Trong thế giới số ngày nay, dữ liệu là “vàng”. Đây vừa là cơ hội vừa là thách thức bởi dữ liệu có thể bị đánh cắp, khai thác trái phép hoặc rò rỉ trong tích tắc. Đây là lý do khiến ngành bảo vệ dữ liệu (data protection) trở thành một lĩnh vực then chốt trên toàn cầu – và tại Việt Nam, dù còn mới mẻ, ngành này đang mở ra những cơ hội đầy tiềm năng cho người trẻ.
Bảo vệ dữ liệu không mới trên thế giới, nhưng mới tại Việt Nam
Bảo vệ dữ liệu cá nhân không phải là khái niệm mới. Từ năm 2018, châu Âu đã áp dụng Quy định chung về bảo vệ dữ liệu (GDPR) – một bộ quy định mang tính cách mạng giúp người dân kiểm soát thông tin cá nhân. Theo Cybersecurity Ventures, đến năm 2025, thế giới sẽ có hơn 200 zettabyte dữ liệu (tương đương 200 tỷ terabyte), và nhu cầu bảo vệ những dữ liệu đó đang bùng nổ, kéo theo sự phát triển của hàng loạt ngành nghề như Chuyên gia bảo mật dữ liệu (Data Privacy Specialist), Cố vấn tuân thủ GDPR, Kỹ sư an ninh dữ liệu, v.v.
Trong báo cáo của LinkedIn năm 2024, Data Privacy Analyst và Cybersecurity Consultant đều nằm trong top 10 nghề phát triển nhanh nhất toàn cầu. Điều này cho thấy không chỉ các công ty công nghệ mà cả ngân hàng, bảo hiểm, y tế và tổ chức chính phủ cũng đang gấp rút xây dựng năng lực bảo vệ dữ liệu.
Việt Nam trước cơ hội lịch sử về dữ liệu
Tại Việt Nam, dữ liệu đang được coi là yếu tố nền tảng để bứt phá phát triển quốc gia. Theo bài viết trên Cổng Thông Tin Chính Phủ, Thủ tướng Chính phủ đã xác định rằng:
“Với dân số hơn 100 triệu người, phần lớn là người trẻ, yêu công nghệ; với hạ tầng số đang được đầu tư mạnh mẽ; với nền chính trị ổn định và sự cam kết cao từ Đảng, Nhà nước – đặc biệt là chỉ đạo rõ ràng, mang tầm chiến lược từ Tổng Bí thư Tô Lâm và sự vào cuộc quyết liệt từ Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính – chúng ta đang có đủ điều kiện để vươn lên. Phát triển dữ liệu không chỉ là xu thế, mà còn là đòn bẩy chiến lược để Việt Nam bứt phá mạnh mẽ trong tương lai gần.
Phát triển dữ liệu không chỉ là yêu cầu tất yếu của thời đại mà còn là cơ hội vàng để Việt Nam kiến tạo một nền kinh tế dựa trên tri thức, sáng tạo và giá trị gia tăng cao.”
Từ việc phát triển các cơ sở dữ liệu quốc gia, đến yêu cầu về tuân thủ Nghị định 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân, Việt Nam đang chứng kiến nhu cầu mạnh mẽ về nhân lực có kỹ năng và hiểu biết về bảo vệ dữ liệu.
“Người trẻ Gen Z có lợi thế rõ ràng” – Chia sẻ từ anh Hoàng, đại diện Data Protectify
Vốn là sinh viên ngành Luật, anh Hoàng Hà đã có một quyết định rẽ hướng khiến nhiều người bất ngờ: Theo đuổi lĩnh vực bảo vệ dữ liệu. Anh đã chứng minh quyết định táo bạo năm nào của mình là một quyết định hoàn toàn đúng đắn, khi ngành bảo vệ dữ liệu đang sở hữu một “cửa sổ cơ hội” đầy hứa hẹn tại Việt Nam.
Trong tập 2 chương trình Mở Đường Dẫn Lối – mùa 3, anh Hoàng – đại diện Data Protectify, chia sẻ một góc nhìn đầy cảm hứng về cơ hội dành cho người trẻ trong ngành này:
“Ở Data Protectify, có rất nhiều bạn trẻ Gen Z. Các bạn không chỉ có kiến thức nền tảng về luật hoặc công nghệ, mà còn rất nhanh nhạy với công nghệ mới như AI. Chính điều đó giúp các bạn nhận diện được các rủi ro tiềm ẩn từ công nghệ một cách nhạy bén – điều cực kỳ cần thiết trong ngành bảo vệ dữ liệu.”
Anh Hoàng cũng nhấn mạnh rằng:
“Bảo vệ dữ liệu cá nhân là lĩnh vực còn mới. Dù là người trẻ mới ra trường hay người đã đi làm lâu năm, xuất phát điểm gần như bằng nhau. Vô hình trung, điều này tạo ra cơ hội nghề nghiệp cho các bạn.”
Những kỹ năng người trẻ cần trang bị để
Ngành bảo vệ dữ liệu không đòi hỏi bạn phải là kỹ sư lập trình hay luật sư. Ngược lại, nó cần sự giao thoa giữa kỹ năng công nghệ, tư duy pháp lý và kỹ năng giao tiếp. Anh Hoàng chia sẻ:
“Bên cạnh kiến thức chuyên môn tại trường đại học, các bạn nên học thêm các chứng chỉ quốc tế ngắn hạn – những khoá học uy tín giúp bạn có cái nhìn tổng quan nhất về ngành. Và đặc biệt, nên trau dồi thêm kỹ năng giao tiếp, thuyết phục – để có thể truyền tải tầm quan trọng của bảo vệ dữ liệu đến doanh nghiệp và khách hàng.”
Ngoài ra, chính sự sáng tạo và ngôn ngữ gần gũi của người trẻ cũng là một lợi thế bất ngờ:
“Quyền riêng tư đã đủ “bự” để người ta sợ rồi, nên chỉ cần sử dụng ngôn ngữ của các bạn Gen Z để câu chuyện nhẹ nhàng hơn. Ví dụ anh nhận được một yêu cầu là phải triển khai một hoạt động tư vấn và đào tạo dành cho doanh nghiệp về bảo vệ dữ liệu. Ban đầu anh hình dung trong đầu anh là chương trình đào tạo này sẽ có mười mấy cái slide này, có 1 người đứng lên nói về vấn đề bảo vệ dữ liệu. Nhưng khi mà anh nhận được đề xuất từ phía các bạn, đó là một đoạn anime khá là dễ thương về vấn đề bảo vệ dữ liệu. Các bạn xây dựng một nhân vật đi qua hết tất cả những nghiệp vụ của doanh nghiệp và chia sẻ với doanh nghiệp về bảo vệ dữ liệu, rất là dễ tiếp cận.”
Bảo vệ dữ liệu không còn là nghề “ẩn danh”
Trong một thế giới mà từng cú click chuột đều để lại dấu vết, thì việc hiểu và làm chủ dữ liệu – đặc biệt là bảo vệ nó – sẽ trở thành kỹ năng sinh tồn quan trọng. Với chính sách khuyến khích phát triển dữ liệu ở Việt Nam, cùng với làn sóng chuyển đổi số mạnh mẽ ở khu vực châu Á, ngành bảo vệ dữ liệu sẽ trở thành “đường đua” mới cho người trẻ có tư duy công nghệ và ý thức xã hội.
🎧 Lắng nghe tập 2 của chương trình “Mở Đường Dẫn Lối” mùa 3 để khám phá thêm nhiều câu chuyện thú vị từ anh Hoàng – người đang trực tiếp dẫn dắt đội ngũ bảo vệ dữ liệu tại Data Protectify.
Phỏng vấn cùng chị Đào Thu Hằng – Tư vấn cấp cao tại New Energy Nexus Vietnam
“Không phải cái gì cũng thực sự xanh, kể cả khi nó được gắn nhãn năng lượng tái tạo.”
Khi các doanh nghiệp và quốc gia ngày càng hướng đến mục tiêu net zero, cụm từ "năng lượng tái tạo" trở thành một phần then chốt trong chiến lược phát triển bền vững. Tuy nhiên, điều đó cũng tạo điều kiện cho một hiện tượng nguy hiểm: greenwashing (tẩy xanh) – khi các cam kết và hành động “xanh” chỉ mang tính chiêu trò, đánh bóng hình ảnh hơn là tạo ra tác động thực chất.
Dear Our Community đã có cuộc trao đổi cùng chị Hằng Đào – chuyên gia hàng đầu về chuyển dịch năng lượng và thích ứng biến đổi khí hậu, hiện là Tư vấn cấp cao tại New Energy Nexus Vietnam – để hiểu rõ hơn về bản chất của greenwashing trong ngành năng lượng, đặc biệt là trong bối cảnh Việt Nam. Buổi trao đổi nằm trong khuôn khổ buổi thảo luận chuyên sâu về Năng lượng tái tạo, thuộc sự kiện Lobal Youth Summit 2025 của Dear Our Community.
Những hình thức “greenwashing” phổ biến và nguy hiểm
Chị Hằng chia sẻ tại Mekong Hub Deep Dive Talks
“Greenwashing không chỉ là vấn đề của Việt Nam, mà là vấn đề toàn cầu.” – Chị Hằng mở đầu.
Chị chia sẻ rằng greenwashing tồn tại dưới nhiều hình thức – cả cố ý và vô tình:
Cam kết suông: Doanh nghiệp tuyên bố sẽ đạt được các mục tiêu “xanh” (như 100% năng lượng tái tạo vào năm 2030) nhưng không hề có kế hoạch thực hiện cụ thể, hoặc không hề có động thái gì trong suốt thời gian đó.
Sử dụng chứng chỉ năng lượng một cách đánh lạc hướng: Một số doanh nghiệp tuyên bố đã sử dụng 100% năng lượng tái tạo, nhưng thực chất chỉ là mua chứng chỉ (RECs – Renewable Energy Certificates) thay vì trực tiếp sử dụng năng lượng từ nguồn tái tạo. “Đây là cách offset gián tiếp, có giá trị ngắn hạn, nhưng không thể thay thế cho hành động thực tế,” chị Hằng cảnh báo.
Thiếu minh bạch trong các tuyên bố: Ví dụ như nói rằng doanh nghiệp đã chuyển sang dùng 100% giấy tái chế, nhưng khi kiểm tra thực tế, vẫn sử dụng nhựa và giấy thường.
Greenwashing vô tình: “Nhiều doanh nghiệp thực sự muốn làm tốt, nhưng vì thiếu hiểu biết, thiếu kỹ năng kiểm chứng thông tin hoặc bị hạn chế bởi chính sách, dẫn đến hành động không đồng nhất với cam kết,” chị chia sẻ.
Tẩy xanh và hậu quả thật: Mất niềm tin, mất khách hàng
Khi được hỏi về tác động của greenwashing, chị Hằng nhận định: “Niềm tin của người tiêu dùng, đối tác và công chúng sẽ sụp đổ nếu greenwashing bị phanh phui. Nhưng mức độ ảnh hưởng còn tùy vào nhận thức xã hội và mức độ cạnh tranh của thị trường.”
Ở những thị trường nơi người tiêu dùng có sự lựa chọn thay thế, họ sẽ nhanh chóng chuyển sang thương hiệu khác. Ngược lại, nếu sản phẩm đó là độc quyền, người tiêu dùng có thể buộc phải chấp nhận dù biết rằng doanh nghiệp đó "tẩy xanh".
Tại sao doanh nghiệp muốn làm xanh vẫn gặp khó?
Chị Hằng tại Mekong Deep Dive Talks
Chị Hằng cho biết: “Ở Việt Nam, đặc biệt là vùng Đồng bằng sông Cửu Long, thách thức lớn nhất là thiếu nhân lực có chuyên môn phù hợp với ngành năng lượng tái tạo.”
Các trường đại học chưa đào tạo chuyên sâu về lĩnh vực này.
Sinh viên, người trẻ chưa nhận thức được đây là ngành nghề có cơ hội việc làm lớn cho đa dạng ngành học.
Từ phía doanh nghiệp, nhân sự kỹ thuật, tài chính, truyền thông đều thiếu kiến thức cơ bản về năng lượng tái tạo vì đây là một ngành mới phát triển.
Bên cạnh đó, “người làm ESG liên quan đến năng lượng sạch trong doanh nghiệp thường gặp khó khăn vì đề xuất đầu tư nhưng không thấy kết quả ngay. Đó là lý do họ cần lượng hóa tác động về môi trường và khí hậu thành số liệu tài chính để thuyết phục ban lãnh đạo,” chị chia sẻ.
Cơ hội tại Mekong: Xây dựng năng lượng sạch từ người địa phương
Dù có nhiều thách thức, nhưng chị Hằng cũng nhìn thấy tiềm năng lớn ở khu vực Mekong: “Đây là nơi có tiềm năng điện gió gần bờ rất lớn. Nếu đầu tư đúng cách, hoàn toàn có thể xây dựng một trung tâm hạ tầng (infrastructure hub) ngay tại địa phương – không cần phụ thuộc vào nhân sự từ các thành phố lớn.”
New Energy Nexus Vietnam đã và đang tổ chức nhiều chương trình hỗ trợ các doanh nghiệp, thúc đẩy giải pháp từ năng lượng sạch và thích ứng với biến đổi khí hậu, bên cạnh đó các chương trình ươm mầm thế hệ lãnh đạo dành riêng cho sinh viên từ các ngành kỹ thuật, kinh tế, xã hội giúp nâng cao năng lực thông qua cơ hội thực tập, học tập giao lưu quốc tế. Mục tiêu hướng đến là tạo ra hệ sinh thái nguồn nhân lực “từ người địa phương, cho địa phương.”
