Thẻ: Blog

Anh Tạ Quốc Kỳ Nam – một gương mặt khá quen thuộc với các bạn trẻ trên nhiều cương vị (Thiết kế sách tại NXB Nhã Nam, phó Giám đốc Sáng tạo tại Vietcetera, Thiết kế phim tự do, …) có một câu nói gây bão xu hướng trong thời gian vừa qua:

“Nghề chọn người chứ người không ai chọn đi làm”. 

Bên cạnh đó, những hình ảnh hài hước về việc dậy sớm đi làm luôn khiến giới trẻ dậy sóng khi mô tả chính xác cảm giác của họ mỗi buổi sáng, trong đó, lý do khiến mọi người thức dậy là việc có tài chính để trang trải nhu cầu của bản thân dù công việc khiến họ rất áp lực.

Động lực khiến bạn choàng tỉnh mỗi sáng (Nguồn: Facebook Vẽ Bậy)

Áp lực tài chính này cũng được các nghệ sĩ đề cập khá nhiều trong các sản phẩm âm nhạc đại chúng và âm nhạc độc lập (Indie).  Trong số đó có thể kể đến bài hát Cho Không (Nghệ sĩ Suboi), Mấy Khi (Ban nhạc Ngọt), Mang Tiền về cho mẹ (Nghệ sĩ Đen Vâu), … 

 

Khi công việc không còn đem lại động lực tích cực, hiện tượng “Zombie công sở” (Zombie Office) – đây là từ khóa chỉ những người nhân viên không nỗ lực cho công việc. Họ không gắn bó với công ty, nhưng lại không có ý định nghỉ việc. Từ đó, những zombie này lan truyền những ảnh hưởng tiêu cực và “hạ gục” những nhân viên khác bằng thái độ và hành vi tiêu cực. 

Có ba người thợ xây đang xếp gạch thành từng chồng vuông vức,  một người đến hỏi họ đang làm gì, cả ba trả lời như sau:Người đầu tiên đáp: Tôi đang xếp gạch. Người thứ hai đáp: Tôi đang xây nhà thờ. Người thứ ba đáp: Tôi đang xây một ngôi nhà phụng sự Chúa. Người thứ nhất nhìn công việc thuần túy dưới góc độ những nhiệm vụ cần làm, người thứ hai nhìn nhận theo góc độ nghề nghiệp, và người thứ ba cảm thấy công việc là một sứ mệnh to lớn. Rõ ràng ta có thể thấy được tình yêu và động lực của người thứ ba là to lớn nhất, điều đó có thể dẫn đến việc anh ta sẽ cảm thấy hài lòng hơn so với hai người đồng nghiệp của mình. 

Câu chuyện này khiến người viết liên tưởng đến Thuyết Động lực của  Edward Deci và Richard Ryan, trong đó nêu rõ hai xu hướng: 

1. Động lực Nội sinh (Intrinsic Motivation) xuất phát từ mong muốn bên trong bản thân và niềm vui thuần túy khi làm việc. 

2. Động lực Ngoại sinh (Extrinsic Motivation) bắt nguồn từ các nguyên nhân bên ngoài và kết quả của công việc bạn làm được nhìn nhận như thế nào. 

Theo nghiên cứu, động lực nội sinh sẽ bền vững và phát triển cá nhân tốt hơn động lực ngoại sinh. Theo quan điểm cá nhân, việc quá thiên về một trong hai kiểu động lực này gây ra nhiều mâu thuẫn ở các bạn trẻ. 

1. Nếu các bạn trẻ nghe theo lời khuyên “Hãy cứ chạy theo đam mê” – điều này tạo cho các bạn nhiều động lực nội sinh , nhưng nếu phớt lờ những động lực ngoại sinh như tài chính, danh tiếng, sự công nhận thì động lực nội sinh cũng dẫn trở nên mai một, điều này có thể gây ra tác dụng ngược khiến các bạn đánh mất tình yêu ban đầu. 

2. Ngược lại, nếu chỉ có động lực ngoại sinh, chúng ta quẩn quanh bên những gánh nặng cơm áo gạo tiền và sự công nhận từ người khác. Điều này lại khiến chúng ta dần đánh mất bản thân và kết nối với công việc. 

Để đi làm hạnh phúc: Câu trả lời nằm ở sự cân bằng giữa động lực nội sinh và ngoại sinh. 

