Làm phi lợi nhuận cần chuẩn bị kiến thức và kỹ năng gì?
Khi lớn lên và dần có ý thức về cuộc đời và con người, về sự tồn tại của bản thân, chúng ta bắt đầu trăn trở, tìm câu trả lời cho câu hỏi: “Mình là ai? Mình tồn tại giữa đời vì lẽ gì?”. Câu hỏi ấy dẫn chúng ta vào một hành trình tìm kiếm mang tên: Chính mình.
Ở số tiếp theo của series “ Mở đường dẫn lối”, diễn giả khách mời của chúng ta, chị Ngô Lê Phương Linh, hiện là Giám Đốc trung tâm ICS – tổ chức bảo vệ và thúc đẩy quyền của cộng đồng LGBTI+ sẽ mang đến cho chúng ta câu chuyện về hành trình đi tìm kiếm chính mình nhưng ở một phiên bản đặc biệt hơn “ Làm phi lợi nhuận để đi tìm mình”. Bên cạnh những lí giải thú vị về “ nghề” biết đâu các bạn sẽ tìm thấy tấm gương phản chiếu chính mình.
❓Làm công việc phi lợi nhuận liệu có tương lai?
❓Làm công việc phi lợi nhuận có gì vui?
❓Làm ở tổ chức phi lợi nhuận, cần học những kiến thức gì?
❓Những cơ hội và giá trị nào bạn sẽ tìm thấy khi làm ở lĩnh vực này?
Tất cả sẽ được chúng tôi bật mí trong tập số 4 của Series Mở Đường Dẫn Lối – Series nội dung về nghề tạo tác động xã hội đầu tiên hướng đến khán giả trẻ tại Việt Nam, với mục tiêu truyền cảm hứng và cung cấp kiến thức thực tế giúp nhân lực trẻ theo đuổi công việc tạo tác động xã hội bền vững. Series “Mở Đường Dẫn Lối” được đồng hành chính bởi Ngân hàng Standard Chartered Vietnam với mong muốn hỗ trợ giới trẻ tìm hiểu, ứng dụng ESG để thúc đẩy Phát Triển Bền Vững tại Việt Nam.
Bạn cũng có thể xem toàn bộ video trên Youtube Channel của Dear Our Community
Series nội dung về nghề tạo tác động xã hội đầu iên hướng đến khán giả trẻ tại Việt Nam, với mục tiêu truyền cảm hứng và cung cấp kiến thức thực tế giúp nhân lực trẻ theo đuổi công việc tạo tác động xã hội bền vững. Series “Mở Đường Dẫn Lối” được đồng hành chính bởi Ngân hàng Standard Chartered, với mong muốn hỗ trợ giới trẻ tìm hiểu, ứng dụng ESG để thúc đẩy Phát Triển Bền Vững tại Việt Nam.
Bài viết nằm trong series “Mở đường dẫn lối" được đồng hành bởi Standard Chartered để hỗ trợ giới trẻ tìm hiểu, ứng dụng ESG để thúc đẩy Phát Triển Bền Vững tại Việt Nam.
Là một tiến sĩ khoa học với 13 năm kinh nghiệm làm việc trong các phòng nghiên cứu của các trường đại học về dược phẩm, và quản lý các dự án liên quan tại Pháp, không ai nghĩ chị Amélie lại rẽ hướng sang làm truyền thông ở nhiều tổ chức khác nhau tại Việt Nam.
Vậy đâu là điều giúp chị Amelie – một nhà khoa học, có thể đảm nhiệm tốt công việc truyền thông?
Và công việc làm Truyền thông tại tổ chức phi lợi nhuận trông như thế nào?
Mời bạn cùng theo dõi phần phỏng vấn trao đổi với chị Amélie – Hiện đang là Quản lý truyền thông cho tổ chứcAIP Foundation(thành lập từ năm 1999) với sứ mệnh phòng chống thương vong xảy ra khi tham gia giao thông đường bộ qua việc phổ cập kiến thức và kỹ năng về an toàn giao thông bền vững cho mọi người, để cùng tìm câu trả lời nhé.
Amélie – Tiến sĩ khoa học “nên duyên" với công việc Truyền Thông tại tổ chức phi lợi nhuận
Đầu tiên, chị có thể chia sẻ mình đã “nên duyên” với công việc này như thế nào?
Dù làm công việc về truyền thông không phải là thứ chị tính trước, nhưng có sự kết nối sâu sắc với những gì rất tự nhiên trong con người chị. Chị yêu thích việc giao tiếp và kết nối với mọi người, thích lắng nghe và truyền tải thông điệp qua ngôn ngữ nói, viết và hình ảnh, bên cạnh những suy nghĩ có phần sáng tạo nữa. Do đó, chị nghĩ yếu tố đầu tiên giúp chị đảm nhận được công việc này là bản thân có những tố chất phù hợp. Xác định được chúng là bước đầu tiên giúp bạn theo đuổi công việc này dễ dàng hơn.
Amélie – Tiến sĩ khoa học
Trước đây, khi còn ở Pháp, chị dành tới 13 năm làm việc tại các phòng nghiên cứu trong các trường đại học về sinh học, dược phẩm. Trong thời gian này, chị tham gia một khóa học về Khoa học – Công nghệ & Xã hội, nơi chị tiếp cận về vai trò Điều phối – Hoà giải và Giao tiếp. Đây chính là nguồn cảm hứng khiến chị muốn thử làm về Truyền thông để ứng dụng những gì đã học được trong thực tế. Chị nghỉ việc tại phòng thí nghiệm và tới Việt Nam để tìm cho mình không gian mới.
Tại đây, chị bắt đầu bằng công việc quản lý truyền thông cho AsiaMotions, trước khi tiếp tục với nhiều dự án như Copywriting for Good, quản lý cho bản tin Wander & Wonder về văn hoá và sự kiện nghệ thuật. Chị cũng học thêm các khóa học viết chuyên nghiệp từ Trường London School of Journalism, hay đóng góp nội dung cho Petit Journal và Saigoneer. Và “nên duyên" với AIP Foundation ở thời điểm hiện tại.
Công việc hiện nay giúp thể hiện rõ khía cạnh “xã hội” trong con người chị: muốn thông qua giao tiếp, truyền thông để đạt được sự thấu hiểu, hợp tác và thay đổi vì những lợi ích chung.
Chị có nghĩ những kinh nghiệm có được khi còn là một tiến sĩ khoa học đang giúp chị làm tốt công việc hiện tại?
Chị cho rằng chính nền tảng là một tiến sĩ Sinh học giúp chị có tư duy sáng tạo để có góc nhìn toàn cảnh hơn; hay tư duy phản biện khi tìm kiếm, phân loại và chọn lọc thông tin; cùng với khả năng tư duy logic để nghiên cứu và triển khai hoạt động một cách có phương pháp.
Nền tảng về khoa học cũng cực kì hữu dụng khi giúp chị hiểu được kiến thức đặc thù về kỹ thuật trong lĩnh vực an toàn đường bộ mà tổ chức chị đang làm. Giao tiếp, trao đổi thông tin không chỉ là viết tốt, mà còn phải có chiến lược để truyền tải thông tin. Và để làm được điều đó, bạn cần dựa vào cách tư duy logic và khả năng quản lý dự án của mình.
Cuối cùng, ngay cả khi một số người vẫn nghĩ rằng khoa học thật khô khan và không có đất cho trí tưởng tượng, thì bạn đã nhầm. Sự sáng tạo mà chị đang có được chính là được rèn luyện từ môi trường đó, bạn luôn phải linh hoạt tìm kiếm giải pháp và sẵn sàng cho các thử nghiệm mới để giải quyết vấn đề mình mong muốn.
Hình ảnh: Chị Amélie trong một sự kiện (thứ 2 từ phải sang)
Chị có thể mô tả về vai trò của các vị trí trong bộ phận Truyền thông của tổ chức hiện tại không?
Trước hết, cần hiểu làm Truyền thông cho tổ chức phi lợi nhuận là làm gì. Hiểu đơn giản nhất, truyền thông là truyền tải nội dung và thông điệp qua những hình thức sáng tạo và phù hợp tới đối tượng mục tiêu nhằm:
Xây dựng hình ảnh và nhận thức tích cực cho tổ chức bên trong lẫn bên ngoài
Thúc đẩy các bên liên quan hành động;
Gây quỹ;
Vận động chính sách.
“Truyền thông tạo ảnh hưởng lên nhận thức của các bên liên quan về vấn đề hay nội dung bạn muốn truyền tải”
Ngày càng nhiều tổ chức quan tâm đến vai trò quan trọng của truyền thông, và công việc truyền thông tại tổ chức phi lợi nhuận cũng không khác biệt nhiều so với các lĩnh vực khác.
Về mô tả cụ thể công việc hiện tại của mình thì chị sẽ đặt nó trong tương quan so sánh với vị trí khác nữa để các bạn có sự hình dung:
Vị trí
Quản lý
truyền thông
Nhân viên
truyền thông
Nhân viên
thiết kế
Thực tập sinh truyền thông
Vai trò
Phát triển, xây dựng chiến lược và ý tưởng
Quản lý đội nhóm thực hiện dự án
Đảm bảo sự nhất quán về hình ảnh tổ chức trong các hoạt động/ tài liệu truyền thông
Kiểm tra và đảm bảo chất lượng của các ấn phẩm truyền thông
Làm việc trực tiếp với các phòng ban đối tác
Thực hiện các chiến dịch truyền thông số
Thực hiện sản xuất các ấn phẩm truyền thông như Thông cáo báo chí, nội dung mạng xã hội, …
Thiết kế hình ảnh, bộ nhận diện cho các chương trình.