Làm sao để người trẻ không vô tình trở thành “greenwasher”?
Chị Hằng tại Mekong Deep Dive Talks
Để giúp người trẻ không sa vào cái bẫy của “tẩy xanh”, chị Hằng đã chia sẻ những cách thức thực tiễn:
Kiểm chứng thông tin: Trong kỷ nguyên thông tin quá tải, kỹ năng phân tích, kiểm tra tính xác thực của các tuyên bố “xanh” là tối quan trọng.
Tìm đến các cộng đồng uy tín: Thay vì mò mẫm một mình, hãy tham gia các hub như New Energy Nexus, DOC – nơi có chuyên gia tâm huyết, doanh nghiệp uy tín thật sự đang làm việc trong ngành để học hỏi thực tế.
Đừng nghĩ ngành năng lượng sạch chỉ dành cho kỹ sư: Các công ty năng lượng tái tạo cũng giống như một doanh nghiệp, cần các phòng ban như tài chính, nhân sự, marketing, pháp lý… “Miễn là bạn hiểu được đặc thù của ngành và sẵn sàng học hỏi thêm các kiến thức liên ngành khác,, bạn đều có thể đóng góp,” chị khẳng định.
Doanh nghiệp làm đúng sẽ có lợi thế cạnh tranh
Chị Hằng thẳng thắn: “Áp lực từ khách hàng quốc tế là động lực lớn để doanh nghiệp Việt Nam cải thiện. Nếu không đáp ứng được yêu cầu về năng lượng tái tạo, hóa chất sạch… doanh nghiệp Việt sẽ bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu.”
Cạnh tranh quốc tế đang trở nên khốc liệt hơn bao giờ hết. Nhưng nếu vượt qua được, doanh nghiệp Việt không chỉ bảo vệ được thị phần, tăng cường khả năng cạnh tranh, mà còn xây dựng hình ảnh thương hiệu mạnh và bền vững lâu dài.
Lời kết: “Sống xanh” không chỉ là khẩu hiệu
Cuộc trò chuyện với chị Hằng Đào cho thấy rằng phát triển bền vững là một hành trình dài, không chỉ cần kiến thức, kinh nghiệm, sự bền bỉ mà còn cần sự chung tay của rất nhiều các bên liên quan. Và trong hành trình đó, người trẻ, doanh nghiệp, nhà trường, chính phủ và cộng đồng đều phải cùng tham gia, cùng học hỏi và cùng hành động để thay đổi.
👉 Đọc thêm về các chương trình của New Energy Nexus Vietnam hoặc theo dõi DOC để cập nhật các nội dung chuyên sâu về năng lượng sạch và phát triển bền vững.
Dữ liệu được ví như vàng. Tuy nhiên, trong thời đại mà mỗi cú click đều để lại một dấu vết, chúng ta phải đối mặt với nạn “vàng lậu dữ liệu”. Người dùng cá nhân phải nhận hàng chục, hàng trăm cuộc gọi rác hay mạo danh để lừa đảo, bất lực trước cảnh thông tin cá nhân của mình trở thành một thứ hàng hoá trôi nổi trên “chợ đen số”. Đối với doanh nghiệp, rò rỉ dữ liệu khách hàng gây ra hậu quả nghiêm trọng cho doanh nghiệp, từ thiệt hại kinh doanh trực tiếp đến việc đánh mất niềm tin của khách hàng và ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín thương hiệu.
Đến với Mở Đường Dẫn Lối mùa 3, anh Hoàng Hà – Founder & CEO của Data Protectify, đơn vị hiện đang hỗ trợ các doanh nghiệp xây dựng chiến lược tuân thủ, đánh giá rủi ro và đào tạo thực tiễn để bảo vệ dữ liệu cá nhân hiệu quả, đã chia sẻ những góc nhìn sâu sắc về thực trạng rò rỉ dữ liệu cá nhân, những nguyên nhân đằng sau, và đặc biệt là cách anh đang cùng Data Protectify đưa chủ đề bảo vệ dữ liệu tới gần hơn với công chúng đồng thời nâng cao hệ thống bảo mật dữ liệu của doanh nghiệp.
Người dùng có thể chủ quan với dữ liệu cá nhân đến mức nào?
Cục An toàn thông tin cho biết, khoảng 80% các vụ rò rỉ thông tin cá nhân xuất phát từ sự bất cẩn của người dùng. Điều này thường xảy ra khi người dùng tự nguyện chia sẻ thông tin như số điện thoại, địa chỉ nhà, email, hoạt động cá nhân, gia đình, bạn bè, thậm chí cả định vị lên các nền tảng mạng xã hội phổ biến như Facebook, Zalo, Instagram, Tiktok.
Ngoài ra, việc đăng ký các ứng dụng, dịch vụ cũng đòi hỏi người dùng cung cấp thông tin cá nhân và tài khoản ngân hàng, và không mấy ai có đủ kiên nhẫn để đọc hết mục “Điều khoản và Điều kiện” trước khi bấm nút “Chấp nhận”. Tham gia các khảo sát hoặc trò chơi trực tuyến để nhận quà tặng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Tất cả những hành động này vô tình tạo điều kiện cho tin tặc thu thập, mua bán hoặc trao đổi thông tin cá nhân nhằm trục lợi bất chính.
Đôi khi, những hành động vô thức, nhanh chóng tưởng chừng là tiện lợi chính là nguyên nhân khiến dữ liệu của bạn bị lộ lọt. Khi mọi thứ đều được số hoá, mọi thứ chỉ cách chúng ta một màn hình, một thao tác nhấp chuột, chúng ta lại càng cần chậm lại và tự hỏi bản thân: Liệu những thông tin mà chúng ta đang được yêu cầu cung cấp, có nhất thiết phải cung cấp hay không? Tại sao mình cần cung cấp thông tin này? Họ sẽ sử dụng thông tin của mình như thế nào? Họ có minh bạch không trong việc bảo vệ các thông tin mà mình đã cung cấp?
Khi trao đổi về trách nhiệm của người dùng trong việc bảo vệ thông tin của mình, anh Hoàng đề cập đến khái niệm “Niềm tin số”. Anh chia sẻ: “Niềm tin số” có nghĩa là khi chúng ta cung cấp thông tin cho 1 bên nào đó hay 1 ai đó liệu chúng ta có thật sự tự tin rằng thông tin của chúng ta có thể được bảo vệ một cách an toàn hay không? Ở chiều ngược lại, khi một tổ chức hoặc doanh nghiệp đưa ra những sản phẩm cho thị trường hoặc là họ đưa ra những ứng dụng trên thị trường thì làm sao để biết được rằng ứng dụng đó minh bạch với người dùng, nó chỉ thu thập những thông tin thật sự cần thiết và đúng theo thỏa thuận với khách hàng.”
Tuy không thể kiểm soát hoàn toàn tình trạng rò rỉ dữ liệu, nhưng những phòng tránh và đề cao cảnh giác sẽ giúp bạn hạn chế tối đa việc lộ lọt thông tin cá nhân. Quan trọng hơn, tránh trở thành nạn nhân của những vụ lừa đảo tinh vi – anh Hoàng cũng hướng dẫn người nghe những cách thức tự bảo vệ bản thân trước nguy cơ lừa đảo tinh vi.
Bảo vệ dữ liệu: Từ trách nhiệm pháp lý đến lợi thế cạnh tranh cho hành trình tăng trưởng bền vững của doanh nghiệp
Trước câu hỏi vì sao tình trạng rò rỉ dữ liệu cá nhân ngày càng lan tràn và phổ biến, anh Hoàng khẳng định: “Thực trạng này xuất phát từ cả 2 chiều: người thu thập thông tin và người cung cấp thông tin. Trong thời đại hiện nay chúng ta tương tác với rất nhiều ứng dụng khác nhau. Vô hình trung trong quá trình đó, chúng ta cung cấp thông tin mà chúng ta có thể quên mất hoặc chúng ta còn không hề biết được. Thứ hai, chính bản thân những đơn vị cung cấp sản phẩm hay dịch vụ chưa quan tâm nhiều đến vấn đề bảo vệ dữ liệu cá nhân của khách hàng hay là họ chưa có một hệ thống cơ sở dữ liệu chuẩn chỉnh, thậm chí những đội ngũ tiếp cận trực tiếp với những thông tin đó chưa được đào tạo về mặt nhận thức về mặt rủi ro dữ liệu một cách đầy đủ.”
Thêm vào đó, một nguyên nhân đáng lo ngại khác đến từ chính nội bộ doanh nghiệp, khi nhân viên nội bộ hoặc các đối tác cố ý sử dụng dữ liệu khách hàng sai mục đích nhằm trục lợi. Chắc hẳn bạn đã từng trải qua việc vừa đăng ký mở thẻ ngân hàng hôm trước, hôm sau đã nhận được cuộc gọi mời chào dịch vụ không liên quan. Đây là minh chứng rõ ràng cho thực trạng dữ liệu khách hàng đang bị cố tình trao đổi, mua bán ngay trong nội bộ doanh nghiệp.
Một tín hiệu đáng mừng là, Chính phủ Việt Nam đang có những bước tiến tích cực để kịp thời bảo vệ quyền riêng tư của công dân và ngăn chặn hành vi xâm phạm dữ liệu tràn lan. Theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân mới nhất, các vi phạm trong hoạt động bảo vệ dữ liệu cá nhân có thể dẫn đến trách nhiệm dân sự, hành chính, hoặc thậm chí là hình sự tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi vi phạm. Đáng chú ý, luật quy định mức phạt hành chính có thể lên đến 5% tổng doanh thu của năm trước liền kề đối với tổ chức, doanh nghiệp vi phạm.
Theo anh Hoàng, đây là một yếu tố quan trọng sẽ buộc các doanh nghiệp phải thay đổi nhận thức và hành động về việc bảo vệ dữ liệu người dùng. Anh nhận định: “Đó là những thực thi hết sức nặng nề cho doanh nghiệp, đặc biệt là những doanh nghiệp vừa và nhỏ khi mà họ đang còn phải hàng ngày vật lộn mưu sinh. Nếu như khoản phạt đó được áp dụng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng tới cái tình hình kinh doanh của họ.”
Trước bối cảnh đó, trong quá trình thực hiện tư vấn và triển khai chiến lược bảo vệ dữ liệu cho khách hàng doanh nghiệp, anh Hoàng nhận thấy một xu hướng tích cực: “Không chỉ là những công ty đa quốc gia hay công ty lớn ở trong nước, thậm chí những startups cũng bắt đầu quan tâm tới vấn đề làm sao để triển khai được các hoạt động tuân thủ về bảo vệ dữ liệu. Họ không coi đó chỉ là một nhiệm vụ pháp lý. Họ coi đó là một cái lợi thế cạnh tranh trên thị trường hiện nay.”
Cơ hội bùng nổ: Tiềm năng sự nghiệp dành cho người trẻ trong lĩnh vực bảo vệ dữ liệu
Vốn là sinh viên ngành Luật, anh Hoàng đã có một quyết định rẽ hướng khiến nhiều người bất ngờ: Theo đuổi lĩnh vực bảo vệ dữ liệu. Từ đó, hành trình sự nghiệp của anh liên tiếp ghi dấu những quyết định táo bạo: từ việc sang Đức học tập và làm việc chỉ với 600 euro trong túi, trở về Việt Nam ngay giữa tâm dịch COVID-19 dù đang có công việc ổn định, cho đến quyết định rời bỏ cuộc sống "9-to-5" ở các tập đoàn lớn để khởi nghiệp với Data Protectify. Mỗi lựa chọn, mỗi bước đi đều định hình nên một sự nghiệp bền vững và hạnh phúc của anh Hoàng.
Quyết định rẽ hướng năm nào của anh Hoàng giờ đây đã được đền đáp xứng đáng. Bảo vệ dữ liệu cá nhân không chỉ đang là chủ đề nóng hổi, một kỹ năng thiết yếu cho mỗi cá nhân, mà còn là yếu tố tuân thủ pháp luật và lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp.
Theo anh Hoàng, thế hệ Gen Z đang sở hữu hai lợi thế lớn để tự tin bước chân vào ngành bảo vệ dữ liệu:
Nhanh nhạy với công nghệ và rủi ro tiềm ẩn: Gen Z tiếp xúc với công nghệ từ sớm và thường xuyên, giúp họ nhanh chóng tiếp cận các công nghệ mới. Từ đó, người trẻ có thể dễ dàng nhận diện những rủi ro tiềm ẩn trong các công nghệ này, hỗ trợ hiệu quả cho quá trình triển khai và tư vấn khách hàng. Ngược lại, sự thành thạo công nghệ cũng giúp Gen Z đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ chính doanh nghiệp bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Khả năng tiếp cận vấn đề một cách sáng tạo và gần gũi: Bảo vệ dữ liệu thường được coi là một vấn đề khô khan, phức tạp. Tuy nhiên, với lăng kính của Gen Z, vấn đề này có thể được truyền tải qua nhiều ngôn ngữ và hình thức đa dạng, sáng tạo, giúp công chúng dễ dàng tiếp cận và hiểu rõ hơn.