Nếu động lực đi làm hiện tại của bạn đang là động lực ngoại sinh, hãy kết nối với bản thân bằng những câu hỏi như sau: 

1. Công việc này giúp ích gì cho bản thân và xã hội? 

2. Mình có thể thay đổi cách thức làm việc như thế nào để công việc trở nên hấp dẫn hơn? 

3. Đâu là những kỹ năng mình có thể học thêm từ công việc? 

Nếu động lực đi làm hiện tại của bạn đến từ động lực nội sinh, xin chúc mừng bạn vì sự may mắn này, tuy nhiên, bạn có thể học thêm những kiến thức và kỹ năng để nâng cao động lực ngoại sinh như cách quản lý tài chính, cách thiết lập các kết nối mới, cách xây dựng dự án phụ, …  

Mặt khác nếu công việc không còn thật sự phù hợp, bạn có thể cân nhắc thay đổi công việc của mình, như cách anh Nguyễn Đình Giang sau khi nhận ra mình không hứng thú với ngành Ngân hàng đã lựa chọn rẽ lối làm Marketing tại Dentsu & Redder.

Podcast Dear Our Community Tuổi Trẻ hãy dám vùng vẫy và trải nghiệm

Nếu tình huống mất động lực với nghề chỉ là tạm thời, điều mình muốn nhắn gửi đến các bạn là tinh thần “Đừng chỉ làm thứ bạn yêu, hãy yêu thứ bạn làm” (Do what you love and love what you do) bằng cách cải tiến công việc liên tục để tạo ra nhiều động lực mới. 

Nguồn tham khảo:

1. https://www.verywellmind.com/what-is-self-determination-theory-2795387

2. https://www.anphabe.com/discussions/questions-answers/q/nguoi-di-lam-vi-sao-ban-thuc-day-di-lam-moi-buoi-sang/26118/answer

3. https://www.verywellmind.com/differences-between-extrinsic-and-intrinsic-motivation-2795384

#quanlytaichinh #dilam #niemvui #dongluc #ngonnganhnghengọnngànhnghề #nghenghiep #chonnghechọnnghề

Bạn có bất ngờ khi biết rằng nữ thần tượng Lee Seo của nhóm nhạc thần tượng Hàn Quốc IVE đã chính thức ra mắt khi mới tròn 15 tuổi? 

Nữ thần tượng Lee Seo của nhóm nhạc thần tượng Hàn Quốc IVE (Nguồn: Kbizoom)

Không chỉ Lee Seo, nền giải trí Hàn Quốc ngày càng đón nhận những nhóm nhạc trẻ ra mắt với độ tuổi trung bình từ 18 đến 19 tuổi, lứa tuổi chưa được công nhận là trưởng thành tại Hàn Quốc. 

Bạn nghĩ con số trên biểu thị điều gì? Với mình, đó là cách thế giới hiện đại đã thúc đẩy nhanh quy trình và khiến giới trẻ đang mang trên vai mình một trách nhiệm phải thành công sớm. 

Mở rộng ra trên quy mô toàn thế giới, không khó để bắt gặp những bạn trẻ 20, 21 tuổi tốt nghiệp những chương trình học danh giá và mức lương khởi điểm lên đến hàng ngàn đô. Với những người bạn của mình tại Việt Nam, có những bạn đã kịp chạm tay đến mức lương tám chữ số khi chưa ra trường. Mình cảm thấy tự hào với những thành công của những người bạn, nhưng đồng thời cũng cảm thấy áp lực đồng trang lứa. 

Áp lực đồng trang lứa là gì? 

Peer pressure là một thuật ngữ chuyên ngành giáo dục, tâm lý học và trong tiếng Việt có nghĩa là áp lực đồng trang lứa. Theo từ điển tâm lý học thuộc Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ, áp lực đồng trang lứa là khi cá nhân chịu ảnh hưởng của những người thuộc cùng một nhóm xã hội và phải thay đổi thái độ, giá trị và hành vi để phù hợp với các chuẩn mực của nhóm. Nói đơn giản hơn, đó chính là cảm giác tự ti của bản thân khi không đạt được những điều giống với bạn bè xung quanh.