Đảm bảo thiết kế và hình ảnh tuân thủ theo bộ nhận diện thương hiệu của tổ chức và các đối tác
Thiết kế nhận diện thương hiệu mới cho tổ chức
Thực hiện nội dung newsletter nội bộ
Tìm kiếm các ứng dụng và công cụ hỗ trợ số (digital tools) cho tổ chức
Hỗ trợ đội nhóm trong nhiều công việc khác nhau
Kỹ năng
Quản lý dự án
Quản lý nhân sự
Tích hợp tầm nhìn của tổ chức vào các hoạt động cụ thể
Xây dựng và duy trì mối quan hệ
Quản lý dự
Kỹ năng viết
Thiết kế, tư duy về hình ảnh, bố cục, và tính thẩm mỹ
Quản lý dự án
Chị Amélie trong một hoạt động với học sinh. Nguồn hình ảnh: Nhân vật cung cấp
Với vai trò là quản lý truyền thông, chị đánh giá đâu là những kỹ năng quan trọng mà các bạn trẻ muốn thử nghiệm công việc này tại một tổ chức phi lợi nhuận nên biết?
Truyền thông sẽ cần những kỹ năng có phần đặc thù như dưới đây:
Kỹ năng lấy nguồn và phản biện khi tiếp nhận thông tin: Với sự xuất hiện và vai trò đang khó thay thế của mạng xã hội, ngày nay, thông tin xuất hiện khắp mọi nơi và chúng ta phải xử lý rất nhiều, đặc biệt là với công việc về Truyền thông. Vì vậy biết cách tìm kiếm, phân loại và kiểm chứng tính xác thực của thông tin là cực kỳ quan trọng. Nếu bỏ qua bước này, bạn đã bỏ qua rủi ro tiềm ẩn của việc sử dụng thông tin chưa qua kiểm chứng. Tư duy phản biện khi tiếp nhận thông tin vì thế là một kỹ năng quan trọng để có những nhận định ban đầu về thông tin đó. Đặc biệt, khi chủ đề có tính nhạy cảm, thì việc phản biện, kiểm chứng và đối chiếu thông tin lại càng quan trọng.
Truyền tải thông tin dễ hiểu và dễ tiếp cận cho nhiều đối tượng khác nhau. Đã có những trường hợp chị gặp phải những văn bản dài, nhưng đọc xong thì không rút ra được thông điệp hay thông tin hữu ích nào. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc xác định rất rõ về mục đích của nội dung, đối tượng hướng tới và cách thức truyền tải thông tin để đạt được mục tiêu mong muốn. Không chỉ dựa vào kinh nghiệm mà còn thông qua sự hiểu biết bài bản khi thiết kế những nội dung truyền thông.
Sự trung thực và minh bạch khi truyền tải thông tin ra bên ngoài. Lấy ví dụ về một công ty sản xuất các sản phẩm chưa hoàn toàn thân thiện với môi trường. Thì khi truyền thông, thay vì truyền thông tẩy xanh (greenwashing) nói hơn những gì mình đã làm được, hãy nêu rõ những cố gắng và lộ trình cải thiện sản phẩm ra sao. Điều này sẽ giúp xây dựng lòng tin từ khách hàng, đối tác và công chúng tốt hơn.
Sự sáng tạo là một yếu tố không thể thiếu. Bạn có thể cùng lúc tham gia thiết kế hình ảnh; lên ý tưởng cho sự kiện; hoặc tạo ra nhiều cách tiếp cận cho cùng một nội dung để phù hợp hơn với các nền tảng. Do đó, sự sáng tạo và linh hoạt là rất cần thiết với người làm truyền thông.
Ngoài ra, về kiến thức, bạn cần trang bị kiến thức nền tảng về marketing, đặc biệt là về marketing trên nền tảng số, biết đọc số liệu và có thể đưa ra những kế hoạch, chiến lược phù hợp dựa trên những hiểu biết đó, là điều không thể thiếu khi muốn làm công việc này hiện nay.
Trước đây, chị có một sự phân biệt khá rạch ròi giữa truyền thông và marketing. Dù vậy, bây giờ lại xuất hiện thuật ngữ Marcom (marketing communications) nhằm ám chỉ những người làm truyền thông, đồng thời vẫn phải biết cách để tiếp thị nội dung đó một cách hiệu quả (nếu xem nội dung chính là sản phẩm của bạn). Vì thế, chị phải tiếp tục học hỏi nhiều hơn mỗi ngày.
“Nội dung hay chưa đủ, tiếp thị tới đúng đối tượng và tác động đến hành động của họ là nhiệm vụ lớn của truyền thông ngày nay”
Một chương trình truyền thông về đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông cho học sinh cấp 3 – Nguồn hình ảnh: Website AIP Foundation
Vậy đâu là cơ hội cũng như thách thức đối với công việc này tại một tổ chức phi lợi nhuận?
Về cơ hội:
Chị nghĩ khi đảm nhận vị trí này tại tổ chức phi lợi nhuận, bạn sẽ có cơ hội để thử nhiều thứ mới mẻ, và học hỏi từ những điều đó. Môi trường tại các tổ chức phi lợi nhuận cũng khá cởi mở để bạn có thể trực tiếp trao đổi với quản lý hay ngay cả CEO về các hoạt động, ý tưởng và sẽ nhận được những góp ý nhanh chóng.
Về khó khăn:
Có thể kể đến yếu tố khách quan như sự giới hạn trong nguồn kinh phí để thực hiện các chương trình truyền thông lớn. Điều này có thể hiểu được khi các nhà tài trợ đóng góp cho tổ chức sẽ luôn muốn dùng chi phí đó cho việc thực hiện chương trình, tạo ra lợi ích trực tiếp cho người thụ hưởng hơn. Nhìn ở góc độ này, bạn có thể thấy bộ phận Truyền thông có thể đang chưa có được những nguồn lực như mong muốn. Dù vậy, chị sẽ luôn nhìn ở lăng kính tích cực, chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ từ chính các mối quan hệ xung quanh để triển khai chiến dịch truyền thông một cách tối ưu nhất. Để làm được điều đó, bạn cần sự kiên nhẫn, kiên trì để vượt qua những giai đoạn khó khăn.
Làm ở tổ chức phi lợi nhuận hay doanh nghiệp thì đều có những thuận lợi và khó khăn rất riêng. Tuy nhiên, làm việc tại tổ chức phi lợi nhuận giúp bạn nhận thức rõ hơn về vai trò xã hội của mình, nhất là khi bạn mong muốn tạo ra thay đổi trực tiếp thông qua việc phát huy năng lực vốn có và chuyên môn của mình.
Chị hy vọng, các bạn sẽ tìm được cho mình câu trả lời và cho mình cơ hội dấn thân vào con đường tạo tác động xã hội ngay hôm nay. Và biết đâu đấy, bạn có thể tìm được cho mình tiếng gọi từ chính trái tim.
Nguồn hình ảnh: Website AIP Foundation
Cảm ơn chị đã dành thời gian chia sẻ.
Bài viết nằm trong series “Mở đường dẫn lối" của Dear Our Community, tập trung phỏng vấn những người thực hành trong lĩnh vực Tác động xã hội đầu tiên tại Việt Nam. Series “Mở Đường Dẫn Lối" được đồng hành bởi ngân hàng Standard Chartered để hỗ trợ giới trẻ tìm hiểu, ứng dụng ESG để thúc đẩy Phát Triển Bền Vững tại Việt Nam.
(Còn tiếp – Cách triển khai một chiến dịch truyền thông & Xử lý sự cố truyền thông trong thực tế như thế nào?)
Làm sao để đọc tiếp về chủ đề & trao đổi sâu hơn với chị Amelie:
Cách 1: Tiếp tục theo dõi series video phỏng vấn những anh chị thực hành lâu năm trong lĩnh vực tạo tác động xã hội tại Mở đường dẫn lối ngay hôm nay. Cách 2: (quan trọng lắm nè): Nhấn theo dõiDear Our Communityđể cập nhật thông tin những khoá học mới nhất, bao gồm cả khóa học về công việc Truyền thông được thiết kế bởi Dear Our Community và những chuyên gia trong ngành.
Chị Amélie Huynh Le Maux hiện đang là Quản lý bộ phận Truyền thông của tổ chức phi lợi nhuận AIP Foundation với vai trò thiết kế và mang đến các hoạt động truyền thông sáng tạo cho tổ chức. Chị đam mê nghiên cứu về thành phố thông minh và cách nghệ thuật công cộng – đặc biệt là nghệ thuật đường phố – có thể trở thành một phương tiện để cải thiện phúc lợi đô thị. Tìm hiểu thêm về chị Amélie tại đây.
AIP Foundation được thành lập năm 1999, hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực an toàn giao thông đường bộ tại Châu Á với nhiều chương trình tạo tác động tích cực tại 33 quốc gia. Trong suốt 24 năm hoạt động, AIP Foundation đã hợp tác với nhiều chính phủ, tập đoàn và tổ chức để thực hiện các biện pháp can thiệp cứu sống và bảo vệ những người dễ bị tổn thương do tai nạn giao thông. AIP Foundation cũng đã thiết lập nhiều quan hệ đối tác có giá trị, nhận được nhiều giải thưởng và giúp nhiều người tự bảo vệ mình thông qua các sáng kiến và hoạt động của mình. Năm 2022, tổ chức đã tác động trực tiếp đến cuộc sống của 9.025.536 thanh niên dễ bị tổn thương, phụ huynh, giáo viên, người khuyết tật, dân tộc thiểu số, v.v. Tìm hiểu thêm về tổ AIP Foundation tại đây.
Từ truyền thông qua làm phát triển bền vững có gì khó khăn?
Bạn là một người trẻ quan tâm về truyền thông và muốn làm phát triển bền vững nhưng không biết bắt đầu từ đâu?
Bạn băn khoăn nếu làm làm truyền thông, marketing liên quan về phát triển bền bững ở doanh nghiệp sẽ cần chuẩn bị kiến thức và kỹ năng nào?
Cơ hội làm công việc về phản triển bền vững cho người học truyền thông liệu có đủ nhiều hay không ?
Nếu câu trả lời của bạn là có, thì chần chờ gì mà không lắng nghe tập 3 của “Series Mở Đường Dẫn Lối”- Series nội dung về nghề tạo tác động xã hội đầu tiên hướng đến khán giả trẻ tại Việt Nam.