Anh Hoàng cũng chia sẻ một quan điểm đầy khích lệ: “Vì vấn đề về bảo vệ dữ liệu cá nhân là một vấn đề rất mới, có thể các bạn đã tham gia thị trường lao động rất lâu rồi hoặc một người trẻ mới tham gia thị trường lao động, xuất phát điểm của các bạn như nhau nên sẽ tạo ra cơ hội nghề nghiệp cho các bạn Gen Z.” Điều này có nghĩa là, dù bạn là người có kinh nghiệm hay mới ra trường, lĩnh vực này đều mở ra cánh cửa công bằng cho mọi người.
Tinh thần “mở đường dẫn lối” thành công
Là người tự mình rẽ ngang sang lĩnh vực bảo vệ dữ liệu, anh Hoàng mang theo một tinh thần "liều mình một tí" và niềm tin "cứ mở đường, rồi sẽ có người dẫn lối". Đằng sau những quyết định sự nghiệp và cuộc sống táo bạo, anh có một quan niệm sống sâu sắc: “Liệu rằng chúng ta có hối tiếc vì chúng ta đã làm hay chúng ta hối tiếc nhiều hơn vì chúng ta không làm – anh sẽ dựa vào yếu tố đó để đưa ra quyết định. Khi mà chúng ta đã mở đường rồi thì lối đi của chúng ta nó phải dẫn chúng ta đến một địa điểm nào đó, chúng ta đừng ngại đi trên con đường đó. Hãy cứ đi trước bởi vì khi mà chúng ta đi rồi thì chắc chắn cái lối đi nó sẽ từ từ dẫn đến một cái thành công nào đó.”
Lời khuyên này không chỉ là kim chỉ nam cho hành trình của anh Hoàng mà còn là nguồn cảm hứng cho bất kỳ ai đang đứng trước ngưỡng cửa của những quyết định quan trọng, đặc biệt là những người trẻ muốn khám phá và định hình sự nghiệp trong một lĩnh vực đầy tiềm năng như bảo vệ dữ liệu.
Vấn đề bảo vệ dữ liệu không còn chỉ là câu chuyện hay trách nhiệm của riêng chính quyền hay các doanh nghiệp. Bảo vệ dữ liệu cá nhân xuất phát từ chính nhận thức và hành động của mỗi cá nhân. Mời bạn lắng nghe trọn vẹn chia sẻ của anh Hoàng Hà để hiểu hơn về dữ liệu cá nhân, trang bị những kỹ năng chống rò rỉ dữ liệu và khám phá những cơ hội nghề nghiệp trong lĩnh vực mới mẻ này.
Khánh Linh – người dẫn dắt của tập 1 (Mở Đường Dẫn Lối mùa 3), với sự tham gia của anh Nguyễn Thành Tài – Founder & CEO FiRo Vietnam, đã có những chia sẻ chân thành và thú vị với Dear Our Community sau khi tập 1 lên sóng.
Là một thạc sĩ chuyên ngành Phát triển Bền vững và Quản trị Doanh nghiệp, Linh cảm thấy vô cùng đồng điệu và được truyền cảm hứng bởi con đường mà Dear Our Community đang theo đuổi. Linh biết đến Dear Our Community qua những video đầu tiên về công việc tạo tác động xã hội, và rồi chứng kiến sự chuyển mình, định hướng phát triển bền vững như hiện nay. Thật tình cờ, Linh còn là một người "ghiền" cà phê, vậy nên cuộc gặp gỡ với anh Tài giống như một "duyên lành" để Linh chủ động tìm hiểu sâu hơn về đa dạng khía cạnh của cà phê bền vững.
Cùng Dear Our Community lắng nghe những chia sẻ về sự khám phá và thay đổi của Linh sau khi tham gia Mở Đường Dẫn Lối nhé!
1/ Trước và sau khi tham gia tập 1, Linh có suy nghĩ như thế nào về cà phê bền vững cũng như ngành cà phê nói chung? Có những điều gì đã thay đổi trong suy nghĩ của Linh?
Trước khi tham gia tập 1, cà phê đối với mình đơn giản là một thói quen – là “milk coffee” mỗi sáng để khởi động cảm hứng cho ngày dài. Mình là người không biết nhiều về các giống cà phê, quy trình chế biến hay nông hộ phía sau những hạt cà phê thơm lừng ấy. Chỉ biết rằng, mỗi ly cà phê mình uống mang theo chút gì đó quen thuộc, dễ chịu và gợi nhớ – như một vùng an toàn cảm xúc.
Nhưng sau khi được tham gia đối thoại trong tập 1, mình nhận ra rằng ly cà phê mình yêu mỗi sáng thật ra có thể mang nhiều ý nghĩa hơn thế nữa. Câu chuyện về cà phê bền vững không chỉ là về việc canh tác không hóa chất, hay việc chọn đúng hạt cà phê có chứng nhận. Nó là một hành trình sống có ý thức, là sự kết nối giữa người tiêu dùng và người trồng trọt, là những trăn trở của doanh nghiệp về bài toán “trung hòa” giữa lợi ích kinh tế và môi trường, xã hội. Việc biết rằng mình có thể hỗ trợ những người nông dân được trả lương công bằng, làm việc trong điều kiện an toàn, và đồng thời giảm lượng carbon nhờ chọn cà phê Fair Trade khiến mình thực sự xúc động. Từ một người "nghiện vị cà phê thuần tuý", mình bắt đầu tìm hiểu sâu hơn về nguồn gốc của từng hạt cà phê và mình thay đổi cách tiêu dùng và hành động của bản thân.
2/ Linh cảm thấy ấn tượng nhất về thực hành bền vững của FiRo nào được chia sẻ trong tập 1?
Mình đặc biệt bị cuốn hút bởi mô hình cà phê sinh thái vườn rừng – còn gọi là “Forest Coffee” – của FiRo. Họ không chỉ canh tác dưới tán rừng mà còn xây dựng cả một hệ sinh thái đa tầng, bảo tồn đa dạng sinh học, giống như một khu rừng thực thụ giữa các đồn điền cà phê. Cảnh tượng những loài chim gõ kiến, chim sẻ sống hoang dã trong vườn cà phê, như FiRo có cả “điểm nóng đa dạng sinh học” – mình thấy rất kỳ diệu. Điều này thật sự trở thành cảm hứng lớn với riêng mình – bởi bản thân mình yêu thiên nhiên, từng đi trekking đến những khu rừng và chứng kiến cảnh rừng tái sinh, độ ẩm được giữ gìn và đất được bảo vệ. Thấy FiRo dành tới 999 ha trồng dưới tán rừng, 100% dùng phân hữu cơ vi sinh, tái chế chất thải (vỏ, bã, bùn) để làm phân, và vận hành nhà máy theo mô hình “zero waste” bằng nguồn năng lượng tái tạo – tất cả khiến mình cảm nhận được sự đầu tư nghiêm túc vào cả môi trường, con người và chất lượng sản phẩm.
Mình thấy ấn tượng bởi vì đây không chỉ là một mô hình “lý thuyết”, đó là cách FiRo hiện thực hóa cà phê bền vững theo cách rất chân thực và có quy mô. Ly cà phê Fine Robusta trở nên đẹp đẽ hơn từ khoảnh khắc cây con được ươm từ vườn giống hữu cơ, được chăm bằng phân vi sinh, rồi hái đúng chín, chế biến kiểm soát chặt chẽ, nhà máy trung hòa carbon và cuối cùng mình tận hưởng ly cà phê không chỉ vì vị ngon, mà còn vì câu chuyện “xanh” phía sau.
3/ Sau khi tham gia tập 1, Linh có cảm thấy động lực nào để thay đổi việc tiêu thụ cà phê hàng ngày của mình không? Cụ thể, Linh sẽ thực hiện những thay đổi gì?
Sau buổi đối thoại, mình thực sự có thêm động lực để thay đổi thói quen tiêu dùng cà phê hằng ngày. Mình luôn tin rằng giá trị tích cực nên được lan tỏa và rằng mỗi hành động nhỏ, dù rất bé thôi, cũng có thể góp phần nhân rộng điều tốt. Có lẽ vì vậy mà mình luôn chọn chia sẻ những điều “xanh” nho nhỏ đến với bạn bè, gia đình và những người xung quanh – bằng cách kể một câu chuyện, gửi một bài viết hay đơn giản là chia sẻ một ly cà phê có nguồn gốc bền vững. Mình ưu tiên lựa chọn cà phê có chứng nhận bền vững như Rainforest Alliance hoặc 4C. Mình cũng bắt đầu mang theo ly cá nhân khi đi mua cà phê để giảm rác thải nhựa.
Giờ đây, khi uống cà phê mỗi sáng, mình không chỉ tận hưởng hương vị mê đắm quen thuộc mà còn cảm thấy an tâm hơn với lựa chọn của bản thân. Vì mình biết, ly cà phê ấy không chỉ là một phần của ngày mới – mà còn là một hạt mầm nhỏ trong hành trình cà phê bền vững, nơi từng lựa chọn tiêu dùng đều có thể trở thành chất xúc tác cho sự thay đổi tích cực.
4/ Theo Linh, người trẻ có những cách nào để vững bước trên hành trình “khờ để khôn” của sự nghiệp và nắm bắt cơ hội trong lĩnh vực phát triển bền vững?
Với mình, hành trình "khờ để khôn" là hành trình dám bước, dù chưa biết sẽ đi đâu. Mình nghĩ người trẻ có thể bắt đầu từ chính những điều thân thuộc nhất như ly cà phê mỗi buổi sáng, như chính những sở thích cá nhân đơn giản. Khi mình hiểu rằng, ngay cả một lựa chọn tiêu dùng cũng có thể trở thành hành động tích cực thì mình bắt đầu tin rằng ai cũng có thể tạo ra tác động. Không cần chờ đến khi làm việc cho một tổ chức lớn về phát triển bền vững, chỉ cần mình sống nhất quán, học hỏi từ những điều nhỏ nhất, và kết nối với những người cùng giá trị, thì hành trình "khờ" đó sẽ dẫn mình tới sự “khôn” bền vững.
Mình vẫn yêu vị ngọt của milk coffee, nhưng giờ, mình cũng đang học cách yêu vị đắng cuối cùng của hành trình trách nhiệm. Vì nơi ấy – chính là nơi mình tìm thấy một hạnh phúc sâu hơn.
Theo Báo cáo “Thanh niên trong chuyển đổi năng lượng công bằng” và “Thanh niên trong giáo dục về biến đổi khí hậu” thực hiện bởi Nhóm công tác chính sách Youth4Climate (2024), giới trẻ Việt Nam nhìn chung đã có sự quan tâm mạnh mẽ đến việc đóng góp cho một tương lai xanh, sạch hơn. Tuy nhiên, người trẻ Việt Nam vẫn phải đối mặt với thách thức của việc thiếu vắng các chương trình đào tạo toàn diện và cơ hội để tham gia trực tiếp vào các sáng kiến năng lượng. Dự án “Thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực hiệu quả năng lượng” đã được ra đời như một nỗ lực để góp phần giải quyết thách thức đó.
Dự án “Thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực hiệu quả năng lượng” (Dự án AIS4EE) của Bộ Công Thương được Liên minh Châu Âu (EU) tài trợ cho Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Cục ĐCK) là chủ dự án, Viện Tăng trưởng xanh toàn cầu (GGGI) là nhà đồng tài trợ và là đối tác thực hiện dự án. Đây là chương trình thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo đầu tiên tại Việt Nam thuộc lĩnh vực hiệu quả năng lượng, hướng đến hỗ trợ hai nhóm đối tượng: doanh nghiệp khởi nghiệp (Start-up Track) và học sinh, sinh viên (Youth Track) với tổng giải thưởng 45.000 USD.
Hành trình đồng hành toàn diện cùng Youth Track của Dear Our Community
Từ khâu tổ chức đăng ký và thu hút truyền thông…
Dear Our Community (DOC) là một đơn vị đóng vai trò nền tảng chuyên biệt để kết nối doanh nghiệp và chuyên gia với giới trẻ Việt Nam, thông qua việc cung cấp các trải nghiệm và nội dung thiết thực, phù hợp với nhu cầu và xu hướng của thế hệ trẻ. Minh chứng rõ nét nhất cho năng lực này là việc DOC đã phụ trách triển khai và thực hiện chương trình Youth Track từ A-Z, thể hiện thế mạnh trong việc thấu hiểu và làm việc hiệu quả với người trẻ đồng thời dẫn dắt và vận hành các chương trình có tác động ý nghĩa cho cộng đồng trẻ.
Phát động từ tháng 8/2024, với mạng lưới chuyên gia sâu rộng, DOC đã gắn kết sự ủng hộ từ các trường Đại học, các giảng viên và các đối tác của đơn vị, từ đó thúc đẩy sự tham gia của các nhóm sinh viên. Bên cạnh đó, DOC còn liên tục lan tỏa các nội dung thú vị, hữu ích trên kênh truyền thông chính của Youth Track cũng như tổ chức các buổi chia sẻ từ chị Võ Ngọc Tuyền (Kelly) – Founder & CEO của Dear Our Community, để thu hút sự quan tâm và tăng cường nhận thức của người trẻ về vấn đề hiệu quả năng lượng. Kết quả là, chương trình đã thu hút 120 hồ sơ đăng ký tham gia từ khắp đất nước, tập trung nhiều tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, đạt 200% mục tiêu đặt ra của chương trình. Sau quá trình chấm điểm và chọn lọc theo các tiêu chí của chương trình, 13 nhóm đã xuất sắc bước vào vòng trong và gắn kết cùng chương trình trong suốt 6 tháng.
