lực được tạo ra nơi nhân viên bị lợi dụng.

    Nếu bạn đang thúc đẩy văn hóa gia đình, điều đó có khiến người giám đốc trở thành cha mẹ và nhân viên trở thành con cái không? Tuy nhiên, bạn cần lưu ý rằng không phải ai cũng có mối quan hệ tốt với cha mẹ hoặc anh chị em của họ.

    Những động lực này cũng có thể khiến nhân viên cảm thấy mất sức mạnh giống như cha mẹ thường quyết định và con cái tuân theo mệnh lệnh để tự đứng lên và đảm nhận công việc nằm ngoài vùng an toàn.

    Một vấn đề khác phát sinh khi nói đến việc để ai đó đi hoặc chia sẻ phản hồi mang tính xây dựng. Trong một nền văn hóa “gia đình”, nó hầu như luôn luôn cảm thấy rất cá nhân. Bạn không sa thải một thành viên trong gia đình, cũng như không đưa họ vào kế hoạch cải thiện hiệu suất (PIPs). Mối quan hệ giữa nhân vien và sếp có bản chất là tạm thời, và đến một lúc nào đó cũng phải kết thúc. Vì vậy, để ví mối quan hệ  trong công ty với một gia đình tạo ra một ám chỉ rằng mối quan hệ sẽ kéo dài vô thời hạn.

    Bạn cũng sẽ có nguy cơ che giấu hành vi bất hợp pháp giữa các đồng nghiệp thân thiết, bởi vì bạn có thường xuyên chế nhạo gia đình mình không? Các nghiên cứu cho thấy rằng những nhân viên hoạt động trong một “nền văn hóa gia đình” thường không báo cáo bất kỳ hành vi sai trái nào khi họ cảm thấy có mối quan hệ chặt chẽ hơn với thủ phạm. Cảm giác sợ hãi thiệt hại có thể gây ra cho thủ phạm khiến các nhân viên đồng nghiệp im lặng và đồng lõa.

    Công ty với văn hoá “gia đình”
    Một động lực quyền lực được tạo ra nơi nhân viên bị lợi dụng.

    Vậy người lao động, nhân viên cần làm gì khi rơi vào một công ty với văn hoá “gia đình” ?

    Công sở vẫn là công sở. Vì thế, người lao động cần phân biệt rạch ròi trách nhiệm và nhiệm vụ khi làm việc trong môi trường này”, Tessa West, giáo sư tâm lý học từ ĐH New York (Mỹ) kiêm tác giả cuốn Jerks at Work: Toxic Coworkers and What to Do About Them, nói.

    Vạch rõ giới hạn

    Công ty với văn hoá “gia đình”
    Vạch rõ giới hạn

    Vì thế ngay từ những ngày đầu tiên, bạn nên đặt ra giới hạn cụ thể cho mình nhằm tránh xung đột lợi ích hay bị kéo vào những mâu thuẫn không đáng có. Bạn cần có ý thức duy trì những quy tắc cá nhân này thường xuyên và khéo léo.

    Ví dụ nếu đồng nghiệp nhờ san sẻ công việc, bạn có thể nhận lời hỗ trợ song khéo léo nhắn nhủ đây chỉ là một ngoại lệ, không thuộc trách nhiệm của bạn để tránh sự hiểu lầm, mâu thuẫn về sau. Ngoài ra, nếu cấp trên  hay đồng nghiệp có hành động vượt quá giới hạn, bạn phải tỏ rõ thái độ, tránh bị cuốn vào tranh cãi hoặc truy cứu trách nhiệm không đáng có.

    Chắt lọc mối quan hệ

    Với những công ty có văn hóa gia đình, nhân viên cần có cái nhìn thực tế, rõ ràng, sàng lọc khi xây dựng các mối quan hệ nơi công sở. Giống như một gia đình, giữa đồng nghiệp và cấp trên cũng có thể nảy sinh sự bất đồng. Thay vì nghiêng về một phía, bạn nên tránh tham dự vào các mâu thuẫn như vậy nhằm duy trì sự chuyên nghiệp và tập trung trong công việc.