Hãy cùng DOC lắng nghe Anh Thái Thanh Sơn – Người đang phụ trách bộ phận truyền và thôngarketing của công ty KONE Việt Nam chia sẽ về làm phát triển bền vững từ góc nhìn truyền thông là như thế nào nhé?
Bạn cũng có thể xem toàn bộ video trên Youtube Channel của Dear Our Community
Series nội dung về nghề tạo tác động xã hội đầu iên hướng đến khán giả trẻ tại Việt Nam, với mục tiêu truyền cảm hứng và cung cấp kiến thức thực tế giúp nhân lực trẻ theo đuổi công việc tạo tác động xã hội bền vững. Series “Mở Đường Dẫn Lối” được đồng hành chính bởi Ngân hàng Standard Chartered, với mong muốn hỗ trợ giới trẻ tìm hiểu, ứng dụng ESG để thúc đẩy Phát Triển Bền Vững tại Việt Nam.
Làm phát triển bền vững ở ngành bán lẻ khác với các ngành khác ra sao?
Làm sao để tạo ra các sáng kiến bền vững cho doanh nghiệp?
Mời bạn nghe tập số 2 của Series Mở Đường Dẫn Lối để nghe câu chuyện thực tiễn từ Nguyễn Bằng Lăng, người đang phụ trách Bộ phận phát triển bền vững của công ty AEON Vietnam – tập đoàn bán lẻ đến từ Nhật Bản, để hiểu thêm về kinh nghiệm thực hành phát triển bền vững, cách đo lường tác động xã hội mà mình đang làm.
Bạn cũng có thể xem toàn bộ video trên Youtube Channel của Dear Our Community
Series nội dung về nghề tạo tác động xã hội đầu tiên hướng đến khán giả trẻ tại Việt Nam, với mục tiêu truyền cảm hứng và cung cấp kiến thức thực tế giúp nhân lực trẻ theo đuổi công việc tạo tác động xã hội bền vững. Series “Mở Đường Dẫn Lối” được đồng hành chính bởi Ngân hàng Standard Chartered, với mong muốn hỗ trợ giới trẻ tìm hiểu, ứng dụng ESG để thúc đẩy Phát Triển Bền Vững tại Việt Nam.
Người tiêu dùng trả tiền nhiều cho sản phẩm chưa hẳn là điều tốt cho doanh nghiệp – John Ditty, KPMG
Bài viết nằm trong series “Mở đường dẫn lối" được đồng hành bởi Standard Chartered để hỗ trợ giới trẻ tìm hiểu, ứng dụng ESG để thúc đẩy Phát Triển Bền Vững tại Việt Nam.
Liệu sự trưởng thành trong nhận thức của người tiêu dùng, người lao động có phải là một áp lực khiến các công ty cân nhắc tính cần thiết của việc thực hiện thường niên và thực chất các báo cáo Phát triển bền vững không? Mời bạn đọc cùng theo dõi nội dung trao đổi với ông John Ditty – Phó tổng giám đốc KPMG Việt Nam & Campuchia về chủ đề trên.
Nguồn hình ảnh: Website KPMG
Ông đánh giá thế nào về vai trò của người tiêu dùng trong việc thúc đẩy nhu cầu thực hiện Báo cáo Phát triển bền vững và ESG của các công ty Việt Nam hiện nay?
Trong thực tế, nhiều công ty đang chú trọng đầu tư vào cải thiện quy trình sản xuất kinh doanh theo hướng bền vững. Điều đó không chỉ giúp họ thu hút khách hàng quan tâm mà còn giảm chi phí sản xuất (do thực hiện những cải tiến mới), vì thế biên lợi nhuận cũng tăng lên.
Tuy nhiên, cá nhân tôi cho rằng, nhu cầu của người tiêu dùng không hẳn là yếu tố thúc đẩy hoặc tạo ra áp lực để các công ty phải thực hiện các báo cáo bền vững; mà là thúc đẩy các công ty, doanh nghiệp phải thay đổi trong chính sản phẩm mà họ sản xuất, hay cách họ bán sản phẩm đó ra thị trường bền vững hơn.Trước khi quan tâm về việc liệu họ có thực hiện các báo cáo phát triển bền vững hay không thì bạn nên quan tâm trong thực tế các doanh nghiệp có thực hiện các chương trình cải tiến để rồi dùng nó để báo cáo không.
“Người tiêu dùng không tạo áp lực để doanh nghiệp thực hiện các Báo cáo bền vững, họ thúc đẩy doanh nghiệp phải thay đổi để sản phẩm bền vững hơn khi mang ra thị trường”
Việc người tiêu dùng nói rằng họ có thể chi trả nhiều hơn cho sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp không phải lúc nào cũng là một điều tốt. Trái lại, khi doanh nghiệp chỉ tập trung vào lợi nhuận có được trước mắt, khiến họ dễ bỏ qua những góc nhìn mang tính dài hạn hơn như việc đầu tư cho các hoạt động nghiên cứu, cải tiến để cho ra những sản phẩm xanh hơn, thân thiện hơn, từ đó giúp doanh nghiệp kinh doanh bền vững hơn.
Lấy ví dụ trong ngành thời trang, khi khả năng chi trả của người tiêu dùng cho các sản phẩm chất lượng ngày càng tăng, đồng thời nhà sản xuất cam kết mang đến những sản phẩm với nguyên liệu vải tốt và bền hơn, để khách hàng không phải vứt bỏ quần áo sau 3 tháng sử dụng thì điều này đã mang lại lợi ích hai chiều rõ rệt.
Do đó, tôi muốn nhấn mạnh vai trò quyết định của doanh nghiệp trong cách họ sử dụng đồng lời có được qua việc bán hàng. Nếu họ dùng số tiền đó để tái đầu tư vào sản xuất bền vững, thay đổi hành vi tiêu dùng tích cực hơn thì đó thực sự là một điều tốt. Nhưng nếu họ dùng số tiền đó chỉ để quảng cáo rằng sản phẩm của họ tốt ra sao, thì trên thực tế, điều này không tạo ra bất cứ sự thay đổi thực chất nào.
Vì vậy, khi khách hàng quyết định mua nhiều sản phẩm hơn, họ cũng có thể tạo áp lực thúc đẩy doanh nghiệp đó có những hành vi bền vững hơn, và áp lực chính doanh nghiệp phải đầu tư vào những cải tiến bền vững, cũng như đo lường, đánh giá thông qua các báo cáo phát triển bền vững.
Nguồn hình ảnh: Website KPMG
Các doanh nghiệp thực hiện các báo cáo bền vững với mục tiêu truyền thông với chính đối tác, bên liên quan và khách hàng của họ về hoạt động và những cải tiến của mình. Theo ông, quan điểm này có hoàn toàn đúng?
Đây là một quan sát đúng. Mục đích của báo cáo phát triển bền vững không chỉ để nội bộ doanh nghiệp, ban lãnh đạo nhìn lại hành trình mà họ đã đi qua, mà qua đó thể hiện rõ mối quan tâm của các bên liên quan (khách hàng, nhà đầu tư, cổ đông,…), khi chúng có ảnh hưởng tới doanh nghiệp. Ví dụ như tác động đến từ thị trường nguyên vật liệu sản xuất, thị trường tài chính, hay mối quan tâm của người tiêu dùng về các sản phẩm xanh hơn, cũng ảnh hưởng không nhỏ tới những trọng tâm trong chiến lược phát triển bền vững của doanh nghiệp.
Chẳng hạn, mối quan tâm của các đối tác, các bên liên quan dành cho KPMG không nằm nhiều ở lĩnh vực môi trường, vì mô hình kinh doanh của chúng tôi không bị phụ thuộc quá nhiều về tài nguyên môi trường, thay vào đó, chúng tôi phụ thuộc vào con người. Do đó, họ sẽ quan tâm nhiều hơn về cách chúng tôi làm việc với nhân sự của mình ra sao, vì nhân lực chính là nguồn tài nguyên quan trọng nhất của KPMG.
Nói tóm lại, việc báo cáo thể hiện quá trình thay đổi ở những khía cạnh trọng tâm mà doanh nghiệp muốn cải thiện; và các lĩnh vực khác nhau sẽ có những khía cạnh trọng tâm khác nhau; báo cáo cho thấy doanh nghiệp đã đi được bao xa khi nhìn lại và so sánh với các năm trước; liệu những thay đổi đó có thực sự nổi bật (significant) và đáng khích lệ không. Báo cáo cũng cung cấp bức tranh thực tế để lãnh đạo có thể đưa ra quyết định liệu có nên tiếp tục hay dừng việc đầu tư vào yếu tố nào đó hay không.
Ông John Ditty tham dự workshop với đại diện đến từ Gaia Conservation về chủ đề biến đổi khí hậu và đa dạng sinh học (hoạt động nằm trong chương trình nội bộ của KPMG năm 2023). Nguồn hình ảnh: Fanpage KPMG
Mặt khác, nếu bạn là một độc giả trẻ và đang nhìn vào báo cáo phát triển bền vững của một doanh nghiệp, bạn cần hiểu rằng bất kể sự thay đổi nào về hành vi, văn hóa hay các quy định cũng sẽ cần thời gian. Điều đáng ghi nhận là ngày càng nhiều doanh nghiệp nỗ lực trở nên tốt hơn mỗi ngày, để tạo ra nhiều thay đổi tích cực hơn hướng tới môi trường – xã hội. Nhất là khi đặt báo cáo trong những bối cảnh cụ thể đang có nhiều khó khăn và thách thức, ngay cả khi doanh nghiệp chỉ đang tạo ra được những thay đổi nhỏ, thì điều đó cũng đáng được khích lệ. Vì trong thực tế, có nhiều doanh nghiệp thậm chí không quan tâm hay tạo ra bất kỳ sự thay đổi mang tính bền vững nào.