Chia sẻ về quá trình thực hiện công tác truyền thông cho dự án, chị Hoàng Lê Thanh Huyền – Community Engagement & Event Operation Officer của Dear Our Community cho biết:
Đồng hành cùng Youth Track với vai trò phụ trách truyền thông là một hành trình không chỉ nhiều thử thách mà còn đầy cảm hứng và kỷ niệm. Đây là cơ hội để tôi không ngừng học hỏi, trưởng thành và nhìn thấy rõ giá trị của việc kết nối – không chỉ giữa con người với con người, mà còn giữa ý tưởng với cộng đồng.
Giai đoạn khó khăn nhất có lẽ là thời điểm tuyển sinh khi cả team phải thường xuyên cùng nhau “động não” để tìm cách lan tỏa chương trình đến với những bạn trẻ đang có các sáng kiến đổi mới. Từ sản xuất video, kết nối với các trường đại học, các cộng đồng khởi nghiệp, tổ chức workshop truyền cảm hứng với sự tham gia của Hoa hậu Bảo Ngọc. Dù đôi lúc có những áp lực về tiến độ và hiệu quả, nhưng tinh thần ở Dear Our Community luôn rõ ràng: “Cứ làm hết sức, rồi kết quả sẽ đến.” Và quả thực, kết quả đã vượt mong đợi.
Khi chương trình đi vào giai đoạn đào tạo và phát triển đội, truyền thông lại tiếp tục đóng vai trò như một người kể chuyện: ghi lại hành trình trưởng thành, thể hiện sự tiến bộ rõ rệt của các đội thi qua từng buổi huấn luyện, đào tạo và gathering. Một trong những trải nghiệm đáng nhớ nhất là thực hiện video phỏng vấn cho 13 đội: vào thời gian đầu nhiều bạn còn rụt rè trước ống kính, nhưng sau rất nhiều vòng phỏng vấn xuyên suốt chương trình, có thể thấy sự trưởng thành của các bạn khi đã dần trở nên tự tin, dám chia sẻ tầm nhìn và khát vọng của mình một cách thuyết phục. Đó là lúc tôi nhận ra, truyền thông tốt không chỉ giúp chương trình lan toả mà còn giúp người trong chương trình tỏa sáng.
Một điểm nhấn nổi bật là Mini Contest – nơi các đội thi thực hiện video quảng bá ý tưởng khởi nghiệp của mình. Là người phụ trách sản xuất và lan tỏa nội dung, tôi rất vui khi thấy các bạn dù hầu hết là những sinh viên kỹ thuật, nhưng vẫn dám bước ra khỏi vùng an toàn để sáng tạo nội dung khác biệt và đầy cảm hứng. Kết quả là hơn 10.000 lượt xem và tương tác mạnh mẽ, minh chứng rõ ràng rằng: truyền thông không cần quá chuyên nghiệp, chỉ cần chân thành và đúng cách, nó vẫn có thể chạm đến số đông.
… Xây dựng nội dung đào tạo và đồng hành sâu sát cùng các đội thi
Dear Our Community thực hiện thiết kế nội dung của chương trình đào tạo, bao gồm những chủ đề hấp dẫn và thiết thực về chủ đề hiệu quả năng lượng nói chung cũng như thuộc khuôn khổ cuộc thi nói riêng. Trong hơn 2 tháng với 8 buổi đào tạo về các chủ đề như Hiểu biết về thị trường (Market Understanding), Kỹ năng nghiên cứu và phân tích (Research & Analytic Skills), Tư duy thiết kế (Design thinking), các đội thi đã có thêm các kiến thức và kỹ năng thực tế để xây dựng dự án, tạo tiền đề cho việc khởi nghiệp sau này.
Xuyên suốt quá trình diễn ra chương trình, Dear Our Community đã đồng hành cùng các đội thi trong mọi phương diện. Không chỉ đồng hành trong phương diện chuyên môn và kỹ năng, Dear Our Community còn là người “gỡ rối” cho các đội thi khi các bạn bí ý tưởng, gặp khó khăn trong làm việc nhóm, thuyết trình bằng tiếng Anh. Tất cả đều hướng đến mục tiêu hoàn thiện dự án.
Chị Ngô Mai Gia Hân – Program Coordinator của Dear Our Community – người đã trực tiếp đồng hành cùng các đội thi chia sẻ: “"Hành trình đồng hành cùng Youth Track của AIS4EE là một trong những trải nghiệm ý nghĩa nhất trong sự nghiệp làm việc với giới trẻ của tôi. Từ những ngày đầu bỡ ngỡ khi tiếp nhận dự án quy mô quốc tế, đến những đêm thức trắng hỗ trợ các đội thi hoàn thành hồ sơ, tôi nhận ra rằng: Sứ mệnh của DOC không chỉ là tổ chức chương trình, mà là thắp lửa để các bạn trẻ dám nghĩ, dám làm vì một tương lai bền vững.
Điều tôi tự hào nhất là chứng kiến sự trưởng thành của các nhóm. Từ những buổi đào tạo đầu tiên, những khó khăn trong việc phát triển ý tưởng và sản phẩm – đó là kết quả của sự kiên trì từ cả hai phía. Có những lúc, tôi và đồng đội của mình phải hỗ trợ và xử lý các vấn đề mỗi đêm, nhưng khi thấy các bạn tiến bộ từng ngày, mọi mệt mỏi đều tan biến.
Thành công của chương trình còn đến từ tinh thần "cùng nhau bứt phá khỏi vùng an toàn". Tôi tin rằng, dù hành trình khởi nghiệp còn dài phía trước, những trải nghiệm tại AIS4EE sẽ là nền tảng để các bạn tiếp tục góp sức cho cộng đồng, như cách DOC luôn nỗ lực vì giới trẻ Việt Nam."
Bên cạnh đó, không thể không kể đến sự kết nối của Dear Our Community với các chuyên gia trong lĩnh vực hiệu quả năng lượng. Chính các anh chị cố vấn giàu kinh nghiệm là những người làm việc sâu sát với các đội thi, giúp các bạn định hướng rõ hơn về cách triển khai ý tưởng, hỗ trợ gắn kết các bên liên quan để từ đó các nhóm có thể hoàn thiện dự án của mình.
Đến tổ chức các chuyến tham quan thực tế
Không chỉ dừng lại ở khía cạnh đào tạo chuyên môn hay kỹ năng, DOC còn tổ chức các buổi tham quan và gặp gỡ trực tiếp với các doanh nghiệp tiên phong trong lĩnh vực phát triển bền vững nói chung và hiệu quả năng lượng nói riêng. Đây là cơ hội quý giá để các bạn trẻ được trực tiếp trải nghiệm và tiếp thu kiến thức thực tế từ những chuyên gia trong ngành.
Có thể kể đến các chuyến tham quan cửa hàng McDonald đang sử dụng giải pháp năng lượng của VIOT và nhà máy sản xuất của Alternō Vietnam được tổ chức vào tháng 1/2025. Tại đây, các bạn đã được trực tiếp tham quan công nghệ, tìm hiểu về các giải pháp giúp giảm thiểu chi phí và bảo vệ môi trường cũng như cải thiện hiệu quả năng lượng.
Cùng với đó là buổi gặp gỡ và chia sẻ với anh Huỳnh Đức Hải – đại diện của McDonald’s về câu chuyện tài chính và marketing từ góc nhìn khách hàng. Chia sẻ của anh đã giúp các bạn hiểu rõ hơn về cách thức McDonald’s áp dụng công nghệ để tối ưu hóa trải nghiệm khách hàng và đạt được sự phát triển bền vững.
Kết quả chung cuộc: Bệ phóng cho các sáng kiến về hiệu quả năng lượng
Trong khuôn khổ hoạt động của chương trình Tăng tốc, sự kiện “Chung kết cuộc thi Khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực hiệu quả năng lượng” là sự kiện trọng tâm đã được tổ chức vào tháng 25/04/2025 tại Thành phố Hồ Chí Minh, mục đích để tranh tài và gọi vốn đầu tư cho 14 Doanh nghiệp khởi nghiệp (DNKN) và 13 nhóm học sinh, sinh viên (HSSV) tham gia chương trình.
Kết quả đã lựa chọn 03 đội thi xuất sắc nhất ở mỗi bảng thi để trao giải thưởng. Tổng giá trị giải thưởng lên đến 45.000 USD, trong đó 35.000 USD dành cho 3 doanh nghiệp khởi nghiệp xuất sắc nhất và 10.000 USD dành cho 3 nhóm sinh viên, học sinh tiêu biểu nhất.
Các đội Học sinh, sinh viên xuất sắc nhất:
Giải nhất: EnergiShift – Cung cấp dịch vụ lưu trữ điện và giải pháp tối ưu năng lượng bằng AI, giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí vận hành mà không cần đầu tư ban đầu hoặc ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất.
Giải nhì: RH2O – Giải pháp thay thế xanh và thông minh cho HVAC truyền thống – giảm khí thải, cải thiện chất lượng không khí và thúc đẩy thiết kế bền vững
Giải ba: Efficool Enhancer – Tập trung phát triển các giải pháp công nghệ bền vững, thân thiện môi trường nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng
Sau chung kết cuộc thi, nhóm RH2O chia sẻ: “Dự án về năng lượng địa nhiệt của nhóm RH2O bắt đầu từ những ngày đầu tiên với không ít thử thách và những bỡ ngỡ. Khi mới bắt tay vào nghiên cứu, cả nhóm chỉ có những ý tưởng mơ hồ và chưa thật sự rõ ràng về hướng đi cụ thể.
Trong suốt quá trình thực hiện, dù gặp phải nhiều thử thách, từ việc thiếu thông tin, hạn chế về tài nguyên, đến những cuộc thảo luận đầy căng thẳng giữa các thành viên trong nhóm, DOC luôn là nguồn động viên lớn lao. DOC chị không chỉ hỗ trợ về mặt kinh nghiệm thực chiến dự án chương trình đề ra mà còn giúp nhóm giải quyết những vấn đề nội bộ, khiến tinh thần của mọi người luôn vững vàng và gắn kết. Chị Hân và chị Huyền đã đưa ra những lời khuyên đầy thấu đáo và chu đáo, giúp nhóm không chỉ hoàn thiện sản phẩm mà còn học hỏi được rất nhiều điều bổ ích trong suốt quá trình làm việc.
Ngày trao giải, khi kết quả được công bố và nhóm vinh dự nhận giải Nhì, niềm vui của cả nhóm không thể tả xiết. Đó là kết quả của sự nỗ lực không ngừng nghỉ của cả team. Nhìn lại chặng đường đã qua, nhóm không chỉ cảm thấy tự hào về những thành quả đạt được mà còn vô cùng biết ơn những điều quan tâm, động viên, lo lắng, chăm chút từ DOC như hậu phương vững chắc thúc đấy nhóm tiến tới thành công. Cảm ơn DOC nói riêng và cảm ơn chương trình nói chung đã cho nhóm em cơ hội được cọ xát, va chạm với khối kiến thức rộng lớn từ các nhóm, các ban giám khảo đến từ cuộc thi.”
Chị Kelly Võ chia sẻ khi dự án khép lại: “Với sứ mệnh trở thành nền tảng huy động nguồn lực từ các bên như doanh nghiệp, tổ chức và chuyên gia để đầu tư và hỗ trợ cho các bạn trẻ tạo ra các giải pháp về phát triển bền vững, Youth Track là một minh chứng về tiềm năng to lớn của thế hệ trẻ Việt khi được hỗ trợ và đầu tư đúng mức. Dear Our Community hy vọng sẽ có cơ hội được làm việc với các đối tác có cùng quan tâm để cùng đầu tư vào các giải pháp đổi mới của người trẻ không chỉ ở Việt Nam, mà cả khu vực Đông Nam Á”
Không chỉ là đối tác triển khai và điều phối Youth Track một cách chỉn chu và bài bản, Dear Our Community đã trở thành người đồng hành của các bạn trẻ trong chương trình AIS4EE và hơn hết, là đơn vị thấu hiểu sâu sắc người trẻ. Chúng tôi, Dear Our Community, đã từng bước xây dựng một môi trường phát triển toàn diện dành riêng cho người trẻ, từ đào tạo chuyên sâu đến kết nối mạng lưới chuyên gia, vận động nguồn lực và mở ra cơ hội kết nối cộng đồng phát triển bền vững. Đây không chỉ là thành công của một cuộc thi, mà còn là minh chứng cho tiềm năng to lớn của thế hệ trẻ Việt Nam khi được dẫn dắt và trao quyền đúng cách.
Là một trong những ngành kinh tế chủ lực của Việt Nam và nét văn hoá đặc trưng của người Việt, cà phê hiện diện trong thói quen sinh hoạt của nhiều thế hệ gia đình. Vì thế, như một lẽ dĩ nhiên, cà phê trở thành một phần không thể thiếu trong nếp sống của người Việt, từ người lớn tuổi đến giới trẻ, đến mức chúng ta khó có thể hình dung một viễn cảnh ngược lại.
Nhưng liệu rằng, thói quen tiêu dùng cà phê bao lâu nay của chúng ta có đang đứng trước những nguy cơ thay đổi?
Cà phê sẽ trở thành xa xỉ phẩm?