    Bên cạnh đó, bạn nên tìm kiếm những mối quan hệ chất lượng, tích cực trong môi trường công sở. Một nhà quản lý, đồng nghiệp có chuyên môn, kinh nghiệm, luôn cởi mở chia sẻ, thẳng thắn sẽ là nguồn động lực thúc đẩy bạn trong công việc.

    Tuy nhiên, những nhân viên có thể trải qua cảm giác “bị bỏ rơi, lạc lõng”. Trong tình huống này, một số chuyên gia trong lĩnh vực nhân sự khuyên rằng việc chủ động tham gia các hoạt động tập thể, kết nối với những đồng nghiệp khác để mở rộng mối quan hệ.

    Công ty với văn hoá “gia đình”
    Công ty với văn hoá “gia đình”

    Phản ứng khi tình huống "Văn hóa gia đình" trở nên độc hại:

    Mặc dù làm việc trong những môi trường có tính thử thách cao có thể đem lại cơ hội học hỏi kinh nghiệm, nhân viên cần nhìn nhận rõ về tính chất công việc và có hành động khi môi trường làm việc trở nên độc hại.Phản ứng khi tình huống trở nên độc hại

    Khi bị phân biệt đối xử ở nơi làm việc, không được công nhận năng lực hoặc dồn ép công việc, bạn có thể tìm lời khuyên từ những đồng nghiệp đáng tin cậy hoặc trực tiếp đề cập với cấp trên.

    Trường hợp xấu nhất, nếu những ranh giới bạn đặt ra không được tôn trọng, các nỗ lực chia sẻ và đóng góp không được lắng nghe dẫn tới hệ lụy về sức khỏe thể chất và tinh thần, bạn có thể cân nhắc tìm một môi trường, công việc khác phù hợp hơn.

    Nguồn:

    The Toxic Effects of Branding Your Workplace a “Family”

    Nhân viên không muốn coi công ty là ‘gia đình’

    #culture #dearourcommunity #doc #family

  • Khởi nghiệp “Start-up” ở Việt Nam: làm sao cho đúng?

    Khởi nghiệp “Start-up” ở Việt Nam: làm sao cho đúng?

    Theo báo cáo của Tổng cục Thống kê cho biết Việt Nam hết năm 2022 sẽ đạt khoảng 1 triệu doanh nghiệp. Đây là một con số được đưa ra dựa trên cơ sở khoa học, bởi môi trường kinh doanh của Việt Nam đang không ngừng được cải thiện, lại có nhiều cơ chế cùng với chính sách khuyến khích đầu tư, các hoạt động sản xuất kinh doanh. Tất cả đang cho thấy rằng đất nước đang phát triển này đang mang đậm trên người một tinh thần “quốc gia khởi nghiệp”. 

    Khởi nghiệp là gì và vì sao khởi nghiệp? 

    Để hiểu rõ hơn khởi nghiệp là gì thì trước tiên cần phải đề cập đến tinh thần khởi nghiệp – một phạm trù rộng lớn hớn. Tinh thần khởi nghiệp của Việt Nam thật ra đã xuất hiện từ những năm của thế kỉ 19 – thế kỉ 20, khi đất nước bắt đầu có sự giao thương mở rộng với các quốc gia trong khu vực và trên thế giới. Trong giai đoạn này, dù vẫn còn chịu sự khống chế của thực dân nhưng nền kinh tế Việt Nam vẫn tự hào với những cái tên nổi tiếng như Bạch Thái Bưởi trong ngành tàu thủy, Nguyễn Sơn Hà với sơn Gecko, Trương Văn Bền với xà bông Cô Ba… 

    Xà bông Cô Ba - Cuộc hồi sinh bất thành | Advertising Vietnam
    Hình ảnh xà bông Cô Ba nổi tiếng một thời, hàng Việt Nam chất lượng cao