Ông nghĩ nhu cầu thu hút và giữ chân nhân tài có thể gây áp lực như thế nào để các công ty phải thực hiện các cải tiến bền vững?
Trước hết, đối với KPMG, yếu tố con người, nguồn nhân lực chất lượng cao luôn là vấn đề quan trọng nhất. KPMG hiện có hơn 1.800 nhân sự làm việc tại thị trường Việt Nam và Campuchia – đây là nguồn tài nguyên duy nhất để vận hành và thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp, và cũng có thể là rủi ro lớn nhất nếu chúng tôi không thể quản lý tốt. Ngày nay, người đi làm không chỉ quan tâm về vai trò công việc, mà họ còn quan tâm về giá trị bản thân qua công việc ấy, lý do khiến họ đi làm mỗi ngày, hay lý do họ muốn gắn bó với một doanh nghiệp như KPMG.
Với sự gia tăng nhanh chóng của lực lượng lao động trẻ vào thị trường, chúng ta đang dần thấy được sự trỗi dậy của quan điểm đi làm hôm nay: Người trẻ muốn làm việc tại nơi mà họ thấy giá trị hay mục đích công việc hài hoà với giá trị và định hướng của cá nhân. Nơi đó, họ không chỉ được thể hiện năng lực qua công việc chuyên môn, mà còn cho phép họ theo đuổi những đam mê và giá trị cá nhân theo những cách rất riêng.
Chương trình thực tập tại KPMG năm 2023. Nguồn hình ảnh: Fanpage KPMG
Tại KPMG, mỗi năm chúng tôi tuyển dụng khoảng 300 bạn trẻ mới tốt nghiệp vào làm việc. Nếu chúng tôi không thể thuyết phục được các bạn ấy rằng chúng tôi mang đến cho bạn nhiều hơn cả một công việc, trong đó có môi trường làm việc; văn hoá trao quyền, thúc đẩy sự đa dạng và hoà hợp; hay không gian để bạn được theo đuổi những đam mê riêng và được là chính mình, thì khó có thể thu hút và giữ chân nhân tài. Thực tế cho thấy, những người giỏi thường mong muốn được trao quyền để tạo ra sự thay đổi tại nơi làm việc hơn là chỉ vì nhận được lương tháng đúng hạn.
Có thể nói, chính sách thu hút nhân tài của KPMG dựa vào chính mục tiêu, giá trị, văn hoá và định vị của doanh nghiệp. Có rất nhiều bạn đến và làm việc với KPMG một vài năm rồi rời đi – điều này là hoàn toàn bình thường. Nhưng điều quan trọng là, khi rời đi, họ sẽ mang theo những giá trị có được trong suốt thời gian làm việc tại đây, như góc nhìn đóng góp trong công việc; quan tâm tới đồng đội, cộng đồng của mình; và giữ được đạo đức nghề nghiệp – đây là những điều thực sự quan trọng và ý nghĩa với KPMG.
Chúng tôi không thể phát triển bền vững nếu không thể đảm bảo nguồn nhân lực chất lượng cao cho tổ chức. Và vì thế, thu hút và giữ chân nhân tài chính là chiến lược phát triển bền vững quan trọng nhất đối với KPMG hôm nay. Và các Báo cáo là nơi chúng tôi trình bày cách mình đã theo đuổi chiến lược này như thế nào và đạt được thành tựu gì.
“Thu hút và giữ chân nhân tài chính là chiến lược phát triển bền vững quan trọng nhất đối với KPMG hôm nay”
Nhân viên KPMG tham gia hoạt động ngoài giờ, giao lưu thể thao với các doanh nghiệp khác trong ngành (Nguồn hình ảnh: Fanpage KPMG)
Vậy KPMG đã làm gì để tạo ra một môi trường khuyến khích sự tham gia và đóng góp của chính nhân sự nội bộ?
Đầu tiên, KPMG đảm bảo rằng mọi người thấy mình được dẫn dắt bởi chínhtinh thần lãnh đạo thực chất từ các lãnh đạo cao nhất. Tinh thần lãnh đạo không chỉ thể hiện qua lời nói, mà còn qua những cam kết mạnh mẽ trong môi trường làm việc hướng đến sự đổi mới và trao quyền, từ đó làm gương để mọi nhân viên thấy những kỳ vọng như thế là bình thường.
Thứ hai, đó là tạo ra những chính sách, những quy tắc ứng xử cho phép tạo ra một môi trường khuyến khích sự tham gia đóng góp của nhân viên. Có thể nói, KPMG rất chú trọng vào chính sách Đa dạng và Hoà hợp (Diversity & Inclusion) tại nơi làm việc, cung cấp câu trả lời cụ thể về cách bạn tham gia làm việc tại KPMG, cách bạn nhận được sự tôn trọng trong công việc. Những bản Quy tắc ứng xử được phổ biến rộng rãi và được nhân viên cam kết thực hiện.
Cuối cùng, thực hiện những đánh giá, đo lường định kỳ mỗi 2 năm thông qua Khảo sát dành cho nhân viên để đưa ra đánh giá về mức độ hiệu quả của các chính sách đang áp dụng, xem xét có cần thử nghiệm cách khác để tạo ra những tiến bộ tốt hơn không.
Tóm gọn lại, bạn có thể hình dung cách thức KPMG đã làm như sau:
Cách thức KPMGNhân sự trẻ tại KPMG Đà Nẵng. Nguồn hình ảnh: Fanpage KPMG
Ông có thể chia sẻ những ví dụ cụ thể nào minh hoạ cho phát biểu trên không?
Mỗi ngày, các nhân viên của KPMG tư vấn và đồng hành với nhiều khách hàng doanh nghiệp để giúp họ thực hiện các nghĩa vụ về thuế, giúp hoạt động kinh doanh tuân thủ các quy định pháp luật, từ đó gián tiếp giúp doanh nghiệp trở nên uy tín hơn. Ở góc độ vĩ mô, những khoản thuế đầy đủ từ doanh nghiệp giúp nhà nước có kinh phí để đầu tư nhiều hơn vào các cơ sở hạ tầng như bệnh viện, trường học…mang lợi ích cho cộng đồng. Đây chính là cách mỗi nhân viên tham gia và tạo ra giá trị qua công việc mình làm, và là cách KPMG đóng góp để xây dựng một Việt Nam bền vững hơn.
Hay như sáng kiến Vietnam Corporate Pride Network (VCPN)được thực hiện bởi Paul Huynh – một nhân viên tại KPMG, nhằm thúc đẩy quyền và sự hoà nhập của cộng đồng LGBT tại công sở. Sáng kiến này là minh chứng mạnh mẽ rằng một nhân viên có thể áp dụng chính trải nghiệm sống cá nhân để tạo ra những thay đổi thực sự tại doanh nghiệp mà không gặp phải bất kỳ sự đánh giá chủ quan nào. Sáng kiến của Paul không chỉ giúp cải thiện môi trường làm việc tại KPMG, mà còn truyền cảm hứng cho nhiều bạn thuộc cộng đồng LGBT can đảm thể hiện mình hơn.
Tại KPMG, chúng tôi nỗ lực tạo ra một nơi mà nhân viên đều háo hức muốn đến làm mỗi ngày, muốn cống hiến những điều tốt đẹp và viết nên câu chuyện của chính họ tại đây hay tại bất cứ nơi đâu mà họ đến. Suy cho cùng, sự lãnh đạo hướng tới những thay đổi tốt, cùng với sự khoan dung và chấp nhận là những giá trị cốt lõi tác động lên sự thay đổi hành vi của chính người lao động. Đó cũng là một trong các vai trò quan trọng của doanh nghiệp mà các cấp lãnh đạo nên lưu tâm.
Đại diện KPMG chia sẻ tại buổi Tọa đàm: Đa dạng giới ở nơi làm việc về câu chuyện KPMG đã làm gì để thúc đẩy bình đẳng và đa dạng giới trong chính sách của công ty. Nguồn: Fanpage KPMG Các bạn trẻ tại KPMG tham gia các hoạt động của Pride Month 2022 – Chương trình được phối hợp tổ chức bởi Trung Tâm ICS, Doanh nghiệp xã hội ECUE, Auscham và Vietnam Corporate Pride Network (VCPN). Nguồn: Fanpage KPMG
Người lao động trẻ hôm nay nên cân nhắc những yếu tố nào khi tìm kiếm những doanh nghiệp hướng về phát triển bền vững để làm việc?
Tôi nghĩ các bạn nên nghiên cứu kỹ lưỡng về công ty mà bạn muốn làm việc. Bằng cách tìm kiếm, đọc các nội dung thể hiện trên website công ty, trên báo chí, truyền thông, các báo cáo phát triển bền vững để cho mình sự đánh giá khách quan nhất.
Các bạn cũng cần có sự can đảm để có thể trực tiếp đặt các câu hỏi thẳng thắn, và có thể “gai góc" với chính nhà tuyển dụng trong buổi phỏng vấn, qua đó, giúp bạn hiểu hơn về chính sách phát triển bền vững, trách nhiệm của họ với môi trường, xã hội được thể hiện cụ thể ra sao. Các bạn cũng cần mạnh dạn trình bày mối quan tâm cá nhân, mục đích, giá trị của mình và vì sao những điều đó đang tương đồng với điều công ty hướng đến. Hãy can đảm để nói lên những điều bạn nghĩ, bạn hiểu mà không lo lắng bị phán xét. Bởi đây chính là lúc bạn và nhà tuyển dụng nhận ra mình có “dành cho nhau” hay không.
Ngoài ra, bạn cũng cần hiểu rằng bất cứ doanh nghiệp nào cũng sẽ có khó khăn tồn tại cần phải giải quyết. Việc doanh nghiệp có thực hiện được những mục tiêu phát triển bền vững hay không cũng phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố bên ngoài và từ các bên liên quan, chẳng hạn như ngân hàng có đủ nguồn tài chính cho vay không? Các nhà cung cấp nguyên liệu có đảm bảo nguồn cung không? Rất nhiều thách thức như vậy trong quá trình vận hành kinh doanh. Điều bạn cần làm là hãy sẵn sàng đóng góp sáng kiến để tìm ra nhiều giải pháp phù hợp giúp giải quyết những khó khăn chung đó.