Tác động của biến đổi khí hậu (nhiệt độ tăng cao, lượng mưa thất thường, hạn hán kéo dài) và tình hình biến động của thế giới (chính trị, kinh tế) đối với cà phê không chỉ giới hạn ở Đông Nam Á. Mỹ Latinh và châu Phi, những vùng sản xuất cà phê lớn khác, cũng đang phải đối mặt với những thách thức tương tự. Tác động kết hợp này có thể làm giảm đáng kể nguồn cung cà phê toàn cầu.
Câu chuyện thay đổi thói quen tiêu dùng cà phê không còn là một viễn cảnh xa vời, mà đã và đang xảy ra tại thời điểm hiện tại. Theo ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê – Cacao Việt Nam (Vicofa), niên vụ 2023 – 2024 ngành cà phê toàn cầu đã trải qua nhiều khó khăn và thách thức do biến đổi khí hậu đã ảnh hưởng rất lớn đến năng suất, sản lượng và chất lượng. Năm 2024, giá cà phê tăng cao liên tục gây khó khăn và rủi ro nhiều cho việc thu mua thực hiện các hợp đồng xuất khẩu.
Xét về khía cạnh người tiêu dùng, giá thành một ly cà phê sẽ ngày càng trở nên đắt đỏ, thậm chí đánh mất những hương vị thơm ngon.
Nếu ngành cà phê thế giới nói chung và ngành cà phê Việt Nam đang phải đối mặt với muôn vàn thách thức, thì thói quen sinh hoạt hằng ngày của người trẻ cũng đang đứng trước nhiều nguy cơ thay đổi. Thật khó để tưởng tượng nếu một ngày chúng ta không còn cà phê để uống, hoặc gặp khó khăn chi trả cho cà phê vì giá thành tăng cao chóng mặt.
Cơ hội chuyển mình của Robusta, mở đường cho cà phê bền vững
Những ai làm việc trong ngành cà phê hoặc yêu thích tìm hiểu về ngành đều biết rằng, hạt Robusta đã chịu tiếng tăm như một người họ hàng kém cỏi hơn khi so sánh với Arabica. Mặc dù cà phê Robusta chiếm tỷ lệ sản xuất lớn và là xương sống của ngành cà phê Việt Nam, nhưng nó thường bị "coi nhẹ" hơn so với Arabica trên thị trường cà phê toàn cầu và đặc biệt là trong giới cà phê đặc sản (specialty coffee). Arabica được coi trọng và yêu thích bao nhiêu, kèm theo đó là giá thành tương xứng và độ phân phối rộng lớn thì Robusta thường bị chê bởi hương vị đậm, gắt, đắng, hương thơm kém phức tạp, dẫn đến giá thành rẻ hơn, việc sản xuất cũng trở thành đại trà. Giá thành của Robusta vì thế cũng rẻ hơn rất nhiều và việc sản xuất cũng trở thành một chuỗi đại trà, không được đầu tư như Arabica.
Tuy nhiên, thái độ với Robusta đang dần dịch chuyển. Những yếu tố vốn bị coi là điểm yếu nay đang dần trở thành thế mạnh của Robusta. Các doanh nghiệp cà phê, nông hộ trồng cà đang dần đầu tư hơn vào Robusta bởi khả năng sinh tồn và phát triển của hạt, có thể sinh trưởng và phát triển ở nhiều vùng khí hậu khác nhau, không giống như hạt Arabica khó tính.
Biến đổi khí hậu đóng vai trò quan trọng trong việc dịch chuyển thái độ với Robusta và thúc đẩy việc sản xuất Robusta. Đơn cử, Robusta chịu được nhiệt độ cao hơn – thường là 22 – 30 độ C (72 – 86 độ F) – so với Arabica – thường là 15C – 20C (59 – 68F) – và có khả năng chống chịu bệnh tật, côn trùng và nấm tốt hơn (chính là nhờ vào hàm lượng caffein cao hơn). Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng đến năm 2050, có tới 50 phần trăm diện tích đất được sử dụng để trồng Arabica hiện nay có thể không phù hợp để sản xuất (theo Al Jazeera).
"Niên vụ cà phê 2023 – 2024, từ dự báo giảm sản lượng ở nhiều quốc gia sản xuất lớn, thị trường chứng kiến giá xuất khẩu liên tục tăng. Lần đầu tiên giá cà phê Robusta trên sàn giao dịch London ở mức trên 5.000 USD/tấn, giá cà phê Robusta còn cao hơn cả cà phê Arabica", ông Đỗ Hà Nam, Phó Chủ tịch Vicofa nhận định.
Cà phê bền vững: Lựa chọn của tương lai dành cho người trẻ
Cà phê bền vững cho người trẻ
Trước những dịch chuyển đã và đang diễn ra, chính những người tiêu dùng trẻ đang có cơ hội để đưa ra những lựa chọn chất lượng hơn, thông minh hơn. Chúng ta không chỉ có cơ hội kiểm nghiệm lại các sản phẩm mà chúng ta tiêu thụ mà còn có cơ hội “chọn lại” – để chọn những sản phẩm tốt hơn, tử tế hơn, công bằng hơn với môi trường và những người nông dân mà không phải đánh đổi chất lượng hay giá thành.
Cà phê bền vững là cà phê được trồng và sản xuất theo các phương pháp bảo tồn môi trường, đảm bảo công bằng cho người lao động và cộng đồng, đồng thời mang lại lợi ích kinh tế ổn định cho người sản xuất. Để đạt được mục tiêu này, cà phê bền vững cần đạt được các tiêu chí chính theo ba khía cạnh: kinh tế, xã hội và môi trường. Mặc dù thị trường cà phê bền vững còn tương đối mới mẻ ở Việt Nam, chúng ta có thể thấy những cơ hội trong việc lan tỏa nhận thức về cà phê bền vững và thay đổi thói quen tiêu dùng của người trẻ. Chúng ta không chỉ có cơ hội kiểm nghiệm lại các sản phẩm mà chúng ta tiêu thụ mà còn có cơ hội “chọn lại” – để chọn những sản phẩm tốt hơn, tử tế hơn, công bằng hơn với môi trường và những người nông dân mà không phải đánh đổi chất lượng hay giá thành.
Fine Robusta Vietnam: Tiên phong đưa Robusta Việt Nam trở thành cà phê đặc sản
Là đứa con tinh thần của anh Nguyễn Thành Tài – một tín đồ cà phê và một người có kinh nghiệm lâu năm trong lĩnh vực môi trường, công ty Fine Robusta Vietnam (FiRo) hiện đang là một trong những doanh nghiệp đi đầu trong việc sản xuất Cà phê Robusta hảo hạng – đạt chứng nhận Fine Robusta từ CQI – Coffee Quality Institute. FiRo không chỉ sản xuất ra cà phê Robusta đặc sản mà còn là cà phê Robusta canh tác hữu cơ theo hướng thuận thiên, nông lâm kết hợp, sạch hơn, xanh hơn và bền vững hơn.
Fine Robusta Việt Nam tự hào là một trong những đơn vị tiên phong ứng dụng mô hình chuỗi cung ứng toàn diện trong ngành cà phê chất lượng cao. Từ khâu nhân giống cây trồng, sản xuất phân bón hữu cơ sinh học, chế phẩm sinh học đến canh tác, thu hoạch, sơ chế, chế biến và toàn bộ hệ sinh thái phụ trợ sản xuất như thiết bị chế biến cà phê, hệ thống xử lý nước thải, hệ thống xử lý khí thải, xây dựng nhà máy đều được FiRo tự chủ hoàn toàn.
Fine Robusta Vietnam: Khát vọng nâng tầm cà phê Việt Nam
Bằng mô hình canh tác – sản xuất tích hợp, toàn diện và thân thiện với môi trường, Fine Robusta Việt Nam không chỉ cải thiện môi trường sống, chất lượng cà phê mà muốn chứng tỏ rằng Việt Nam có thể đi đầu trong việc sản xuất những loại cà phê hảo hạng cho thị trường trong nước và quốc tế.
Một thế mạnh và ưu điểm của FiRo liên quan trực tiếp đến “túi tiền” của người trẻ là tầm nhìn bình dân hoá cà phê đặc sản. Anh Tài từng chia sẻ: “Chúng tôi định vị rõ FiRo chỉ sản xuất Robusta đặc sản, nhưng ở mức giá phổ thông, phục vụ mọi tầng lớp xã hội.” (Theo báo Việt Nam Đầu Tư)
Anh Tài cũng xác định rõ về việc lan tỏa nhận thức về cà phê bền vững phải bắt đầu từ việc mang lại những sản phẩm ngon trước tiên cho người dùng. Chia sẻ trong Tập 1 – Mở Đường Dẫn Lối mùa 3, anh Tài cho biết: “Đối với việc đưa cà phê bền vững đến với người tiêu dùng thì mô hình đơn giản nhất chính là sản phẩm. FiRo luôn chọn những cái sản phẩm mà đặc trưng cho phát triển bền vững, đưa những thông điệp về cà phê bền vững hoặc là bảo vệ môi trường gần hơn đến với người dùng bằng sản phẩm. Sản phẩm phải được thiết kế ngon cái đã. Đó là việc mà rất nhiều doanh nghiệp đang nỗ lực để làm nhưng chưa đạt được kết quả cao.”
Biến đổi khí hậu đang định hình lại ngành cà phê thế giới với những hệ luỵ tác động đến cả người sản xuất lẫn người tiêu dùng. Trong bối cảnh đó, người trẻ có tiếng nói và sức mạnh to lớn để thúc đẩy ngành cà phê trở nên bền vững hơn. Lựa chọn tiêu thụ cà phê bền vững bằng việc lựa chọn những thương hiệu cà phê bền vững vừa là cách để tận hưởng cà phê ngon-sạch-xanh vừa là cách để giữ gìn và thúc đẩy tương lai của cà phê thêm bền vững, để cà phê luôn là một thức uống “bình dân”, dành cho tất cả và tất cả đều có thể thưởng thức cà phê ngon.
Lắng nghe trọn vẹn Tập 1 để khám phá cách Fine Robusta Vietnam đang định hình lại tương lai của Robusta và ngành cà phê Việt Nam!
Trong bối cảnh toàn cầu ngày càng nhấn mạnh tầm quan trọng của phát triển bền vững, từ những cam kết Net Zero của chính phủ đến việc tích hợp ESG vào chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp, một câu hỏi quan trọng đặt ra: Người trẻ có thể tham gia vào quá trình này như thế nào? Dù họ được xem là lực lượng kế cận có thể tạo ra thay đổi tích cực, thực tế lại cho thấy họ đang gặp nhiều rào cản trong việc tiếp cận, học hỏi và thực hành bền vững một cách thực chất.
Những rào cản khi người trẻ muốn dấn thân vào phát triển bền vững
Một trong những thách thức lớn nhất mà người trẻ đối mặt là khoảng cách về kiến thức. Phát triển bền vững vốn là một khái niệm rộng và phức tạp, không chỉ bao gồm bảo vệ môi trường mà còn liên quan đến công bằng xã hội, quản trị minh bạch và chiến lược kinh doanh dài hạn. Tuy nhiên, trong hệ thống giáo dục hiện tại, ESG và bền vững chỉ mới được đề cập sơ lược mà chưa trở thành một phần trọng tâm trong các chương trình đào tạo. Sự thiếu vắng hướng dẫn rõ ràng khiến nhiều bạn trẻ không biết bắt đầu từ đâu, dẫn đến cảm giác bối rối và lạc lõng khi muốn tìm hiểu sâu hơn về lĩnh vực này.
Ngoài vấn đề kiến thức, một rào cản khác nằm ở sự thiếu hụt các hoạt động thực tế giúp người trẻ có cơ hội ứng dụng lý thuyết vào thực tiễn. Nhiều sự kiện liên quan đến bền vững hiện nay thiên về truyền thông và nâng cao nhận thức hơn là tạo ra hành động cụ thể. Những chương trình thực tập hay dự án ESG trong doanh nghiệp vẫn còn hạn chế, đặc biệt là trong các vị trí chuyên sâu như đo lường tác động môi trường, quản trị chuỗi cung ứng bền vững hay phát triển mô hình kinh doanh tuần hoàn. Khi không có môi trường để thực hành, sinh viên và người mới đi làm dễ cảm thấy lúng túng, thiếu tự tin khi ứng tuyển vào các vị trí liên quan đến bền vững.
Một vòng luẩn quẩn khác cũng đang diễn ra giữa người trẻ và doanh nghiệp. Trong khi sinh viên tốt nghiệp mong muốn có cơ hội làm việc trong lĩnh vực ESG, các công ty lại đặt ra yêu cầu kinh nghiệm từ 1-2 năm, khiến họ gặp khó khăn trong việc tìm kiếm cơ hội đầu tiên. Ngược lại, nhiều doanh nghiệp cũng không có quy trình bài bản để xây dựng đội ngũ chuyên gia về ESG, dẫn đến tình trạng thiếu hụt nhân lực trầm trọng trong lĩnh vực này. Không ít công ty chỉ tập trung vào các hoạt động "greenwashing" (tẩy xanh) thay vì thực sự cam kết đầu tư vào nguồn nhân lực có năng lực về ESG.