Như hai mặt của đồng xu, mình tin rằng những thành công đến sớm của các bạn trẻ là phản ánh thời đại công nghệ kỹ thuật phát triển, với những kiến thức và kỹ năng được tiếp cận ở độ tuổi khá sớm, điều này cũng giống như công nghệ sinh học cho ra những thành phẩm trong thời gian ngắn kỷ lục. Nhưng bên cạnh đó mình cũng băn khoăn rằng quá trình này có khiến nhiều bạn trẻ trở nên tự ti hơn vì có con đường phát triển khác với bạn bè mình? 

Tại sao áp lực đồng trang lứa lại đáng sợ đến thế?

Theo quan điểm cá nhân,  áp lực đồng trang lứa bắt nguồn từ tập tính sống tập thể và nỗi sợ không được xã hội chấp nhận. Từ xa xưa, con người đã sinh sống theo bầy đàn, chính vì thế việc được tập thể chấp nhận là một trong những ưu tiên hàng đầu để sinh tồn. Tuy nhiên, điều này vô hình trung tạo nên sức ép phải hòa nhập và được tập thể chấp nhận cho những cá nhân trong tập thể. Ở mức độ nhóm càng lớn, sự căng thẳng này càng cao. 

Bên cạnh đó, việc không đạt được thành công như những người bạn đồng trang lứa cũng khiến chúng ta cho rằng mình là người kém ưu tú hơn, và sẽ dễ bị bỏ lại đằng sau. Cá nhân mình nghĩ rằng quá trình này khá giống với cơ chế chọn lọc tự nhiên trong quá trình tiến hóa. 

Vậy cơ hội nào cho những bông hoa nở muộn?

Trước khi phân tích về những thời điểm chín muồi cho thành công, mình xin phân tích 2 khía cạnh: Thứ nhất là về mô hình phát triển của con người, và thứ hai là một chỉ số trong thang đo Tính Bền Bỉ của học giả Angela Duckworth. 

1) Con đường phát triển sự nghiệp

Có khá nhiều mô hình giản lược về con đường phát triển sự nghiệp của một người, trong đó có dạng Chuyên gia (Specialist), người có kiến thức tổng quan (Generalist) và người có hướng phát triển dạng chữ T (T-shaped) 

Chuyên gia (Specialist), đúng như tên gọi, là người có kỹ năng chuyên sâu trong một lĩnh vực nhất định. Những người này tìm ra lĩnh vực họ muốn gắn bó lâu dài và tập trung vào việc xây dựng các kỹ năng xung quanh lĩnh vực đó. Theo thời gian, họ trở thành chuyên gia trong lĩnh vực. 

Mặt khác, những người có kiến thức tổng quan (Generalist) thường có kiến thức và kỹ năng đa dạng, họ có thể thấy nhiều khía cạnh của vấn đề và từ đó có những giải pháp tổng quan. 

Tuy nhiên, xã hội phát triển đã đem đến một dạng phát triển mới là chữ T (T-shaped) dung hòa được cả hai dạng phát triển trên.  Tài liệu tham khảo đầu tiên về dạng phát triển hình chữ T được thực hiện bởi công ty McKinsey vào năm 1980. Thuật ngữ này được phổ biến lại bởi CEO của công ty tư vấn thiết kế IDEO, Tim Brown. (CFI 2015). 

Trong đó, một người phát triển theo hình chữ T là người sở hữu một nền tảng kiến thức cơ bản rộng lớn. Ngoài ra, người đó cũng có kiến thức và kỹ năng sâu sắc trong một số lĩnh vực / lĩnh vực chuyên môn mà người đó mong muốn gắn bó. 

Câu hỏi đặt ra là: Làm sao chúng ta biết được chúng ta muốn được phát triển theo dạng nào? Và điều này có tốn thời gian không khi bạn bè đã vượt chúng ta rất xa? Câu trả lời có ngay tiếp theo sau.

2) Chỉ số Hứng thú trong thang đo Tính Bền Bỉ (GRIT) của Angela Duckworth

Trong cuốn sách GRIT của Angela Duckworth, cô chỉ ra rằng hầu hết những người cô phỏng vấn phải mất nhiều năm để tìm hiểu những sở thích khác nhau, rồi cuối cùng, một sở thích xuất hiện đã choán hết tâm trí họ lại không phải điều mà họ lựa chọn ban đầu.

Angela cũng nhấn mạnh rằng không được bỏ qua những năm đầu phát triển sở thích. Vì có những vận động viên bơi lội đã dành rất nhiều thời gian để thử qua các bộ môn khác trước khi thật sự gắn bó với bơi lội. Trong quá trình khám phá, cơ bắp của họ dần trở nên săn chắc, và thể trạng của họ dần phù hợp hơn với bộ môn bơi lội sau này.