“Điều bạn cần làm là hãy sẵn sàng đóng góp sáng kiến để tìm ra nhiều giải pháp phù hợp giúp giải quyết những khó khăn chung đó.”
Hình ảnh minh hoạ. Nguồn: Fanpage KPMG
Ông có lời khuyên nào dành cho các bạn trẻ đang tìm kiếm công việc tạo ra giá trị và tác động tích cực không?
Đối với người trẻ hiện nay, tôi nghĩ trước hết, các bạn nên tìm kiếm lĩnh vực mà cá nhân bạn thực sự đam mê và muốn đi sâu hơn với nó. Có thể là y tế, giáo dục, địa lý, … bất kể lĩnh vực nào mà cá nhân bạn thực sự yêu thích, rồi tìm kiếm công việc tương thích với mối quan tâm đó để bắt đầu.
Thứ hai, bạn cần xác định rõ về tác động ngắn hạn và dài hạn với công việc mà bạn lựa chọn. Điều này rất quan trọng để quản trị được kỳ vọng của bản thân và để vẽ ra kế hoạch thực thi và đo lường. Thực tế cho thấy, có nhiều công việc sẽ không nhìn thấy tác động rõ rệt trong ngắn hạn, mà chỉ có thể thấy được sau 5-10 năm. Đây cũng là một điều tương đồng khi nhìn về Phát triển bền vững. Khi xác định được thực tế đó, bạn sẽ chọn cho mình tâm thế để bước tới vững vàng và tự tin hơn. Chúc các bạn thành công.
Cảm ơn ông vì phần trò chuyện này.
Bài viết nằm trong series “Mở đường dẫn lối" được đồng hành bởi Standard Chartered để hỗ trợ giới trẻ tìm hiểu, ứng dụng ESG để thúc đẩy Phát Triển Bền Vững tại Việt Nam. Hãy tiếp tục đón đọc những bài viết tiếp theo về chủ đề Phát triển bền vững phỏng vấn các đại diện từ các công ty và tổ chức khác trong thời gian tới bạn nhé!
KPMG là một trong những công ty cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp lớn nhất tại Việt Nam, với văn phòng tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Thành lập từ năm 1994, công ty đã có hơn 28 năm kinh nghiệm, với hơn 8,000 khách hàng là các doanh nghiệp Đa Quốc gia, các doanh nghiệp Trong và Ngoài Nhà nước, doanh nghiệp Tư nhân, doanh nghiệp Startup và doanh nghiệp Gia đình. KPMG hỗ trợ khách hàng với phương pháp tiếp cận đa chiều, kết hợp cùng kinh nghiệm và hiểu biết chuyên sâu trong ngành để vượt qua các thử thách và sẵn sàng nắm bắt cơ hội nằm trong 5 hoạt động chính thuộc quá trình kinh doanh, bao gồm Kiểm toán, Tư vấn Vận hành, Tư vấn Thương vụ, Tư vấn Thuế và Pháp lý.
John Ditty đã sống và làm việc tại Việt Nam từ năm 1993. Hiện tại, ông đang phụ trách về Quyền công dân và Tính bền vững tại thị trường Việt Nam và Campuchia. Ông có nhiều kinh nghiệm trong việc quản lý và điều phối nhiều hợp đồng kiểm toán và tư vấn tại hai thị trường trên. Thông qua kinh nghiệm của mình, ông đã hỗ trợ nhiều doanh nghiệp (thuộc sở hữu nhà nước, tư nhân, sở hữu nước ngoài) thành công ở Việt Nam và Campuchia. Bên cạnh đó, ông cũng thể hiện vai trò lãnh đạo xuất sắc khi dẫn dắt tập thể đa dạng của mình đạt được nhiều thành tựu đáng ghi nhận dù nhiều khó khăn và thách thức.
Mời bạn nghe câu chuyện làm nghề thực tế của anh Nguyễn Hoàng Sơn, hiện đang là Quản lý cao cấp Quản trị hệ thống ESG tại Công ty Cổ phần Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ Việt Nam), anh Sơn có hơn 10 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực kinh doanh bền vững (CSR / CSV / ESG) & Truyền thông tại Unilever Việt Nam, Central Retail Vietnam trước khi chuyển qua PNJ Việt Nam.
Do nhu cầu tăng cao, ngày càng nhiều doanh nghiệp tìm kiếm nhân lực trẻ để đáp ứng vị trí công việc mới nổi nhưng rất nhiều tiềm năng. Mời bạn nghe để tìm hiểu thêm về công việc và cơ hội của nghề này.
Bạn cũng có thể xem toàn bộ video trên Youtube Channel của Dear Our Community
Series nội dung về nghề tạo tác động xã hội đầu tiên hướng đến khán giả trẻ tại Việt Nam, với mục tiêu truyền cảm hứng và cung cấp kiến thức thực tế giúp nhân lực trẻ theo đuổi công việc tạo tác động xã hội bền vững. Series “Mở Đường Dẫn Lối” được đồng hành chính bởi Ngân hàng Standard Chartered, với mong muốn hỗ trợ giới trẻ tìm hiểu, ứng dụng ESG để thúc đẩy Phát Triển Bền Vững tại Việt Nam.
Webinar "Cơ hội và kỹ năng nghề nghiệp trong lĩnh vực tác động xã hội" diễn ra vào tối 16/03/2023 đã khép lại, Dear Our Community rất vui nhận được nhiều phản hồi tích cực từ chính các bạn tham gia.
Nhu cầu tuyển dụng nhân lực nghề tác động xã hội sẽ vượt qua nguồn cung lao động trong vài năm tới.
Trước khi phần thảo luận bắt đầu, chị Nguyễn Minh Anh, Quản Lý Đối Tác Thị Trường Việt Nam tại công ty Linkedin đã chia sẻ những dữ liệu báo cáo từ Linkedin về xu hướng tăng trưởng về công việc tạo tác động trên thế giới. Theo như đà tăng trưởng hiện tại, tới năm 2026, nhu cầu tuyển dụng nhân lực có kỹ năng xanh (green talents) sẽ nhiều hơn nguồn cung lao động về kỹ năng này. Vì vậy, cơ hội công việc liên quan về kỹ năng xanh hay tác động xã hội sẽ ngày càng tăng và rộng mở, nếu bạn có thể đáp ứng được các yêu cầu về kỹ năng và năng lực cần có.
Báo cáo từ Linkedin về xu hướng tăng trưởng về công việc tạo tác động trên thế giới
Bạn có thể tải slides trình bày từ Linkedin bên dưới.
Vậy những kỹ năng, tư duy và năng lực gì bạn cần chuẩn bị từ bây giờ để đón đầu xu hướng quan trọng này? Mời bạn cùng xem lại những thông điệp và chia sẻ ấn tượng từ khách mời:
Skills are the new currency:Chưa bao giờ các kỹ năng có thể chuyển đổi lại quan trọng đến thế trong thời gian đại này. Top những kỹ năng quan trọng nhất bao gồm: Kỹ năng quản lí, Giao tiếp, Chăm sóc khách hàng, Lãnh đạo, hay như kỹ năng phân tích & làm việc đội nhóm.
CV is no longer the only thing that recruiters will look at today: Thay vào đó, nhà tuyển dụng sẽ xem xét nhiều hơn về thái độ, trải nghiệm và cách bạn học hỏi và lớn lên từ những trải nghiệm đó. Đâu là giá trị của bạn, và điều đó có đang phù hợp với những gì mà công ty/ tổ chức đang tìm kiếm hay không.
Not only about the vertical promotion, it can be horizontal promotion at work: Khi nhìn vào sự phát triển trong công việc, bạn không nên chỉ nhìn theo chiều dọc mà còn có thể nhìn theo chiều ngang – mở rộng phạm vi lĩnh vực hiểu biết. Ví dụ, làm marketing nhưng hoàn toàn có thể nhận lãnh thêm các nhiệm vụ về CSR, Sustainability để phát triển.
Find the workplace that makes you feel a sense of belonging:Điều này là quan trọng để giúp bạn gắn kết và gắn bó nhiều hơn với nơi làm việc. Tìm kiếm những môi trường khuyến khích sự đa dạng & hoà hợp, trao quyền để bạn được đóng góp, nhận lãnh những nhiệm vụ lớn, tìm kiếm được những nơi cho bạn được là chính mình.
Being a social impact driver is not an easy journey: Hành trình đó đòi hỏi bạn phải có năng lực thấu cảm để giải quyết vấn đề của cộng đồng hướng tới; khả năng giải quyết vấn đề (thường là phức tạp) và sự bền bỉ, kiên trì để đi tới cùng. Và hành trình đó dù gian nan nhưng thực sự đáng tự hào.
Bạn có thể nghe lại toàn bộ nội dung webinar được đăng tải trên Youtube
Dear Our Community rất hân hạnh và cảm ơn sự tham gia của các diễn giả đặc biệt:
Nguyễn Minh Anh (Annie), Quản Lý Đối Tác Thị Trường Việt Nam tại công ty Linkedin
Lê Đình Hiếu, Nhà Sáng Lập tổ chức phi lợi nhuận Hear Us Now, công ty G.A.P Institute
Trần Minh Hường, Giám đốc Nhân sự – Ngân hàng Standard Chartered Việt Nam
Dear Our Community hy vọng đã dẫn lối, mở đường cho nhiều góc nhìn, suy nghĩ trong bạn về lĩnh vực tạo tác động xã hội. Tiếp tục theo dõi các nội dung tiếp theo trong series “Mở Đường Dẫn Lối"để tìm được lối đi riêng.
Cảm ơn nhà tài trợ chính ngân hàng Standard Chartered Vietnam đã đồng hành với Series “Mở Đường Dẫn Lối “ để hỗ trợ giới trẻ tìm hiểu, ứng dụng ESG để thúc đẩy Phát Triển Bền Vững tại Việt Nam.