    Nguồn: Advertising Việt Nam

    Sau thời kì đất nước thống nhất, đặc biệt là giai đoạn Đổi Mới (1986) với cú hích mở cửa nền kinh tế đã thật sự tạo nên một sự cổ vũ to lớn cho các tinh thần khởi nghiệp. Tuy nhiên, mãi cho đến năm 2016, Chính phủ Việt Nam lấy là năm của “Quốc gia khởi nghiệp”, thì câu chuyện khởi nghiệp mới chính thức trở thành một đề tài nóng, một câu chuyện đáng được bàn tán, và một giấc mơ đáng để theo đuổi cho bất kì cá nhân nào có ý tưởng và tinh thần “liều mạng”. Bởi không chỉ vì sự khuyến khích của Nhà nước, mà hình ảnh của những con “kỳ lân” vươn mình xuất hiện đầy rẫy trên các phương tiện truyền thông rõ ràng đã trở thành giấc mơ của không biết bao nhiêu người trên đất nước có nền kinh tế đang phát triển này. 

    Top 10 công ty kỳ lân lớn nhất thế giới
    Bức tranh kỳ lân của thế giới đã rất chật chội, chỗ đứng nào sẽ dành cho các “kỳ lân non” tiếp theo?

    Nguồn: investup

    Khởi nghiệp hay “khởi nghiệp”? 

    Khởi nghiệp có thể là khởi đầu một sự nghiệp, nhưng cũng có thể là khởi động cho một gánh nặng lâu dài về sau. Theo TS. Mai Hữu Tín, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Đầu tư U&I, số người trẻ kinh doanh thành công chiếm tỷ lệ nhỏ một phần do thiếu kiến thức cần có của một doanh nhân. Cụ thể thì ở Việt Nam, số doanh nghiệp khởi nghiệp được “ăn sinh nhật lần thứ 2” chiếm không quá 5% – một tỉ lệ quá thấp cho rất nhiều ước mơ quá cao của những người trẻ đầy hoài bão. 

    Best Premium Business startup plan failure Illustration download in PNG & Vector format
    Câu chuyện thất bại đã không còn quá xa lạ

    Nguồn: IconScout

    Con số này cho thấy, song song với những mảng hồng được truyền thông phơi bày, thì thị trường start-up hiện nay đang trở nên rất khốc liệt, nhưng chúng ta phải thừa nhận một điều rằng phải có sự cạnh tranh như thế thì thị trường mới có cơ hội trưởng thành hơn. Trong tương lai, tỉ lệ thành công có thể chỉ quanh quẩn ở con số nhỏ, nhưng sức ép của thị trường sẽ khiến cho những start-up thành công ngày càng phải nỗ lực để chứng tỏ giá trị của mình đối với thị trường và cả người tiêu thụ. 

    Có một sự thật đáng buồn hơn, là đôi khi các start-up cũng phải rất vất vả để…biết dự án của mình có thất bại hay không. Mặc dù, tinh thần khời nghiệp được xếp vào nhóm cao trên thế giới, nhưng Việt Nam lại thuộc top 20 quốc gia có khả năng thực thi dự án khởi nghiệp thấp nhất (số liệu 2019), và thậm chí chỉ có khoảng 3% được gọi là thành công. Như vậy, khoảng cách giữa khát vọng, ý chí và hành động cụ thể đang là quá lớn để có thể nghĩ đến những câu chuyện xa vời hơn. 

    Khởi nghiệp làm sao cho đúng? 

    Câu chuyện khởi nghiệp chưa bao giờ là đơn giản. TS. Lý Quí Trung chia sẻ rằng cuộc sống của doanh nhân không có ai suôn sẻ. Vì vậy, trước khi quyết định kinh doanh, người trẻ cần dành thời gian để trao dồi, tích lũy kiến thức để hạn chế rủi ro đầu tư.  