Bên cạnh đó, một vấn đề lớn khác là sự thiếu rõ ràng trong truyền thông về ESG. Mô tả công việc trong các lĩnh vực liên quan đến bền vững thường không cụ thể, khiến ứng viên gặp khó khăn trong việc hiểu được những kỹ năng nào cần thiết để đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp. Các nền tảng tuyển dụng chưa có sự thống nhất trong việc phân loại các vị trí ESG, khiến người trẻ không biết tìm kiếm thông tin ở đâu. Việc truyền thông về ESG cũng chưa thực sự hấp dẫn và dễ hiểu, khiến chủ đề này trở nên xa vời với số đông.
Quan trọng hơn hết, sự thiếu hụt cam kết từ phía lãnh đạo doanh nghiệp và chính phủ cũng là một rào cản lớn. Dù ESG được nhắc đến nhiều, nhưng không phải công ty nào cũng xem đó là một phần trong chiến lược dài hạn. Chính phủ cũng chưa có nhiều chính sách khuyến khích và hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện ESG một cách nghiêm túc. Điều này khiến quá trình triển khai bền vững diễn ra chậm chạp và không tạo đủ động lực để người trẻ theo đuổi con đường này.
Làm sao người trẻ có thể chủ động tham gia vào phát triển bền vững?
Để có thể đóng góp hiệu quả vào phát triển bền vững, trước tiên người trẻ cần chủ động trang bị kiến thức thông qua các nền tảng học tập trực tuyến, các khóa học chuyên sâu về ESG, và tham gia vào các cộng đồng có cùng mối quan tâm. Học viện số và các khóa học về ESG trên Coursera, edX hay LinkedIn Learning có thể là một cách để tiếp cận những kiến thức nền tảng mà hệ thống giáo dục truyền thống chưa cung cấp đầy đủ. Bên cạnh đó, việc theo dõi các chuyên gia trong ngành, tham gia vào các nhóm thảo luận trên mạng xã hội cũng sẽ giúp họ hiểu rõ hơn về xu hướng và ứng dụng thực tế của ESG trong nhiều lĩnh vực khác nhau.
Không dừng lại ở việc học hỏi, người trẻ cũng cần chủ động tìm kiếm cơ hội thực hành. Thay vì chờ đợi các chương trình thực tập chính thức, họ có thể bắt đầu từ những dự án tình nguyện, tham gia các chiến dịch môi trường hoặc chủ động xây dựng các sáng kiến bền vững trong cộng đồng. Nếu đang là sinh viên, việc kết hợp các nguyên tắc ESG vào các bài tập nhóm, nghiên cứu khoa học hay đề tài luận văn cũng có thể là một cách để rèn luyện tư duy bền vững ngay từ khi còn trên ghế nhà trường.
Tuy nhiên, để những nỗ lực cá nhân này thực sự mang lại hiệu quả, cần có sự kết nối mạnh mẽ hơn giữa người trẻ với doanh nghiệp và chính phủ. Các công ty nên cung cấp nhiều cơ hội hơn cho sinh viên và người mới đi làm tham gia vào các dự án ESG thực tế, từ đó giúp họ tích lũy kinh nghiệm và trở thành lực lượng lao động có năng lực trong tương lai. Bên cạnh đó, chính phủ cũng cần đóng vai trò thúc đẩy bằng cách tạo ra các chính sách hỗ trợ tài chính cho các startup bền vững, đưa ESG vào hệ thống giáo dục chính thống và thúc đẩy doanh nghiệp áp dụng ESG một cách thực chất.
Hướng đi nào cho người trẻ trong ESG?
Trong tương lai, ESG sẽ không chỉ là một tiêu chuẩn đạo đức mà còn trở thành yếu tố cạnh tranh cốt lõi của doanh nghiệp. Những ai nắm bắt được cơ hội này sớm sẽ có lợi thế lớn trong thị trường lao động.
Sự thay đổi không thể chỉ đến từ một phía. Người trẻ cần chủ động học hỏi và tìm kiếm cơ hội, nhưng đồng thời, doanh nghiệp và chính phủ cũng cần tạo ra môi trường thuận lợi để họ có thể phát triển. Nếu tất cả các bên cùng hợp tác, chúng ta sẽ giúp thế hệ trẻ có một sự nghiệp bền vững, thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang một nền kinh tế xanh và có trách nhiệm hơn.
Những góc nhìn và giải pháp trên được đúc kết từ các cuộc thảo luận sôi nổi trong khuôn khổ diễn đàn “1×8=17 Youth & Sustainability Stakeholders”, nơi quy tụ đại diện từ nhiều nhóm stakeholder khác nhau, bao gồm giới trẻ, giới học thuật, doanh nghiệp tuyển dụng, chính phủ, chuyên gia và truyền thông. Trong diễn đàn này, mỗi nhóm chia sẻ những rào cản, cơ hội và đề xuất thiết thực để giúp người trẻ tham gia vào phát triển bền vững một cách hiệu quả hơn. Những insight quan trọng từ diễn đàn cho thấy rằng việc thu hẹp khoảng cách kiến thức, trải nghiệm, hoạt động và truyền thông là chìa khóa để xây dựng một thế hệ lao động có thể dẫn dắt quá trình chuyển đổi xanh.
Trong những năm gần đây, thuật ngữ "du lịch bền vững" xuất hiện ngày càng nhiều trên các diễn đàn du lịch và truyền thông. Nhưng liệu đây chỉ là một xu hướng hay thực sự là trách nhiệm của từng cá nhân và doanh nghiệp? Để hiểu rõ hơn về chủ đề này, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với chị Soline Lê, Phó khoa tại Keiser University Vietnam, nhà nghiên cứu về phát triển bền vững và bao trùm, người có nhiều kinh nghiệm về quản trị du lịch sinh thái và điểm đến.
Bản chất của du lịch bền vững
Theo chị Soline, thuật ngữ "du lịch bền vững" dễ khiến nhiều người chỉ nghĩ đến yếu tố môi trường. Tuy nhiên, trong tiếng Anh, từ "environment" không chỉ bao gồm thiên nhiên mà còn đề cập đến văn hóa và con người địa phương. Vì vậy, du lịch bền vững không đơn thuần là bảo vệ tài nguyên tự nhiên mà còn phải đảm bảo lợi ích kinh tế và xã hội cho cộng đồng. Đây chính là sự phát triển từ "du lịch có trách nhiệm" (Responsible Tourism), với hai trụ cột chính là bảo tồn môi trường và cải thiện phúc lợi cho người dân.
Chị cũng nhấn mạnh rằng du lịch bền vững không có nghĩa là không gây tác động nào đến môi trường. Con người luôn để lại tác động lên môi trường ở bất kỳ nơi đâu họ đặt chân đến. Tuy nhiên, điều quan trọng là làm thế nào để giảm thiểu tác động tiêu cực và cân bằng giữa lợi ích kinh tế, môi trường và xã hội, hay còn được gọi là mô hình "Triple Bottom Line".
Những thách thức trong phát triển du lịch bền vững
Dù có nhiều lợi ích, du lịch bền vững vẫn đối mặt với không ít thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là nhận thức chưa đầy đủ. Theo chị Soline, tại Việt Nam, nhiều người vẫn hiểu sai về khái niệm này, chỉ tập trung vào khía cạnh môi trường mà bỏ qua yếu tố kinh tế và xã hội. Điều này dẫn đến sự mất cân bằng trong chiến lược phát triển.
Bên cạnh đó, lợi nhuận ngắn hạn vẫn là ưu tiên của nhiều doanh nghiệp. Các chủ đầu tư thường đặt câu hỏi: "Nếu tôi đầu tư vào bền vững, tôi sẽ thu được gì?". Để giải quyết vấn đề này, cần có những chính sách hỗ trợ giúp doanh nghiệp thấy được lợi ích dài hạn của việc phát triển bền vững, chẳng hạn như tăng lòng tin của khách hàng, từ đó tạo nguồn thu bền vững và tăng giá trị thương hiệu hay tối ưu hoá chi phí thông qua sử dụng nguồn tài nguyên kết hợp công nghệ hợp lý. Ví dụ: nguyên vật liệu và cấu trúc xây dựng thân thiện với môi trường giúp tận dụng ánh sáng và không khí tự nhiên, từ đó giảm thiểu chi phí điện vốn rất cao trong lĩnh vực lưu trú.
Ngoài ra, cơ sở hạ tầng du lịch chưa đồng bộ cũng là một rào cản. Một số điểm đến có doanh nghiệp triển khai mô hình bền vững rất tốt, nhưng các dịch vụ xung quanh như nhà hàng, khách sạn, phương tiện di chuyển lại chưa đạt tiêu chuẩn tương ứng. Điều này làm giảm trải nghiệm của du khách và khiến du lịch bền vững khó mở rộng trên diện rộng.
Gen Z và du lịch bền vững: Nhận thức có đi đôi với hành động?
Gen Z là nhóm khách du lịch đang định hình xu hướng tiêu dùng mới, với sự quan tâm đặc biệt đến trách nhiệm xã hội và môi trường. Báo cáo từ The Outbox Company năm 2024 cho thấy 59.2% du khách Gen Z tìm kiếm thông tin du lịch qua mạng xã hội, và hơn 50% ưa chuộng các hoạt động liên quan đến văn hóa, thiên nhiên.
Mặt khác, Gen Z cũng đòi hỏi sự tiện lợi cao. Nhiều bạn trẻ muốn lưu trú tại các khách sạn xanh và có đủ tiện ích như điều hòa hay dịch vụ hiện đại. Khi đi vào rừng để tìm sự thư giãn, họ vẫn thích có không gian lung linh ánh đèn và có thể dễ dàng chia sẻ khoảnh khắc lên mạng xã hội. Điều này đặt ra thách thức cho các doanh nghiệp du lịch bền vững: làm thế nào để vừa đáp ứng nhu cầu trải nghiệm của du khách, vừa đảm bảo bảo vệ môi trường một cách hiệu quả?
Một trong những mô hình thành công trong việc cân bằng du lịch bền vững và kinh tế là Sơn Đoòng. Nhờ chính sách giới hạn số lượng khách và chiến lược giá cao, điểm đến này vẫn ít nhiều giữ được vẻ hoang sơ, đồng thời mang lại lợi ích kinh tế lớn. Ngoài ra, đơn vị vận hành tour tại khu vực này luôn phải thiết kế khoảng thời gian nghỉ hợp lý giữa các tour để thiên nhiên có thời gian hồi phục và tái sinh.
Theo chị Soline, thành công của Sơn Đoòng đến từ sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, doanh nghiệp, tổ chức bảo tồn, cùng với các tiêu chuẩn khắt khe từ UNESCO. Bên cạnh đó, nhóm du khách được lựa chọn kỹ lưỡng – những người có ý thức cao về bảo tồn và sẵn sàng chi trả cho trải nghiệm chất lượng – cũng góp phần quan trọng trong việc duy trì sự bền vững của điểm đến này. Khi tất cả các bên cùng chung tay, việc bảo tồn mới thực sự hiệu quả, nếu không, dù một bên nỗ lực đến đâu cũng khó đạt được sự phát triển lâu dài.
Hướng đi nào cho tương lai?
Du lịch bền vững đòi hỏi sự phối hợp của nhiều bên liên quan: từ chính quyền, doanh nghiệp đến khách du lịch và cộng đồng dân cư địa phương. Các doanh nghiệp cần cam kết thực hiện các biện pháp bền vững ngay từ đầu, thay vì chỉ đối phó khi áp lực từ thị trường gia tăng. Chính quyền cần có các chính sách hỗ trợ và kiểm soát chất lượng để đảm bảo các tiêu chuẩn không chỉ tồn tại trên giấy tờ. Đồng thời, du khách cũng cần nâng cao nhận thức và thay đổi thói quen tiêu dùng của mình, từ việc chọn nơi lưu trú đến cách tương tác với cộng đồng địa phương.
Chỉ khi tất cả các yếu tố này được kết hợp một cách chặt chẽ, du lịch bền vững mới có thể trở thành một chuẩn mực thực sự, thay vì chỉ là một xu hướng thoáng qua. Khi chúng ta đi du lịch có trách nhiệm, không chỉ thiên nhiên và cộng đồng địa phương được hưởng lợi, mà chính mỗi người cũng sẽ có những trải nghiệm trọn vẹn và ý nghĩa hơn.
Đầu năm 2025, thị trường lao động chứng kiến làn sóng cắt giảm nhân sự trên diện rộng, đặc biệt trong các ngành công nghệ và ngân hàng. Ngay cả khu vực nhà nước tại Việt Nam cũng thực hiện tinh giản bộ máy. Làn sóng sa thải này không chỉ tác động đến người lao động hiện tại mà còn gia tăng lo lắng cho nhiều bạn trẻ về tương lai nghề nghiệp của họ.
Dear Our Community đã có cuộc trò chuyện với chị Lưu Thanh Huyền – sáng lập và điều hành VOCO (Vietnam Online Career Orientation Center), người có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực hướng nghiệp và kết nối doanh nghiệp với ứng viên trẻ.
Làn sóng sa thải: Khi doanh nghiệp điều chỉnh về lại quỹ đạo
Trong những năm gần đây, nhiều tập đoàn lớn trong lĩnh vực tectech như Meta (Facebook), Google, Microsoft, Shopee, Lazada … đã tiến hành cắt giảm nhân sự, ngay cả ở những vị trí trước đây vốn ổn định. Theo chị Huyền, hiện tượng này là chiến lược “right-sizing” – tức là các công ty điều chỉnh lại quy mô nhân sự sau giai đoạn tăng trưởng nóng trong đại dịch. Nhiều doanh nghiệp từng tuyển dụng ồ ạt để đáp ứng nhu cầu ngắn hạn, nhưng khi thị trường trở lại trạng thái bình thường, họ cần tối ưu hóa nguồn lực để đảm bảo hiệu quả vận hành.
Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp đang tăng tốc và nghiêm túc nâng cao hiệu suất để nâng cao năng lực cạnh tranh. Điều này đòi hỏi một lực lượng lao động linh hoạt, hiệu suất cao hơn và có khả năng thích nghi với các công nghệ mới.
Không chỉ những người đã đi làm lâu năm mới chịu tác động từ làn sóng cắt giảm, mà cả sinh viên mới tốt nghiệp cũng đang gặp khó khăn hơn trong việc tìm việc làm. Các công ty ngày càng thận trọng hơn khi tuyển dụng, đòi hỏi ứng viên không chỉ có bằng cấp mà còn phải có kinh nghiệm thực tế và kỹ năng phù hợp.
“ Các vị trí thực tập hoặc entry-level ngay sau khi ra trường ngày càng có yêu cầu cao hơn đặc biệt là yêu cầu về kinh nghiệm, trải nghiệm, kỹ năng liên quan. Nếu bạn chưa từng tham gia dự án thực tế hay hoạt động ngoại khóa liên quan, cơ hội sẽ rất hạn chế.”
“Trong nguy có cơ” – Làm sao để tận dụng cơ hội?
Dù thách thức là rõ ràng, nhưng theo chị Huyền, đây cũng là một cơ hội để người trẻ nâng cao giá trị bản thân. Những người biết tận dụng công nghệ và thích nghi nhanh sẽ có lợi thế. AI và tự động hóa có thể thay thế nhiều công việc truyền thống, nhưng đồng thời cũng tạo ra những ngành nghề mới. Theo báo cáo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, đến năm 2030, khoảng 92 triệu việc làm có thể bị mất đi do tự động hóa, nhưng cũng sẽ có khoảng 170 triệu việc làm mới xuất hiện trong các lĩnh vực như dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, và công nghệ bền vững.
Vậy người trẻ nên làm gì?
Chủ động học hỏi và thích nghi với công nghệ: Những người biết sử dụng AI sẽ thay thế những người không biết, chứ không phải AI thay thế con người. Hiểu và ứng dụng công nghệ vào công việc sẽ giúp bạn tạo ra lợi thế.
Xây dựng tư duy linh hoạt và khả năng giải quyết vấn đề: Nhà tuyển dụng hiện nay không chỉ cần người giỏi chuyên môn mà còn đánh giá cao những cá nhân có thể thích nghi và sáng tạo để giải quyết vấn đề trong mọi tình huống.
Mở rộng network và tham gia các hoạt động thực tế: Kinh nghiệm không nhất thiết phải đến từ một công việc full-time. Bạn có thể tham gia dự án, cuộc thi hoặc làm tình nguyện viên để tích lũy trải nghiệm thực tế.
“Có những công việc biến mất, nhưng cũng có những công việc mới xuất hiện. Quan trọng là bạn có đang sẵn sàng để nắm bắt những cơ hội đó hay không.”
Green Jobs và cơ hội nghề nghiệp bền vững
Bên cạnh công nghệ, một xu hướng quan trọng khác đang phát triển mạnh mẽ là các công việc liên quan đến phát triển bền vững (Green Jobs). Ngày càng nhiều doanh nghiệp tích hợp ESG (Environmental, Social, and Governance) vào chiến lược phát triển, từ đó tạo ra nhu cầu tuyển dụng lớn trong các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, nông nghiệp sạch, và các ngành công nghiệp xanh. “Trước đây, phát triển bền vững chỉ được xem như một phần của CSR (trách nhiệm xã hội doanh nghiệp), nhưng bây giờ nó đã trở thành cốt lõi trong hoạt động kinh doanh. Điều này mở ra rất nhiều cơ hội cho người trẻ có đam mê với lĩnh vực này.”
Để có cơ hội trong lĩnh vực này, điều quan trọng nhất vẫn là sự chủ động học hỏi. Ngay cả khi bạn không học đúng chuyên ngành, vẫn có thể tích lũy kinh nghiệm qua các dự án thực tế hoặc khóa học bổ trợ.
Theo chị Huyền, bên cạnh chuyên môn, người trẻ cần tập trung phát triển những kỹ năng sau:
Giải quyết vấn đề (Problem-solving): Không chỉ là làm theo hướng dẫn, mà cần có tư duy phản biện và sáng tạo để đưa ra giải pháp tối ưu.
Tìm hiểu và cập nhật thông tin: Hiểu về các xu hướng mới, biết cách áp dụng các công cụ và công nghệ vào công việc.
Kỹ năng số: Không nhất thiết phải là chuyên gia công nghệ, nhưng biết cách sử dụng AI, phân tích dữ liệu và làm việc với các nền tảng số sẽ giúp bạn có lợi thế lớn.
Kỹ năng giao tiếp và làm việc nhóm: Biết cách truyền đạt ý tưởng và phối hợp với đồng nghiệp sẽ giúp bạn phát triển bền vững trong công việc.
Với những bạn trẻ còn loay hoay chưa biết bắt đầu từ đâu, chị Huyền nhấn mạnh rằng bước đầu tiên là tự nhìn nhận lại bản thân: “Bạn có gì để bán? Nếu bạn muốn có công việc tốt, hãy nghĩ xem mình đang sở hữu những kỹ năng và kinh nghiệm nào. Nếu chưa có gì, hãy bắt đầu từ những điều nhỏ nhất: học hỏi, tham gia dự án, làm tình nguyện, tham gia xternship, internship, networking.”
Hãy ngừng lo lắng về thị trường lao động và bắt đầu hành động. Cơ hội luôn ở đó, chỉ là bạn có đủ sẵn sàng để nắm bắt hay không.
Chương Trình Ươm Mầm Phát Triển Bền Vững giúp người trẻ trang bị kiến thức, kỹ năng và trải nghiệm thực tế để theo đuổi sự nghiệp trong lĩnh vực phát triển bền vững tại Việt Nam. Chương trình tập trung rèn luyện tư duy hệ thống, tư duy phản biện, cùng các kỹ năng nghiên cứu, phân tích, giải quyết vấn đề và sáng tạo ý tưởng, giúp người tham gia đáp ứng tốt các yêu cầu của doanh nghiệp.
Các doanh nghiệp Việt Nam phải thích nghi bằng cách tìm nguồn cung mới và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Quốc và Mỹ, từ đó thúc đẩy cải thiện các tiêu chuẩn môi trường và xã hội trong sản xuất, khuyến khích sử dụng nguồn lực bền vững hơn.
Cuộc chiến thương mại hiện nay giữa các nền kinh tế lớn, đặc biệt là Mỹ và Trung Quốc, gây ra những xáo trộn sâu rộng đối với chuỗi cung ứng toàn cầu. Từ việc Mỹ áp thuế lên hàng hóa Trung Quốc với mức thuế 10% trên tổng trị giá 350 tỷ USD, các doanh nghiệp đã phải tìm cách tái cấu trúc và đa dạng hóa chuỗi cung ứng của mình. Bloomberg và UBS (2019) ước tính, hơn 75% các công ty Mỹ trong lĩnh vực sản xuất đã chuyển một phần hoạt động sản xuất sang các thị trường mới như Việt Nam, Ấn Độ, và Mexico để tránh ảnh hưởng của các biện pháp thuế quan.
Tác động của điều này không chỉ thúc đẩy xu hướng toàn cầu hóa mà còn làm thay đổi địa lý sản xuất toàn cầu. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF, 2020) đã cảnh báo về thuế suất đưa ra bởi Mỹ và Trung Quốc làm GDP toàn cầu giảm 0,8% trong năm 2020, đồng thời kéo theo nhiều tổn thất hơn trong những năm tiếp theo. IMF dự đoán tốc độ tăng trưởng GDP toàn cầu năm 2025 sẽ tăng nhẹ đến 3.3% nhưng nếu diễn ra chiến tranh thương mại Mỹ – Trung, con số này có thể giảm 1.3% so với dự báo ban đầu, ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều ngành như: công nghiệp sản xuất, nông nghiệp và công nghệ do chi phí nhập khẩu tăng cao.
Tại Việt Nam, dù được hưởng lợi từ dòng chảy chuyển dịch sản xuất, song cũng đối mặt với những thách thức như cạnh tranh lao động và áp lực lên cơ sở hạ tầng do sự tăng trưởng nhanh chóng của các hoạt động sản xuất.
Hơn nữa, sự bất ổn của các thị trường tài chính cũng khiến cho các nhà đầu tư phải liên tục cân nhắc các quyết định đầu tư dài hạn. Các khâu trong chuỗi cung ứng của Việt Nam nói chung, đặc biệt là trong các ngành điện tử và dệt may, chịu ảnh hưởng đáng kể từ cuộc chiến thương mại.
Việt Nam có tỷ lệ xuất khẩu sang Mỹ chiếm tới 29.4% GDP vào năm 2024, cho thấy mức độ phụ thuộc lớn vào thị trường này và làm gia tăng rủi ro kinh tế do các biện pháp thuế quan. Ngành điện tử, một trong những ngành xuất khẩu chủ lực, chiếm gần 18% tổng kim ngạch xuất khẩu năm 2024, gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn linh kiện do thuế quan cao từ Mỹ. Ngành dệt may cũng không nằm ngoài ảnh hưởng, chiếm khoảng 9% tổng xuất khẩu, đã phải tìm kiếm nguồn nguyên liệu thay thế và mở rộng thị trường mới ngoài Trung Quốc và Mỹ để giảm thiểu rủi ro từ thuế quan. Điều này đòi hỏi các công ty như Tập đoàn Dệt May Việt Nam phải nhanh chóng thích ứng với thay đổi trong quy định thương mại và thuế quan, tăng cường tính linh hoạt và cải thiện khả năng cạnh tranh quốc tế. Quá trình thích ứng này không chỉ mở ra cơ hội đổi mới và tăng cường bền vững trong chuỗi cung ứng mà còn là yếu tố then chốt để tồn tại và phát triển trong bối cảnh thương mại toàn cầu đầy biến động.
Tổng kim ngạch xuất khẩu năm 2024 của Việt Nam đã đạt mức cao mới, phản ánh nỗ lực đa dạng hóa thị trường và nguồn cung ứng.
Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung đã gây ra nhiều thách thức nhưng cũng mở ra cơ hội cho Việt Nam trong việc nâng cao năng lực và thúc đẩy phát triển chuỗi cung ứng bền vững.
Các doanh nghiệp Việt Nam đã phải thích nghi bằng cách tìm kiếm nguồn cung mới và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu để giảm phụ thuộc vào Trung Quốc và Mỹ. Sự thích nghi này đã thúc đẩy sự cải thiện các tiêu chuẩn môi trường và xã hội trong sản xuất, khuyến khích sử dụng nguồn lực bền vững hơn.
Đặc biệt, cuộc chiến thương mại cũng đã khuyến khích Việt Nam phát triển các khu logistics xanh. Việt Nam đã triển khai nhiều sáng kiến như Vietnam SuperPort, một liên doanh giữa YCH (Singapore) và T&T (Việt Nam), không chỉ nhấn mạnh vào vận tải xanh với đội xe điện và công nghệ hydro mà còn hướng đến mục tiêu không phát thải ròng vào năm 2050. Hay Viettel Logistics Park tại Lạng Sơn không chỉ đơn giản hóa quy trình hải quan mà còn tăng cường hệ thống logistics bền vững, góp phần biến Việt Nam thành một trung tâm logistics chủ chốt ở Đông Nam Á.
Những nỗ lực này không chỉ giúp giảm thiểu tác động tiêu cực từ cuộc chiến thương mại mà còn đặt nền móng cho sự phát triển bền vững trong tương lai, khẳng định vai trò của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Giữa bối cảnh cuộc chiến thương mại kéo dài, các doanh nghiệp logistics và xuất nhập khẩu Việt Nam đã áp dụng nhiều chiến lược linh hoạt để thích ứng. Điển hình là sự đa dạng hóa thị trường và nguồn cung ứng để giảm phụ thuộc vào các thị trường truyền thống như Trung Quốc và Mỹ.
Theo Báo cáo Thương mại Việt Nam 2024 của Bộ Công Thương, Việt Nam đã mở rộng xuất khẩu sang các thị trường mới như Ấn Độ và Brazil, tăng cường khả năng cạnh tranh và giảm rủi ro thương mại.
Bên cạnh đó, các công ty cũng tăng cường đầu tư vào công nghệ xanh và quản lý chuỗi cung ứng bền vững.
Ví dụ, công ty Vinatex đã đầu tư vào các dây chuyền sản xuất dệt may sử dụng năng lượng tái tạo và nguyên liệu tái chế, không chỉ giảm thiểu tác động môi trường mà còn nâng cao giá trị sản phẩm trên thị trường quốc tế.
Một ví dụ nổi bật khác là Nestlé Việt Nam, đã tiên phong trong việc áp dụng các tiêu chuẩn bền vững trong chuỗi cung ứng của mình. Công ty này đã cam kết giảm thiểu tác động môi trường bằng cách sử dụng năng lượng tái tạo và nguyên liệu tái chế, đồng thời tối ưu hóa quá trình vận chuyển và phân phối để giảm lượng khí thải carbon. Những nỗ lực này không chỉ giúp các doanh nghiệp Việt Nam thích ứng với thay đổi mà còn đảm bảo tính bền vững trong hoạt động kinh doanh, từ đó tạo lợi thế cạnh tranh bền vững trên trường quốc tế.