Nếu bạn có những cảm nhận nào muốn chia sẻ với Dear Our Community sau khi nghe nội dung, hãy để lại vài dòng dưới phần comment nhé!
Bài viết nằm trong chuỗi bài Những dự án xã hội ấn tượng bởi Gen Z thuộc Series Mở Đường Dẫn Lối, được đồng hành bởi Standard Chartered để hỗ trợ giới trẻ tìm hiểu, ứng dụng ESG để thúc đẩy Phát Triển Bền Vững tại Việt Nam.
Genderme – Giới và Bình đẳng giới dưới lăng kính của học sinh
Thành lập dự án xã hội là cách mà Nguyệt Hà đã tự cho mình cơ hội để dấn thân và khám phá những tiềm năng bên trong. Và bất ngờ thay, thông qua chính dự án, giúp Hà hiểu sâu sắc về chủ đề mà mình đang hướng tới, đồng thời, giúp Hà nhận ra lĩnh vực khiến bản thân hứng thú và tiềm năng để phát triển xa hơn trong lĩnh vực đó.
Trong bài viết hôm nay, Dear Our Community mời các bạn cùng trò chuyện với Nguyệt Hà (hiện là học sinh lớp 12, trường THPT Lê Quý Đôn, Hà Đông, Hà Nội) – Trưởng dự án Genderme – dự án truyền thông nâng cao hiểu biết của các bạn trẻ về Giới và Bình đẳng giới, thành lập tháng 5/2021.
Hình ảnh: Nguyệt Hà – Trưởng dự án Genderme (thứ 4 từ trái sang)
Trước hết, Hà có thể chia sẻ vì sao bạn lại muốn làm dự án về chủ đề Giới và Bình Đẳng Giới được không?
Cơ duyên để thành lập nên dự án đến từ việc mình là đại sứ của tổ chức ASEAN Youth Organization (AYO). Với vai trò này thì mỗi bạn đại diện mỗi nước sẽ cần thực hiện dự án xã hội tại nước mình và dưới sự hướng dẫn và bảo trợ của AYO. Lúc này, bản thân mình đã rất yêu thích các vấn đề liên quan về phụ nữ, trẻ em gái, bình đẳng giới tại Việt Nam. Đây là mục tiêu số 5 trong 17 mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc. Việc bắt đầu từ mối quan tâm của mình để xây dựng dự án sẽ giúp tiết kiệm thời gian và có nhiều động lực để bắt đầu hơn.
Dù vậy, ban đầu mình cũng không dự định sẽ phát triển dự án quá mạnh. Một phần là vì tự ti với tính cách khá hướng nội, và cũng không chắc mình có thể làm đủ tốt. Nên mình bắt đầu với kỳ vọng khá nhỏ để ít áp lực. Làm vì phương châm muốn thử sức, xem mình có thể làm tới đâu, và không ngờ dự án có thể đi được tới hôm nay.
Nguồn: https://vietnam.un.org/vi/sdgs/5
Với Genderme, thì dự án tập trung các khía cạnh giới (nam với nữ); quyền con người; tiêu chuẩn kép và nữ quyền. Ở đây, tiêu chuẩn kép được hiểu những tiêu chuẩn mà một nhóm người phải tuân theo, trong khi nhóm khác thì không. Ví dụ: con trai thì phải học khối tự nhiên, con gái học khối xã hội, con trai không được khóc hay tỏ ra yếu đuối. Hay như việc đàn ông đi làm thì được cho là hoàn thành bổn phận, còn phụ nữ đi làm thì lại bị xem là bỏ bê gia đình. Những tiêu chuẩn kép vẫn tồn tại này tạo ra rào cản vô hình trong nỗ lực thúc đẩy bình đẳng giới tại Việt Nam.
Đâu là những hoạt động nổi bật của dự án mà bạn rất tự hào?
Genderme tập trung vào các nội dung truyền thông trực tuyến về chủ đề trên. Thông thường là các bài viết cung cấp thông tin, góc nhìn đúng đắn về bình đẳng giới. Ngoài ra, nhóm cũng cố gắng tạo ra nhiều hình thức nội dung đa dạng, giúp đối tượng trẻ tiếp nhận một cách trực quan hơn, và tương tác với kênh nhiều hơn.
Ví dụ, nhóm lên ý tưởng thực hiện video phỏng vấn học sinh và giáo viên trường và những người đi đường mang tên Genderview về góc nhìn của họ về giới và bình đẳng giới. Hay như Gendervoice là podcast về những câu chuyện gần gũi, các khía cạnh trong đời sống của một bạn trẻ. Hay như tổ chức cuộc thi Viết về bình đẳng giới ngay trong đại dịch và nhận về những kết quả rất bất ngờ.
Hình ảnh: Các bài đăng trong cuộc thi viết về bình đẳng giới. Nhiều bạn đã chia sẻ, đại dịch đã khiến bạn nhận ra nhiều vấn đề bất bình đẳng trong chính gia đình mình.
Bên cạnh đó, nhóm cũng cố gắng thực hiện các hoạt động trực tiếp (offline). Đơn cử như sự kiện chia sẻ về chủ đề bình đẳng giới với sự hỗ trợ từ Đại Sứ Quán Mỹ là một trong các sự kiện thành công và ấn tượng nhất mà các bạn thành viên của Genderme đã làm được.
Sắp tới, nhóm dự kiến tổ chức hoạt động tranh biện nhằm tạo ra nhiều không gian để tương tác với các bạn trẻ hơn, đồng thời, khuyến khích sự tham gia và tiếng nói của họ vào vấn đề này.
Ngoài ra, mỗi mùa tuyển sinh, Genderme nhận được vô số đơn ứng tuyển, có mùa nhận tới hơn 500 hồ sơ trong vòng một tháng. Đó là những khích lệ rất lớn với tụi mình.
Hình ảnh: Dự án cung cấp
Trong quá trình truyền thông về chủ đề này, có bao giờ bạn gặp phải những sự cố truyền thông chưa? Và bài học rút ra là gì?
Đó là lần nhóm đăng một bài viết chia sẻ quan điểm về tục cướp vợ của người H’mông. Thời điểm này, chủ đề này đang khá nổi và có nhiều tranh luận trên các kênh truyền thông. Đứng ở góc nhìn của Genderme thì tục lệ này không phù hợp khi đánh giá về khía cạnh bình đẳng giới. Tuy vậy, việc đưa ra những góc nhìn quá thẳng thắn và thiếu sự cân nhắc các yếu tố như văn hoá, phong tục tập quán của cộng đồng này đã khiến bài viết nhận được nhiều ý kiến trái chiều. Phần lớn cho rằng, nhóm còn quá non trẻ để có thể nói về vấn đề trên và thể hiện được góc nhìn trung lập. Sau đó, em và các bạn đã phải tìm đến sự tư vấn của các thầy cô. Dù vậy, vẫn có nhiều quan điểm khác nhau, khiến nhóm khá lúng túng, và đi đến quyết định sẽ ẩn bài đăng và đính chính lại nội dung trên kênh của mình.
Bài học rút ra sau sự cố đấy là việc hiểu sâu và hiểu bao quát về chủ đề mình đang làm là rất quan trọng. Trong nhiều trường hợp, chính sự chủ quan khi không cân nhắc đến các bối cảnh khác nhau đã khiến việc đưa thông tin tạo ra nhiều tranh cãi tiêu cực. Khi tiếp nhận góp ý, nhóm cũng rất cởi mở, và với tinh thần cầu thị để hoàn thiện nội dung tốt hơn. Đây cũng là điểm mà sau 2 ngày thì sự cố này cũng “hạ nhiệt" và nhóm có dịp để ngồi lại trao đổi nội bộ kỹ hơn để cùng học hỏi.
Hình ảnh: Dự án cung cấp
Trong quá trình hoạt động, đội nhóm của bạn có gặp phải những khó khăn nào không?
Với dự án này, khó khăn lớn nhất đó là vấn đề quản lý nhân sự và giải quyết xung đột nội bộ khi bất đồng quan điểm. Đội ngũ khi mới thành lập đã tranh luận rất căng thẳng mỗi khi có những ý kiến khác nhau về định hướng chiến lược cho Genderme. Trong những lần như vậy, em cũng nhận ra là mình có cái tôi khá lớn khi luôn muốn các bạn phải chấp nhận ý kiến của mình là phù hợp nhất. Cái tôi lớn khiến em chưa biết cách lắng nghe và tiếp thu ý kiến từ mọi người. Điều này làm ảnh hưởng tới tiến độ của dự án; mặt khác, khi các thành viên không hoà hợp thì môi trường làm việc chung khá là ngột ngạt, nhân sự rời đội ngũ trong những mùa đầu một phần cũng vì lý do trên.
Sang những mùa sau, em nghiệm ra việc tiếp nhận sự đóng góp và công nhận những ý tưởng hay từ mọi người giúp bầu không khí đội nhóm tích cực hơn, mọi người cảm thấy hoà hợp và gắn kết hơn. Điều đó rất quan trọng để có được sự gắn bó dài hạn và ổn định từ các bạn, nhất là khi đây là một dự án học sinh và không có quá nhiều ràng buộc.
Theo góc nhìn của em, đâu là những kỹ năng quan trọng khi thực hiện dự án?
Đầu tiên, em đánh giá kỹ năng làm việc nhóm là cực kỳ quan trọng, quyết định sự thành công của dự án. Khó khăn em chia sẻ ở trên ít nhiều có sự liên quan, vì khi đó bản thân em chưa biết cách phối hợp với các bạn khác để làm việc, và gây ra khá nhiều tác hại. Thực tế cho thấy, bạn không thể tự làm một mình, mà chỉ có thể đi xa khi có bên mình một đội nhóm hợp rơ đồng hành.