    Đáp ứng bối cảnh của thị trường 

    Theo TS. Lý Quí Trung, việc đào tạo doanh nhân tương lai cần đáp ứng được hai bối cảnh, gồm: sự phát triển của 4.0 và bất định bởi Covid-19. Đây là hai yếu tố có sức ảnh hưởng rất lớn với xã hội nói chung và thị trường kinh tế nói riêng. Covid 19 đi qua đã để lại sự thay đổi to lớn trong thói quen của người tiêu dùng, đòi hỏi nhà kinh doanh cần phải nắm bắt nhanh chóng để theo đuổi một xu thế tất yếu của xã hội. 

    Cân bằng cảm xúc và lý tính

    Việc đầu tư dài hạn cho bất kì điều gì cũng cần có sự tập trung cao độ.  TS. Mai Hữu Tín cho rằng doanh nhân hiện nay không chỉ phân tích theo lý tính, mà còn cần có thêm cảm tính, tức cân bằng IQ và EQ. Thực hiện được điều này, con đường đầu tư sẽ có khả năng phấn đấu và phát triển lâu dài hơn. “Khi cân bằng được cuộc sống, việc vận hành doanh nghiệp cũng sẽ cân bằng theo, đồng thời, mang lại nhiều giá trị mang tính dài hạn, bền vững cho xã hội hơn”

    Tìm hiểu thành công của những đối thủ trước 

    Để có thể nhanh chóng tìm được chỗ đứng cho mình trên thương trường, mọi người có thể cân nhắc xem xét qua những phân tích về thành công của những kỳ lân đi trước. Bài viết này có đính kèm tài liệu, mọi người có thể xem qua tại đây. 

     Tham khảo: 

    1. Thực trạng hoạt động của doanh nghiệp khởi nghiệp tại Việt Nam và một số giải pháp đề xuất 

    2. Vì sao chỉ dưới 5% start-up Việt “được” tổ chức sinh nhật lần 2?

    3. Báo cáo chính sách DNVVN và khởi nghiệp tại Việt Nam 

    4. [KOCCA] Startup Report

    5. ‘Tỷ lệ người trẻ kinh doanh thành công ở Việt Nam không quá 5%’

    #đầutư #khởinghiệp #startup #doanhnghiệp #ViệtNam #thịtrường #chínhsách

  • Hay là mình thử định nghĩa thành công đi?

    Hay là mình thử định nghĩa thành công đi?

    “Lại điểm 2” (Опять двойка)
    “Lại điểm 2” (Опять двойка)

    I. VỀ MỘT BỨC TRANH LIÊN XÔ CŨ

    “Lại điểm 2” (Опять двойка) là một bức tranh nổi tiếng của họa sĩ kiêm nhà giáo dục người Nga Soviet Fyodor Reshetnikov (Фёдор Павлович Решетников), vẽ năm 1952 trong thời đại Stalin.

    Bức tranh mô tả khung cảnh một cậu bé trai về nhà với điểm 2 (trên thang điểm 5) của giáo dục Xô Viết xưa. Người họa sĩ rất tài tình khi mô tả gương mặt của từng thành viên trong gia đình và thái độ đối với điểm thấp của cậu bé. Chị của cậu bé, một Đội viên thiếu niên tiền phong nhìn cậu với vẻ trách móc cao ngạo. Mẹ cậu thì thất vọng, trong khi em trai của cậu thì vô tư không biết gì. Cậu bé có vẻ tuyệt vọng và buồn tủi trong chính căn nhà của mình, chỉ có chú chó là tỏ vẻ mừng rỡ. Chú chồm lên đón chào cậu bé về nhà, không màng quan tâm đến điểm số của cậu bé.

    Nhà giáo dục – tâm lý, viện sĩ Viện Hàn lâm Giáo dục Liên Xô người Gruzia, ông Shalva Amonashvili đã bình luận:

    Bức tranh này không phải được vẽ cho đối tượng trẻ con. Nó dành cho người lớn. Để những người lớn thấy rằng, không được đối xử với trẻ con như vậy. Mà cần phải ứng xử, đón nhận như cách con chó với cậu bé. Đối với chú chó, thì thế nào cũng được, cậu bé về nhà với cái gì: Với điểm 2 ư, cậu ấy vẫn là người bạn. Với điểm 5 ư, vẫn là người bạn.Không nên nhìn nhận đứa trẻ qua điểm số. Không phải những con số mà cách đối xử của chúng ta đối với đứa trẻ sẽ quyết định con mình ra sao.