Chính vì thế câu trả lời cho câu hỏi “Làm sao để biết chúng ta muốn được phát triển như thế nào và điều này có tốn thời gian không khi bạn bè đã vượt chúng ta rất xa?” là “Hãy thử nghiệm thật nhiều, vì thời gian bỏ ra tuy lớn nhưng đó là thời gian xứng đáng”.

(Ảnh: Cuốn sách GRIT – Vững tâm bền chí ắt thành công, nguồn Alphabooks)

Và những câu chuyện xảy ra trong thực tế…

Trong thực tế, chúng ta bắt gặp không ít những người đã phải thử nghiệm rất nhiều trước khi biết được điều mình muốn làm là gì.

Tác giả Đặng Hoàng Giang, chủ nhân của các cuốn sách “Đại dương đen”, “Tìm mình trong thế giới hậu tuổi thơ”, “Bức xúc không làm ta vô can” đã tốt nghiệp kỹ sư tin học tại Đại học Công nghệ Ilmenau, Đức, và có bằng tiến sĩ kinh tế phát triển của Đại học Công nghệ Vienna, Áo. Những tác phẩm của ông đầy cảm xúc tự sự mà vẫn mang dáng dấp khoa học bởi cấu kết trình bày logic cùng luận điểm, luận chứng rõ ràng. Đó là minh chứng của việc thử nghiệm thật nhiều, nhưng thử nghiệm đó sẽ bồi đắp cho sự nghiệp về sau của chúng ta.

Tiến sĩ Đặng Hoàng Giang (Nguồn: Nhân vật cung cấp)

Một ví dụ khác là chị Hà Thiên Kim – Meomeotalks, chị đã từng thử rất nhiều, từ một học sinh chuyên Toán đến chuyên ngành Quan hệ Quốc tế của Trường ĐHKHXH&NV, đến khoa Thiết kế Đa phương tiện tại trường RMIT, đi du học ngành Thiết kế truyền thông, và trở thành một người Quản lý quan hệ khách hàng (Account) tại một Agency quảng cáo và bây giờ còn là một podcaster. Chị Hà Thiên Kim đã nói rằng: “Những thứ chúng ta thử nghiệm, không bổ ngang cũng bổ dọc”, trải nghiệm cũng chính là kinh nghiệm cho chúng ta trong tương lai.

Kết 

Thông qua bài viết dài này, mình mong rằng đã đem đến cho các bạn một cái nhìn toàn cảnh về Áp lực đồng trang lứa, và lời giải để thoát ra khỏi hội chứng này. “Hãy thử nghiệm thật nhiều, vì thời gian bỏ ra tuy lớn nhưng đó là thời gian xứng đáng”.

Nguồn tham khảo: 

1. Ruokonen, A. (1970, January 1). T-shaped model as a tool for personal development – case software industry company’s customer service function. Theseus. Truy xuất ngày 16 tháng Sáu, 2022, từ https://www.theseus.fi/handle/10024/353229

2. Duckworth, A (2019). GRIT – Vững tâm bền chí ắt thành công. NXB Alpha Books

#aplucdongtranglua #peerpressure #thanhcong

Dự án phụ (Side Project) là dự án được thực hiện ngoài công việc chính thức. Dự án phụ rất đa dạng, có thể không liên quan đến công việc chính thức của bạn. 

Một vài ví dụ về Dự án phụ (Side Project)

Dự án phụ có thể bắt đầu từ những hành động rất đơn giản như tạo một trang blog, podcast, đăng ký công việc tình nguyện, hoặc thực hiện một điều hay ho mà bạn đã ấp ủ từ lâu. Trên thế giới, có rất nhiều dự án phụ đã được sáng tạo và trở thành công cụ tuyệt vời, có thể kể đến: 

– Joel Gascoigne đã làm việc toàn thời gian với tư cách là một nhà phát triển web tự do khi anh bắt đầu Buffer, công cụ lập kế hoạch truyền thông xã hội nổi tiếng. 

– Paul Buchheit đã xây dựng Gmail như một dự án phụ khi làm việc tại Google. 

– Tom Preston-Werner và Friends đã xây dựng GitHub khi đang là  nhà phát triển phần mềm. 