Kỹ năng giao tiếp cũng quan trọng không kém, khi bạn sẽ phải gặp nhiều đối tác khác nhau như diễn giả, nhà tài trợ, các bạn tình nguyện viên, … Bạn sẽ cần trau dồi khả năng trình bày ngắn gọn, súc tích; hay phải luyện tập việc nói trước công chúng. Mình cũng đã trải qua những thời điểm loay hoay để cải thiện điều này vì bản thân khá hướng nội. Nhưng tới thời điểm này, mình có thể tự tin là đã làm chúng ổn hơn xưa rất nhiều.
Cuối cùng là khả năng lãnh đạo, cùng với khả năng quản lý và vận hành dự án. Hai điểm này sẽ song hành cùng nhau để giúp mọi thứ được trôi chảy và có sự phối hợp tốt nhất.
Hình ảnh: Dự án cung cấp
Các bạn trẻ muốn thực hiện các dự án xã hội thì cần cân nhắc những yếu tố nào để giúp dự án thành công?
Đầu tiên các bạn cần xác định rõ mức độ quan tâm của mình với chủ đề trên có đủ lớn để triển khai thành dự án không? Genderme với mình là đam mê rất lớn, càng làm càng muốn phát triển thêm, ngày nào cũng suy nghĩ ra ý tưởng mới, trao đổi thường xuyên với nội bộ để các bạn luôn được truyền lửa và thấy mình là một phần của hành trình.
Thứ hai, đó là sự sáng tạo. Nhóm luôn cố gắng nghĩ ra những ý tưởng “độc lạ" nhất. Đơn cử như chính logo cho dự án – hình hai chú cá ngựa để hàm ý về sự bình đẳng giới, vì trong tự nhiên cá ngựa đực sẽ mang thai hộ cá ngựa cái. Chính những ý tưởng đó đã giúp Genderme nổi bật giữa nhiều dự án học sinh hiện nay.
Cuối cùng là môi trường làm việc thoải mái để các thành viên không cảm thấy bị áp lực hay bị ra rìa. Bằng những sắp xếp có chủ đích như việc chọn ngẫu nhiên các bạn trong các ban khác nhau để ngồi làm việc chung. Điều này sẽ khiến các bạn phải nói chuyện và tương tác với nhau. Từ đó, thúc đẩy và xây dựng mối quan hệ nội bộ gần gũi, cởi mở hơn.
Dự án Genderme đã ảnh hưởng tới cá nhân Hà như thế nào?
Dự án đã giúp mình trưởng thành và hiểu rõ bản thân hơn. Trước đây, mình chưa từng nghĩ lại hứng thú và phấn khích đến thế khi tìm hiểu sâu về giới và bình đẳng giới. Cá nhân mình học được rất nhiều từ chính những kiến thức đó, rồi tham gia các cuộc thi, các sáng kiến về giới – những trải nghiệm đó giúp mình mạnh dạn hơn.
Ngoài ra, khi chuyên tâm làm dự án, mình được nhiều thầy cô, bạn bè biết đến và còn nhận được những lời mời cộng tác viết về chủ đề trên. Thông qua dự án, nhiều cơ hội mở ra hơn, giúp mình xác định được mối quan tâm và động lực cho cá nhân. Và đó chính là điều ý nghĩa nhất. Do đó, mình cũng hy vọng các bạn trẻ hôm nay cũng sẽ có được những trải nghiệm thú vị đó bằng cách cho mình cơ hội tham gia trực tiếp vào những dự án xã hội như thế này.
Cảm ơn Hà vì phần chia sẻ.
Những dự án xã hội ấn tượng bởi Gen Z là tuyến nội dung nhằm giới thiệu những cá nhân và những dự án xã hội mới do các bạn trẻ thực hiện, nhằm mục đích truyền cảm hứng, khơi gợi sự quan tâm và đóng góp giải pháp từ các bạn trẻ. Tuyến bài thuộc Series Mở Đường Dẫn Lối, được đồng hành bởi Standard Chartered để hỗ trợ giới trẻ tìm hiểu, ứng dụng ESG để thúc đẩy Phát Triển Bền Vững tại Việt Nam.
Hãy Theo dõi Dear Our Community để cập nhật nhanh chóng về những nội dung thú vị, và những khóa học sắp sửa ra mắt về Xây dựng chương trình, Gây quỹ và Truyền thông để giúp bạn bắt đầu hành trình nghề nghiệp tạo tác động của mình nhé.
Khi chia sẻ về chủ đề mà dự án Chấm Bi Đỏ đang hướng tới – Phòng chống xâm hại tình dục – không khó để nhận ra rằng đây vẫn còn là một chủ đề nhạy cảm, ít khi được nhắc tới trong các nội dung giáo dục phổ thông và trong gia đình. Chính vì việc tránh đề cập hay thảo luận, nhiều trẻ em, người vị thành niên hoặc cả người đã trưởng thành có thể không nhận ra đâu là những hành vi mang yếu tố xâm hại; đồng thời, cũng sẽ không biết cách tự bảo vệ mình hay lên tiếng khi cần thiết.
Vậy làm cách nào để người trẻ hôm nay có thể hiểu rõ hơn về vấn đề này, và trang bị cho mình những kiến thức cần thiết, mời bạn cùng lắng nghe phần trò chuyện với bạn Huỳnh Ngọc Tường Vân (sinh năm 2002) – hiện đang điều hành dự án Chấm Bi Đỏ để cùng có câu trả lời nhé.
Bài viết nằm trong chuỗi bài phỏng vấn Những dự án xã hội ấn tượng bởi Gen Z do Dear Our Community khởi xướng.
Nguồn hình ảnh: Fanpage Chấm Bi Đỏ – Tường Vân (bên phải) và founder dự án Anh Thư (bên trái).
Như đề cập ở trên, xâm hại tình dục vẫn còn là một chủ đề nhạy cảm trong cộng đồng, vậy thì lý do nào thôi thúc bạn “nên duyên" với Chấm Bi Đỏ?
Trước hết, mình xin chia sẻ qua một chút về Chấm Bi Đỏ để các bạn có sự hình dung. Dự án có tuổi đời còn khá trẻ, thành lập năm 2021 với hình ảnh những chấm bi – đại diện cho tiếng nói và sự lan tỏa trong cộng đồng về vấn đề còn khá nhức nhối này. Dự án theo đuổi sứ mệnh góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng về chủ đề Phòng chống xâm hại tình dục. Thông qua việc cung cấp những nội dung về Giáo dục giới tính, và các kiến thức, thông tin về chủ đề Phòng chống xâm hại tình dục, dự án hy vọng có thể giúp các bạn trẻ tự bảo vệ bản thân, và sẵn sàng lên tiếng khi cần.
Đối với cá nhân, từ trước đến giờ, mình khá quan tâm đến các vấn đề xã hội. Khi bắt đầu trở thành sinh viên, có nhiều cơ hội tìm hiểu về các dự án cộng đồng để tham gia, mình biết đến Chấm Bi Đỏ, và bắt đầu tìm hiểu sâu hơn về vấn đề mà dự án đang hướng tới giải quyết.
Theo số liệu của Bộ Công an, chỉ tính riêng năm 2020, phát hiện 1.945 vụ xâm hại 2008 trẻ em, trong đó 1.506 bị xâm hại về tình dục (chiếm tới 70% tổng số vụ được phát hiện); 97% số vụ bị phát hiện đối tượng đều có quen biết với nạn nhân, và gia đình của nạn nhân; để lại hậu quả nặng nề cho người bị hại. Đây vẫn chỉ là phần nổi của tảng băng, khi ở nhiều nơi, trẻ em, trẻ vị thành niên còn ít được bảo vệ.
Do đó, mình cũng nhận thấy, giáo dục trong gia đình về chủ đề trên là rất quan trọng. Thông qua việc truyền thông cho chính đối tượng trực tiếp – các bạn học sinh, sinh viên trong độ tuổi từ 16-25, dự án mong muốn có thể gián tiếp lan tỏa tới chính gia đình của các bạn về vấn đề trên. Mỗi bạn trẻ tiếp cận thông tin từ Chấm Bi Đỏ có thể hoàn toàn là một đại sứ thông tin, truyền đi những thông điệp tích cực, những thông tin đúng đắn, để giúp cộng đồng nâng cao sự hiểu biết và đẩy lùi những hành vi không phù hợp và vi phạm pháp luật kia. Chính vì rất ấn tượng với mục tiêu cao đẹp ấy của dự án mà mình đã quyết định tham gia Chấm Bi Đỏ. Hiện tại, mình đang là Phó Ban tổ chức của dự án.
Hình thức hoạt động chính của dự án là truyền thông trực tuyến thông qua các nền tảng mạng xã hội như Facebook, vì đây là nơi tập hợp đông đảo nhất đối tượng mà tụi mình đang hướng tới. Các hoạt động có tương tác cao nhất hiện tại là những dạng nội dung kể chuyện (storytelling) và những hội thảo (workshop) được tổ chức trực tuyến tại Fanpage của Chấm Bi Đỏ, thu hút hàng nghìn lượt tương tác. Sau 2 năm thành lập và hoạt động, Fanpage hiện có tới hơn 27,000 lượt thích và theo dõi nội dung. Đây là một trong những thành công nho nhỏ, khích lệ tụi mình tiếp tục triển khai dự án trong các năm sau.
Bài viết “Bạn mặc gì hôm bị xâm hại" thu hút hơn 24,000 lượt tương tác, 1,500 lượt bình luận, 13,000 lượt chia sẻ lại trên mạng xã hội.
Bạn và dự án có gặp phải những khó khăn nào khi thực hiện hoạt động truyền thông về chủ đề trên?