Song song đó, chính sách của Việt Nam, bao gồm các ưu đãi thuế và hiệp định thương mại tự do, đã hỗ trợ rất lớn cho doanh nghiệp trong việc cân bằng giữa phát triển kinh tế và phát triển bền vững.
Việt Nam là thành viên của nhiều hiệp định thương mại tự do quan trọng như Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam-EU (EVFTA) và Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), giúp mở rộng quyền tiếp cận thị trường và giảm thuế cho các sản phẩm xuất khẩu, đặc biệt là những sản phẩm tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt. Bên cạnh đó, chính phủ cũng áp dụng các ưu đãi thuế đối với các dự án đầu tư vào công nghệ xanh và các khu công nghiệp sạch để khuyến khích phát triển bền vững. Các dự án sản xuất sử dụng năng lượng tái tạo, tái chế chất thải, hoặc các công nghệ giảm thiểu ô nhiễm được hưởng các ưu đãi đặc biệt về thuế thu nhập doanh nghiệp và hỗ trợ đầu tư cơ sở hạ tầng. Những chính sách này không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn đảm bảo rằng sự phát triển đó diễn ra theo hướng bền vững, góp phần nâng cao nhận thức và trách nhiệm về môi trường trong cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.
Trong 3-5 năm tới, dự đoán rằng các cuộc chiến thương mại sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng tại Việt Nam, nhưng không chỉ mang lại thách thức mà còn cơ hội để đổi mới và tăng cường tính bền vững
Việt Nam sẽ tiếp tục đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và tìm kiếm các nguồn cung ứng mới, giảm phụ thuộc vào những thị trường truyền thống như Trung Quốc và Mỹ. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro từ biến động chính trị và thương mại mà còn thúc đẩy sự phát triển của các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao – Nguyễn Dạ Quyên, Giám đốc công ty Tư vấn Quản trị Cung Ứng CEL, nhận định.
Chị Nguyễn Dạ Quyên, Giám đốc công ty Tư vấn Quản trị Cung Ứng CEL
Bên cạnh đó, sự chú trọng vào chuỗi cung ứng xanh và công nghệ sạch sẽ ngày càng được các doanh nghiệp Việt Nam ưu tiên. Đầu tư vào công nghệ mới như tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, và năng lượng tái tạo sẽ giúp các công ty tăng cường hiệu quả, giảm chi phí và nâng cao sức cạnh tranh trên trường quốc tế. Việt Nam cũng sẽ tiếp tục phát triển các khu vực logistics chuyên biệt để hỗ trợ cho hoạt động xuất nhập khẩu bền vững, từ đó tạo ra một nền tảng vững chắc cho sự phát triển kinh tế trong dài hạn.
Việc các doanh nghiệp Việt Nam đa dạng hóa nguồn cung để tránh rủi ro từ các cuộc chiến thương mại là một chiến lược thông minh và thiết yếu. Sự phụ thuộc quá lớn vào một thị trường hoặc nguồn cung cấp đơn lẻ có thể làm tăng nguy cơ khi có bất kỳ biến động chính trị hoặc kinh tế nào. Việc đa dạng hóa này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn mở ra cơ hội tiếp cận với các công nghệ mới và thị trường mới, từ đó thúc đẩy đổi mới và cạnh tranh.
Về mặt môi trường, sự đa dạng hóa nguồn cung có thể giúp giảm thiểu các vấn đề liên quan đến khai thác tài nguyên không bền vững. Các công ty có thể chọn lựa các nguồn cung cấp thân thiện hơn với môi trường, đồng thời áp dụng các tiêu chuẩn cao hơn về bảo vệ môi trường trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Chẳng hạn, một số doanh nghiệp Việt Nam đã bắt đầu sử dụng nguyên liệu tái chế hoặc từ các nguồn tái tạo, điều này không những giúp giảm ảnh hưởng đến môi trường mà còn cải thiện hình ảnh thương hiệu của họ trên trường quốc tế.
Công viên Logistics Viettel có quy mô hạ tầng lớn nhất và hiện đại nhất Việt Nam
Tuy nhiên, trong bối cảnh đầy biến động hiện nay, các doanh nghiệp logistics cần triển khai năm chiến lược chính để tối ưu hóa vận hành và đảm bảo tính bền vững: ứng dụng công nghệ số, tối ưu hóa lộ trình và vận hành, phát triển logistics xanh, cải tiến bao bì tái sử dụng và thích ứng với chính sách môi trường của Việt Nam.
Ứng dụng công nghệ số để tối ưu vận hành
Việc ứng dụng AI, IoT và dữ liệu lớn (big data) trong quản lý chuỗi cung ứng giúp giảm 20% chi phí vận chuyển và 30% lượng khí thải CO₂, theo World Bank (2024). Tại Việt Nam, Viettel Post đã triển khai hệ thống quản lý vận tải thông minh (TMS) giúp theo dõi hành trình xe theo thời gian thực, tối ưu quãng đường và tiết kiệm nhiên liệu.
Tối ưu hóa lộ trình & vận hành bằng thuật toán thông minh
Các doanh nghiệp như DHL, UPS, và FedEx đã triển khai route optimization (tối ưu hóa lộ trình) để cắt giảm quãng đường không cần thiết, giúp tiết kiệm 15% nhiên liệu tiêu thụ. Ngoài ra, đào tạo lái xe sinh thái (eco-driving training) giúp tài xế áp dụng các kỹ thuật lái xe tiết kiệm nhiên liệu, giảm hao mòn phương tiện và cắt giảm khí thải CO₂.
Phát triển logistics xanh – Tận dụng năng lượng sạch & thích ứng với các chính sách giảm phát thải
Việt Nam đang triển khai Khu Vực Phát Thải Thấp (Low Emission Zones – LEZ) tại Hà Nội để kiểm soát khí thải từ các phương tiện giao thông. Một số quy định quan trọng gồm:
Cấm xe tải diesel cũ, xe không đạt tiêu chuẩn khí thải vào các khu vực trung tâm.
Từ 1/3/2025, cấm xe từ 16 chỗ di chuyển quanh Hồ Hoàn Kiếm để giảm ùn tắc và ô nhiễm.
Khuyến khích chuyển đổi sang phương tiện xanh, hỗ trợ tài chính cho xe điện và phương tiện ít phát thải.
Các doanh nghiệp logistics cần chuẩn bị cho sự chuyển đổi này bằng cách đầu tư vào xe tải điện, hybrid, sử dụng nhiên liệu sinh học hoặc xe chạy hydro.
Cải tiến bao bì tái sử dụng & giảm rác thải logistics
Theo nghiên cứu của Ellen MacArthur Foundation, bao bì logistics chiếm khoảng 30% lượng rác thải nhựa toàn cầu. Doanh nghiệp có thể chuyển sang hệ thống thùng chứa tái sử dụng (Reusable Packaging System – RPS), như Amazon đã làm tại châu Âu, giúp giảm 67% lượng rác thải nhựa. Tại Việt Nam, các công ty TMĐT thử nghiệm hộp carton tái sử dụng cho giao hàng nội địa. Các công ty logistics cũng có thể sử dụng màng bọc sinh học phân hủy tự nhiên thay thế nilon để giảm tác động môi trường.
Thích ứng với chính sách phát triển bền vững của Việt Nam
Với sự thay đổi chính sách, các doanh nghiệp logistics cần tận dụng các ưu đãi thuế và hỗ trợ tài chính để đầu tư vào hạ tầng logistics xanh và xe tải điện. Việt Nam đã cam kết đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 với các mục tiêu cụ thể:
Ngành năng lượng: 33% năng lượng từ tái tạo vào năm 2030, 55% vào năm 2050.
Ngành vận tải: Loại bỏ nhiên liệu hóa thạch trong giao thông, phát triển hệ thống sạc EV, tàu điện khí hóa và cơ sở hạ tầng logistics bền vững.
Ngành công nghiệp: Giảm clinker trong xi măng, phát triển vật liệu xây dựng xanh, thu giữ CO₂.
Những biện pháp trên không chỉ giúp doanh nghiệp logistics giảm chi phí, nâng cao hiệu quả vận hành, mà còn đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường toàn cầu. Với chính sách Zero Carbon của Việt Nam, các doanh nghiệp logistics không còn lựa chọn nào khác ngoài việc chuyển đổi xanh nếu muốn duy trì tính cạnh tranh trong dài hạn.
Ngày nay, người trẻ không chỉ là người tiêu dùng có ý thức, mà còn là người dẫn dắt sự thay đổi trong chuỗi cung ứng bền vững. Họ không chỉ lựa chọn sản phẩm thân thiện với môi trường mà còn đòi hỏi tính minh bạch, trách nhiệm xã hội và cam kết giảm phát thải từ các doanh nghiệp.
Có một câu nói nổi tiếng: "Mỗi lần bạn mua một thứ gì đó, bạn đang bỏ phiếu cho thế giới mà bạn muốn sống."(Every time you spend money, you’re casting a vote for the kind of world you want – Anna Lappé). Câu nói này phản ánh rõ cách mà Gen Z đang tác động đến các chuỗi cung ứng. Theo báo cáo của Nielsen (2023), 75% Gen Z ưu tiên sản phẩm có chứng nhận bền vững, tạo áp lực buộc các công ty phải chuyển đổi mô hình sản xuất và phân phối. Theo báo cáo, năm 2023, thương mại điện tử tại Việt Nam đã sử dụng khoảng 332 nghìn tấn bao bì, trong đó có 171 nghìn tấn là bao bì nhựa. Điều này đặt ra thách thức lớn về môi trường và thúc đẩy nhu cầu về các giải pháp logistics xanh và bao bì tái sử dụng.
Học viên trình bày business case tái chế thủy tinh tại buổi tổng kết chương trình Ươm mầm Phát triển Bền vững mùa 2
Sự thay đổi này cho thấy, người trẻ không còn chờ đợi doanh nghiệp hành động, mà họ đang trở thành động lực chính, buộc các công ty phải thay đổi theo hướng bền vững, minh bạch và có trách nhiệm hơn với môi trường.
Giống như loài cá hồi bơi ngược dòng để sinh tồn, người trẻ trong lĩnh vực quản trị cung ứng cần linh hoạt và trang bị nhiều kỹ năng để không bị tụt lại. Có ba kỹ năng quan trọng:
Tư duy phân tích dữ liệu (Data Analytics): các doanh nghiệp logistics ứng dụng phân tích dữ liệu có thể giảm 20% chi phí vận chuyển. Việc hiểu về AI, IoT giúp tối ưu hóa chuỗi cung ứng và đưa ra quyết định nhanh chóng.
Kỹ năng giải quyết vấn đề và thích ứng: Các sự kiện như COVID-19, trade war, gián đoạn vận chuyển liên tục xảy ra, đòi hỏi người trẻ phải linh hoạt, sáng tạo trong việc tìm nguồn cung thay thế hoặc tối ưu hóa logistics.
Kiến thức về phát triển bền vững: Hiểu về các tiêu chuẩn như ESG, Carbon Neutral giúp doanh nghiệp có lợi thế khi xuất khẩu sang các thị trường như EU và Mỹ. Ví dụ, một số công ty dệt may Việt Nam đang áp dụng vải tái chế từ chai nhựa PET, vừa giảm tác động môi trường vừa đáp ứng yêu cầu xuất khẩu.
Thế hệ trẻ không chỉ cần giỏi chuyên môn mà còn phải nhạy bén với xu hướng xanh để thành công trong ngành.
Có một câu chuyện ngụ ngôn về chiếc rìu của người tiều phu: một người tiều phu chăm chỉ chặt cây suốt ngày nhưng dần kiệt sức. Một người khác thì dành thời gian mài rìu, làm việc ít hơn nhưng hiệu quả cao hơn. Người trẻ làm logistics cũng vậy—đừng chỉ lao vào công việc, hãy đầu tư vào kỹ năng và tư duy dài hạn.
Bạn nên chọn doanh nghiệp có cam kết bền vững: Những công ty đang đầu tư vào xe tải điện, nhiên liệu sinh học. Làm việc ở đây giúp bạn học cách vận hành chuỗi cung ứng xanh.
Bên cạnh đó, phải trang bị kiến thức về kinh tế tuần hoàn: Xu hướng logistics không chỉ là vận chuyển hàng hóa mà còn là tối ưu hóa vòng đời sản phẩm, giảm lãng phí. Học về ESG và carbon footprint, LCA, Circular Supply Chain sẽ giúp bạn có lợi thế lớn.
Cuối cùng, hãy chủ động đổi mới: Đừng chỉ làm theo lối cũ. Logistics – xuất nhập khẩu – hay các lĩnh vực khác của quản trị cung ứng không chỉ là nghề, mà còn là cơ hội để bạn tạo ra tác động tích cực cho tương lai.
Trung bình mỗi năm, thế giới chứng kiến khoảng 3-5 cuộc chiến thương mại mà các quốc gia lớn tham gia, phản ánh sự phức tạp và thay đổi liên tục trong môi trường kinh doanh toàn cầu. Cuộc chiến thương mại hiện tại là một ví dụ điển hình, cho thấy sự cần thiết của việc có một chiến lược linh hoạt và bền vững trong kinh doanh và quản lý chuỗi cung ứng toàn cầu.