    Bức tranh này đã có từ thời đại Stalin, thế nhưng chúng ta vẫn chưa thế thoát ra khỏi những tư tưởng lạc hậu lỗi thời. Việc đánh giá thành công của một đứa trẻ dựa vào điểm số đã đẩy chúng ta vào một bài toán lớn khi trở thành người đi làm: Ai sẽ chấm điểm cho ta?

    II. THÀNH CÔNG LÀ GÌ?

    Việc chấm điểm tôi muốn đề cập ở một thang đo rộng hơn – đó chính là những kết quả mà chúng ta đạt được trong suốt quá trình làm việc. Khi còn đi học, việc có những mục tiêu rõ ràng – những con điểm 9,10 khiến ta dễ dàng lượng hóa được lượng kiến thức và phương pháp học tập. Nhưng nếu áp dụng cách chấm điểm này vào việc đi làm, e rằng đó không phải là một thang đo chuẩn xác.

    Theo định nghĩa của từ điển Oxford, Thành công là trạng thái đạt được những điều ta mong mỏi hoặc lên kế hoạch từ trước, cũng có thể là những kết quả tích cực từ những hành động của chúng ta.

    Định nghĩa của từ điển Oxford
    Định nghĩa của từ điển Oxford

    Tuy nhiên, ngay từ định nghĩa này, chúng ta đã thấy được tính bất định của thành công, khi mà thành công của mỗi người đến từ những điều họ mong mỏi và hy vọng, và điều này sẽ cực kỳ khác biệt giữa mỗi người.

    Một vài yếu tố ảnh hưởng đến định nghĩa thành công:

    Giá trị cá nhân

    Cùng một bài thi, người có giá trị sống là chân thành sẽ đánh giá việc vượt qua bài thi mà không cần gian lận là thành công, tuy nhiên nếu một người khác mong muốn sự xuất sắc thì việc đạt được điểm cao mới là thành công.

    Hoàn cảnh xung quanh

    Hoàn cảnh gia đình, văn hóa tại các quốc gia sẽ định nghĩa thành công là khác nhau. Chúng ta dễ dàng bắt gặp những hình ảnh chế hài hước về việc gia đình châu Á xem bằng cấp và điểm số là thước đo của thành công, trong khi đó ở phương Tây đó là việc sôi nổi tham gia các hoạt động ngoại khóa.

    Cô bé Mei Lee trong phim hoạt hình Turning Red luôn cố gắng đạt được điểm cao trong mọi bài kiểm tra
    Cô bé Mei Lee trong phim hoạt hình Turning Red luôn cố gắng đạt được điểm cao trong mọi bài kiểm tra

    Ước mơ của mỗi người

    Bất kể giá trị cá nhân hay hoàn cảnh xung quanh tác động, ước mơ của mỗi người còn là một nhân tố đáng kể định nghĩa thành công của họ. Đó có thể là trở thành một người chồng, người cha tốt; cũng có thể là đóng góp hết sức mình cho công việc; mỗi ước mơ nếu không phương hại đến hạnh phúc cá nhân của người khác đều là một ước mơ đáng trân trọng.

    III. HAY LÀ MÌNH THỬ ĐỊNH NGHĨA THÀNH CÔNG ĐI

    Nếu bạn đang mù mờ về khả năng bản thân và cảm thấy mình đang đi trên một con đường không đích đến, tôi ngập ngừng đề cử một bài tập thực hành như sau:

    Hãy hình dung bạn đang đứng trước một ngôi trường rất lớn mang tên cuộc đời. Và khác với những gì bạn nghĩ về một ngôi trường truyền thống, ngôi trường này cho phép chúng ta tự thiết kế những môn học mà chúng ta thích, cùng thang đo điểm số cũng do chính chúng ta quyết định.Vậy nên hãy lấy một tờ giấy, và ghi xuống đó những môn học mà chúng ta muốn học trong thời gian sắp tới, thời gian có thể là 6 tháng, có thể là 1 năm.