– Amir Salihefendic là một sinh viên toàn thời gian và nhà phát triển phần mềm tự do khi lần đầu tiên thành lập Todoist để quản lý danh sách việc cần làm ngày càng dài lê thê của mình. 

Nhà sáng lập Todoist cũng khóc vì deadline như chúng ta (Nguồn: Todoist)

Để hiểu thêm về Dự án phụ, bạn có thể tìm kiếm trên Google từ khóa side project ideas, hoặc tìm hiểu về những dự án phụ nổi tiếng. 

Tại sao bạn nên có Dự án phụ? 

1. Tăng niềm vui, kỹ năng sáng tạo và giải quyết vấn đề

Việc đắm chìm trong chỉ một công việc chính có thể khiến bạn cạn kiệt năng lượng sáng tạo và quẩn quanh trong vòng lặp nhàm chán. Chính vì thế việc có một dự án phụ là nơi để bạn có thể thực hiện những công việc khác với những công việc hằng ngày, từ dự án phụ bạn có thể kết nối với nhiều người hơn, từ đó cho ra những ý tưởng mới và niềm vui trong cuộc sống. 

2. Tăng kỹ năng quản lý dự án

Việc điều hành một dự án cần rất nhiều kỹ năng lãnh đạo, từ việc thiết lập mục tiêu, lập kế hoạch, duy trì và nghiệm thu từ dự án. Thông qua quá trình này, bạn có thể áp dụng kỹ năng lãnh đạo từ dự án phụ vào ngay cả công việc chính thức bạn đang làm. 

Dự án phụ cũng cần một thời gian biểu rõ ràng và sự cam kết (Nguồn: Venngage)

3. Làm đẹp hồ sơ cá nhân

Một dự án phụ có thể là một minh chứng hoàn hảo trong hồ sơ cá nhân về khả năng của bản thân. Nếu dự án phụ không liên quan đến kỹ năng chuyên môn, đừng lo vì việc có một dự án phụ giúp thể hiện được tính chủ động,  kỹ năng sáng tạo, lãnh đạo, và giải quyết vấn đề. Hãy để dự án phụ nói thay kỹ năng của bạn. 

4. Mở rộng mạng lưới (Networking) 

Chị Hà Thiên Kim (Meomeotalks) – Chủ nhân kênh Podcast Những câu chuyện làm “Ngành” ban đầu thành lập kênh như một dự án phụ giúp chị sạc lại năng lượng, và dự án phụ này đã trở nên thành công và còn giúp chị kết nối với những khách mời “xịn” trong “ngành” để học thêm những kiến thức chuyên môn mới  và cung cấp chất liệu cho những dự án sáng tạo của mình. 

Những lưu ý khi thực hiện dự án phụ 

1. Tập trung vào kỹ năng bạn muốn học được thay vì kỳ vọng quá nhiều vào một dự án hoàn chỉnh. 

2. Hãy chia sẻ dự án phụ với mọi người, bạn có thể tìm được người cùng chí hướng với mình. 

3. Dành thời gian cam kết cố định cho dự án phụ. 

4. Dự án phụ là một dự án tạo giá trị, nhưng đừng quên nó cũng là dự án tạo ra niềm vui cho chính bạn. Vì thế cần đặt những cột mốc, và từ bỏ nếu việc thực hiện dự án phụ khiến bạn càng cạn kiệt năng lượng. 

Những câu hỏi dành cho bạn trước khi thực hiện dự án phụ 

1. Bạn mong muốn học được điều gì từ dự án phụ này? 

2. Bạn có thời gian đủ để dành cho dự án? 

3. Liệu còn có cơ hội nào trong công việc chính thức có thể giúp bạn phát triển mà bạn chưa tìm kiếm?

4. Đâu là những cột mốc cho dự án phụ này? Đâu là những giới hạn không thể vượt qua? 

Nguồn tham khảo

1. https://blog.doist.com/side-projects/

2. https://growupwork.com/blog/kien-thuc-ky-thuat/loi-ich-cua-side-project-voi-developer-501

3. https://dearourcommunity.com/podcast/esp-5-tim-kiem-con-duong-ben-vung-tai-chinh-va-tac-dong-xa-hoi-lau-dai-ho-thai-binh/

4. https://dearourcommunity.com/podcast/esp-10-doc-sach-de-lam-gi-pham-ngoc-hoang-huy/

#chonnghe #duanphu #niemvui #sideproject