    Và bạn có thể tự chấm điểm cho mình dựa trên những giá trị sống mà bạn cho là thiết yếu nhất đối với bản thân, Để giúp bạn, đây là một danh sách ngắn về các giá trị cá nhân.

    Thành tựu

    Sự phiêu lưu

    Lòng dũng cảm

    Sức sáng tạo

    Độ tin cậy

    Tính quyết đoán

    Tình bạn

    Sức khỏe

    Trung thực

    Tính độc lập

    Tính thống nhất

    Thông minh

    Sự xét đoán

    Lòng tốt

    Sức học tập

    Tình yêu

    Sự yên bình

    Sự hoàn hảo

    Sự an toàn

    Tính đơn giản

    Sự chân thành

    Tính bộc phát

    Thành công

    Sự hiểu biết

    Sự giàu có

    Và bây giờ, bạn có thể thiết kế lại môn học của mình, và những thang điểm mà bạn mong muốn đạt được.

    Lấy tôi làm ví dụ, tôi mong muốn phát triển kỹ năng Thiết kế của mình, và những giá trị mà tôi hướng đến là Sự kỷ luật, Sự tò mò và Sự hiểu biết. Từ đó, tôi quan niệm rằng tôi đạt được thành công trong môn học này là khi:

    1. Cam kết với những hạn nộp bài mà giảng viên đưa ra

    2. Mạnh dạn hỏi cô những điều mà mình chưa biết (tối thiểu 2 câu trong một buổi học)

    Những tiêu chuẩn này nghe ngược đời, và thật sự chẳng giống ai, nhưng tôi hiểu rằng chúng ta cần thiết kế thành công cho mình, và rằng chúng ta không cần ai định nghĩa thành công thay mình cả.

    NGUỒN THAM KHẢO

    Lại điểm 2 – Bạn có thấy mình trong bức tranh này? 

  • ESP 3: Vượt qua áp lực đồng trang lứa để tự định nghĩa sự thành công – Diệp Hồng Vy

    ESP 3: Vượt qua áp lực đồng trang lứa để tự định nghĩa sự thành công – Diệp Hồng Vy

    Diệp Hồng Vy - Chủ tịch AIESEC Vietnam
    Diệp Hồng Vy – Chủ tịch AIESEC Vietnam

    Theo bạn, thế nào là một công việc thành công? Sỡ hữu một vị trí thật oách , làm ở một công ty thật xịn, hay có được mức lương cao ngất ngưỡng, liệu thành công còn có thể định nghĩa ở những góc độ khác trong công việc mình làm?

    Cô gái cựu sinh viên Ngoại thương năng động Diệp Hồng Vy hiện đang là Chủ tịch của AIESEC Vietnam, một tổ chức phát triển năng lực lãnh đạo của thanh niên phi lợi nhuận toàn cầu, một công việc khá khác so với các con đường định sẵn khá phổ biến của các bạn đồng trang lứa. Áp lực đồng trang lứa – Lý do vì sao Vy lại quyết định đeo đuổi con đường riêng này để tự định nghĩa cho mình về sự thành công trong công việc, mời bạn hãy cùng tìm hiểu câu chuyện sau đây.

    Nếu bạn mong muốn nhận được những thông tin, chia sẻ hữu ích về phát triển bản thân hàng tuần từ Dear Our Community, nhấn vào đây.

    Xem nội dung phỏng vấn trên Youtube

  • Trách nhiệm xã hội – Bố mẹ không vui vì bạn “vác tù và hàng tổng” – Võ Ngọc Tuyền

    Trách nhiệm xã hội – Bố mẹ không vui vì bạn “vác tù và hàng tổng” – Võ Ngọc Tuyền

    Trong báo cáo “Làm thế nào để tương tác với Thế hệ Z ở Việt Nam” [1] của hãng nghiên cứu Nielsen cho thấy Thế hệ Z sẽ chiếm 25% lực lượng lao động của Việt Nam vào năm 2025. Nghiên cứu mô tả Thế hệ Z của Việt Nam là nhóm người theo chủ nghĩa đa văn hóa và quan tâm đến các vấn đề xã hội khác nhau gồm trách nhiệm xã hội, các vấn đề môi trường và bình đẳng giới.

    Ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng
    Ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng

    Trách nhiệm xã hội với thế hệ gen Z:

    Qua nhiều cuộc trò chuyện và chia sẻ với các bạn trẻ, giúp mình khẳng định xu hướng này là có thật. Các bạn thuộc thế hệ Gen Z dù đang học hay làm việc trong lĩnh vực nào đều có sự quan tâm về các vấn đề đang xảy ra xung quanh mình. Vì thế, các sự kiện chia sẻ về các chủ đề môi trường, xã hội, bình đẳng giới ngày càng thu hút sự tham gia của thế hệ trẻ. 

    Sinh ra trong thời kỳ bùng nổ “kỹ thuật số”, thế hệ gen Z không chỉ đơn thuần là kết nối, mà họ còn siêu kết nối. Một khảo sát chỉ ra 74% người thuộc thế hệ Z nói rằng họ dành thời gian rảnh để online. Tuy vậy, một điều thú vị là Gen Z lại ít có xu hướng chia sẻ quá nhiều về những suy nghĩ của mình trên mạng xã hội, thay vào đó, họ lại quan tâm tham gia các hoạt động xã hội một cách trực tiếp, vừa để học hỏi kinh nghiệm cho công việc, vừa có thêm trải nghiệm phong phú và mong muốn góp tay vào những hoạt động hỗ trợ cộng đồng để tìm ra ý nghĩa cuộc sống. 

    Đây rõ ràng là một bức tranh tích cực về thế hệ Gen Z, tuy vậy, các bạn lại gặp không ít khó khăn để nhận được sự ủng hộ từ chính bố mẹ của mình khi mong muốn tham gia hoạt động liên quan đến cộng đồng. Không ít các bạn trẻ từng trải lòng những khó khăn về việc làm sao để bố mẹ hiểu được công việc mình làm. 

    Lý do tình trạng xã hội "Vác tù và Hàng tổng":

    Ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng
    Ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng

    Nghiên cứu mô tả Thế hệ Z của Việt Nam là nhóm người theo chủ nghĩa đa văn hóa và quan tâm đến các vấn đề xã hội khác nhau gồm trách nhiệm xã hội, các vấn đề môi trường và bình đẳng giới.

    Có bạn chia sẻ mỗi khi về nhà là bạn lại trốn lên phòng, tránh ăn chung với gia đình vì sợ nghe bố mẹ khuyên nhủ về công việc khác bạn nên theo đuổi.  Có bạn thì tranh cãi rất nhiều lần với bố mẹ đến mức cảm thấy bản thân không được gia trình yêu thương và tôn trọng. Có bạn thì luôn cảm thấy tội lỗi vì đã không đi theo con đường mà bố mẹ luôn mong mỏi. 

    Đây chỉ là một số trong nhiều ví dụ mà các bạn trẻ đang đối diện để đeo đuổi con đường hướng về cộng đồng và xã hội.  

    Khoảng cách thế hệ là lý do phổ biến mọi người dùng để giải thích tình trạng này, tuy nhiên, dù ở thời đại nào thì khoảng cách thế hệ vẫn luôn tồn tại. Sự thật là khi hai thế hệ có những trải nghiệm lớn lên khác nhau thì những mối quan tâm, suy nghĩ sẽ không thể nào đồng nhất.

    Nếu thế hệ trước đây lớn lên trong điều kiện sống lúc nào cũng thiếu thốn khiến họ thường lo lắng rất nhiều về sự ổn định trong cuộc sống, thì thế hệ hiện tại có nhiều điều kiện hơn thế hệ trước lại quan tâm nhiều về những trải nghiệm trong cuộc sống. “Sống là để trải nghiệm” là một câu slogan đánh trúng tâm lý của thế hệ mới. Chẳng hạn, có nhiều bạn trẻ sẵn sàng làm công việc với mức lương không cao hay ngay cả tình nguyện chỉ để có cơ hội được trải nghiệm và học hỏi. 

    Ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng
    Ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng

    Tuy vậy, mâu thuẫn này không phải là không thể giải quyết. Chúng ta không ai chọn được gia đình, nhưng vẫn luôn có thể chọn cách ứng xử phù hợp để làm cho mối quan hệ gia đình được tốt hơn. 

    Giải pháp để ba mẹ thấu hiểu vấn đề xã hội:

    Có một số giải pháp mà bạn có thể thử áp dụng nếu gặp đang phải khó khăn làm sao để bố mẹ thấu hiểu công việc bạn đang làm: 

    1. Chia sẻ về ước mơ và suy nghĩ của mình với bố mẹ nhiều hơn. 

    Với văn hoá Á Đông điều này thường khó khăn, nhưng các bạn Gen Z có lợi thế hơn về sự cởi mở khi lớn lên trong một môi trường toàn cầu hoá. Khi bạn cởi mở để chia sẻ chân thành về suy nghĩ và mơ ước của mình, biết đâu sẽ khiến bố mẹ cũng cảm thấy thoải mái để mở lòng chia sẻ những lo lắng đằng sau của họ để cùng hiểu nhau hơn. Đây cũng là cách mà chàng nhạc sĩ trẻ Võ Việt Phương dùng để chia sẻ ước mơ của bạn về con đường âm nhạc, Phương hay chia sẻ ước mơ sang tác nhạc của mình và hỏi về ước mơ của bố mẹ trong những bữa cơm gia đình, nhờ đó mà bố mẹ hiểu bạn hơn và ủng hộ bạn trên con đường chinh phục ước mơ ấy. 

    2. Chia sẻ kế hoạch về con đường mình đi một cách rõ ràng

    Điều này cũng giúp cho bố mẹ an tâm hơn về sự lựa chọn của bạn. Đôi khi bố mẹ chưa ủng hộ chỉ vì lo lắng sợ con chưa suy nghĩ kỹ càng. Khi bạn có được một kế hoạch cụ thể về con đường của mình sẽ giúp bố mẹ cảm thấy an tâm hơn vì nhìn thấy bạn có sự chuẩn bị cho con đường của mình. 

    3. Để bố mẹ thấy bạn hạnh phúc và vui vẻ như thế nào khi làm công việc mình yêu thích. 

    Nếu có cơ hội, mời bố mẹ tham gia những hoạt động bạn đang làm để họ gặp gỡ được với những người bạn làm việc cùng và nhìn thấy được ý nghĩa của chúng. Không bố mẹ nào mà không muốn nhìn thấy con mình hạnh phúc, khi bạn chứng tỏ được công việc đó giúp bạn sống hạnh phúc như thế nào, sẽ có thể giúp làm “xiêu lòng” bố mẹ. 

    Đây chỉ là một trong rất nhiều giải pháp mà bạn có thể áp dụng, tuỳ thuộc vào hoàn cảnh thực tế mà chọn lựa và điều chỉnh cho phù hợp. Khoảng cách thế hệ dù lớn đến thế nào vẫn có thể rút ngắn được khi chúng ta ứng xử với sự thấu cảm, chân thành và thương yêu.

    Làm công việc xã hội, công việc cộng đồng chắc chắn gặp không ít khó khăn, việc có thêm đồng minh sẽ giúp con đường này trở nên đỡ chông gai và khó đi hơn. Và có lẽ, không có đồng minh nào vừa lâu bền và gần gũi nhất là gia đình và bố mẹ của mình, đúng không bạn nhỉ.

    Nguồn tham khảo:

    [1] Kết Nối với Thế Hệ Z tại Việt Nam 

    Nguồn ảnh: Freepik

    #hoatdongxahoi #xahoithoai #giadinh #khoangcachthehe #congdong