Tất nhiên là rất nhiều khó khăn. Đầu tiên phải kể đến việc khi chọn Facebook là nơi để truyền tải thông tin, nội dung của tụi mình phải đi qua “bộ lọc" của Facebook, và đôi khi những từ ngữ nhạy cảm sẽ bị chặn ngay. Do đó, tụi mình phải suy nghĩ rất cẩn thận mỗi khi đăng tải nội dung nào đó. Tất cả thành viên khi đã tham gia vào dự án thì đều cùng chung một suy nghĩ: Nếu vì nhạy cảm mà giữ im lặng, thì các nạn nhân sẽ cảm thấy sợ hãi và kẻ ác cứ thể lấn tới. Do đó, tụi mình sẽ tìm những cách phù hợp và tinh tế nhất để truyền tải nội dung, nhằm thay đổi nhận thức về xâm hại tình dục và giúp các bạn đã từng bị xâm hại có thể cởi mở để lên tiếng nhiều hơn.
Ngoài ra, khi làm về chủ đề này, nhóm cũng phải tự tìm hiểu và học hỏi thêm rất nhiều. Quấy rối hay xâm hại là những phạm trù rộng và bao hàm nhiều hành vi, hình thức khác nhau. Ví dụ như quấy rối thì có thể bằng lời nói, không bằng lời nói, hoặc bằng sự đụng chạm thể chất. Quấy rối trên mạng internet cũng trở nên phổ biến hơn, điển hình là những bình luận khiếm nhã hướng tới một đối tượng yếu thế. Xâm hại tình dục là mức độ nghiêm trọng nhất. Do đó, nhóm luôn cố gắng trau dồi thêm và tự “training” (tập huấn) thêm đội nhóm của mình mỗi ngày để đảm bảo thông tin cung cấp mang tính chính xác cao, và những nội dung truyền thông thực sự phù hợp.
Vân nghĩ sao về câu nói "Không có lửa làm sao có khói", hay còn gọi là "đổ lỗi cho nạn nhân" (victim blaming)", bạn có nghĩ đây cũng là một rào cản trong nhận thức của một bộ phận cộng đồng khi nhìn nhận về vấn đề trên. Và Chấm Bi Đỏ đã làm gì để thay đổi suy nghĩ đó?
Thay vì tập trung lên án hành vi sai lệch, nhiều người thường có xu hướng đổ lỗi cho người yếu thế vì họ dễ bị bắt nạt và ít có khả năng phản kháng hơn. Trong các vụ bạo hành, xâm hại…, người ta mới quy kết là nạn nhân ăn mặc thiếu đứng đắn nên mới khiến thủ phạm nảy sinh ý đồ xấu,… Điều này một mặt khiến nạn nhân phải chịu những định kiến vô lý, gánh nặng tâm lý không đáng có, mặt khác khiến những người lâm vào tình cảnh tương tự không dám lên tiếng tố cáo, không đủ dũng khí đối diện với dư luận và tội phạm. Do đó, thay vì ngăn ngừa tội ác, việc đổ lỗi cho nạn nhân lại tạo điều kiện cho cái ác xảy ra nhiều hơn.
Đây cũng là điều mà tụi mình lo lắng xảy ra với các nạn nhân. Mọi mũi dao đều chĩa vào họ, trong khi hung thủ mới là kẻ cần phải lên án. Chấm Bi Đỏ, vì thế, mong muốn thay đổi nhận thức của cộng đồng chính bằng cách lên tiếng mạnh mẽ và thường xuyên hơn, dù điều này không phải một sớm một chiều. Điều này lại khẳng định một lần nữa tầm quan trọng của giáo dục trong gia đình về các vấn đề nêu trên.
Ảnh: internet
Từ góc nhìn cá nhân, Vân nghĩ các bạn trẻ hiện nay có quan tâm đến vấn đề xã hội không? Và theo bạn, tham gia các dự án xã hội có mang lại nhiều lợi ích cho các bạn trẻ không?
Theo quan sát của mình thì vẫn còn khá ít các bạn trẻ quan tâm và có mong muốn góp phần giải quyết vấn đề xã hội trong khả năng của mình. Nếu chỉ đọc tin tức mỗi ngày thì mình nghĩ chưa đủ. Bạn quan tâm là khi bạn thể hiện qua những hành động cụ thể, với sự nghiêm túc và nhận thức sâu về vai trò của bản thân cũng như về vấn đề mình muốn tham gia giải quyết.
Tất nhiên, tùy theo ưu tiên của mỗi bạn vào từng giai đoạn cụ thể để quyết định xem có nên tham gia vào một dự án nào đó không, nhưng với mình, việc tham gia dự án xã hội như Chấm Bi Đỏ khi còn là sinh viên đã giúp mình lớn lên rất nhiều, bên cạnh việc học chính khoá. Không chỉ về lượng kiến thức về chủ đề mà mình đọc và xử lý mỗi ngày, mà còn là khoảng thời gian để mình trau dồi thêm nhiều kỹ năng mà trước đây còn khá yếu như nói chuyện trước công chúng, kỹ năng trình bày, thuyết trình, mình cởi mở hơn nhiều so với trước đây, vì thế, mình cũng trở nên mạnh dạn hơn, gặp gỡ nhiều người hơn và học hỏi từ họ.
Khi thực hiện dự án, mình rèn được kỹ năng làm việc đội nhóm, tư duy phản biện và cả cách để nghiên cứu thị trường, đối tượng mục tiêu. Ngoài ra, việc làm dự án cũng giúp mình tích lũy nhiều trải nghiệm thực tế, giúp mình trở nên linh hoạt hơn, biết việc mình cần làm và có góc nhìn tổng quát hơn về sự việc.
Do đó, mình nghĩ, một khi đã xác định quan tâm về một vấn đề cụ thể, và bắt tay vào làm, thì hãy làm thật nghiêm túc và có trách nhiệm. Rất nhiều dự án hoạt động ngắn hạn, không chất lượng, và dù có trình bày những ý tưởng cao đẹp, nhưng trong thực tế bạn đã không thể tạo ra những giá trị thực nào. Đó là một sự lãng phí.
Nguồn hình ảnh: Fanpage Chấm Bi Đỏ – Workshop Toxic Relationship
Trong các năm tới, Chấm Bi Đỏ có kế hoạch phát triển như thế nào?
Nhóm mong muốn xây dựng nhiều sự kiện trực tiếp (offline) ở thành phố Hồ Chí Minh nhằm tạo ra những giá trị thiết thực hơn. Chấm Bi Đỏ đang kết nối với One Body Village (OBV), một tổ chức giải cứu, nuôi dưỡng và hỗ trợ xây dựng tương lai cho những trẻ em là nạn nhân hoặc có nguy cơ là nạn nhân của xâm hại, khai thác tình dục. Trong năm nay, nhóm sẽ tổ chức cuộc thi vẽ, bán tranh, bán áo lưu niệm để gây quỹ cho các em ở OBV.
Để làm được những điều này, nhóm cũng đang nỗ lực hoàn thiện về bộ máy. Về cơ bản, dự án có các phòng ban như Truyền thông, Xây dựng nội dung, Đối ngoại và Ban điều hành. Các thành viên làm việc trao đổi và chủ yếu học hỏi lẫn nhau. Dù vậy, tụi mình cũng nhận thấy nếu có sự hướng dẫn và kiến thức bài bản cho từng bộ phận, đặc biệt cho bộ phận Xây dựng nội dung/chương trình, và có thể là cả về Gây quỹ sau này nữa, thì có thể tụi mình sẽ hoạt động hiệu quả hơn, tận dụng được nhiều nguồn lực và có khả năng mở rộng hơn.
Về mặt cộng đồng, tụi mình rất hy vọng, dự án sẽ có nhiều thêm những chấm bi cùng đồng hành với Chấm Bi Đỏ để lan tỏa những nội dung tích cực, góp phần giảm thiểu những trường hợp không đáng có xảy ra. Bằng những hoạt động bền bỉ hôm nay, tụi mình tin có thể góp phần tạo ra sự thay đổi tích cực mà có thể đo đếm được trong tương lai.
Cảm ơn Vân vì buổi trò chuyện hôm nay.
Những dự án xã hội ấn tượng bởi Gen Z là tuyến nội dung nhằm giới thiệu những cá nhân và những dự án xã hội mới do các bạn trẻ thực hiện, nhằm mục đích truyền cảm hứng, khơi gợi sự quan tâm và đóng góp giải pháp từ các bạn trẻ. Tuyến bài nằm trong series “Mở đường dẫn lối" do Dear Our Community khởi xướng.
Bạn có tò mò về cách xây dựng chương trình thành công cho dự án của mình? Hãy Theo dõi Dear Our Community để cập nhật nhanh chóng về những khóa học sắp sửa ra mắt về Xây dựng chương trình, Gây quỹ và Truyền thông bạn nhé.
Tháng 1-2019, Tổng cục Thống kê công bố Việt Nam hiện có khoảng 6,2 triệu người khuyết tật từ 2 tuổi trở lên (chiếm khoảng 6,5% dân số). Trong đó có khoảng 1 triệu người tự kỉ, tỷ lệ trẻ em mắc chứng tự kỉ ước tính là 1% số trẻ em sinh ra. Nếu tính theo tỷ lệ này, thì trên cả nước sẽ có khoảng 500 nghìn trẻ mắc căn bệnh này.
Điều đó đồng nghĩa, cũng có nửa triệu gia đình đang hằng ngày đối diện với những khó khăn, thách thức trong nuôi dạy trẻ tự kỉ. Không chỉ các em gặp khó khăn mà chính gia đình cũng gặp vô vàn thách thức và gánh nặng cả về tài chính lẫn tinh thần.
Nguồn hình ảnh: Quochoi.vn
Dù vậy, thực tế là nhận thức trong cộng đồng về dạng khuyết tật này còn hạn chế, vì thế, không ít trẻ tự kỉ và gia đình của các em còn bị phân biệt đối xử, gây khó khăn trong việc hoà nhập cộng đồng và chưa có được những hỗ trợ cần thiết để phát triển.
Đây cũng chính là một trong những lý do mà dự án Eunoia Project – Nâng cao nhận thức về trẻ tự kỉ ra đời từ năm 2018 như một trong những nỗ lực giúp cộng đồng hiểu rõ hơn về khuyết tật tự kỉ và từ đó thay đổi góc nhìn và hành động bao dung hơn với người tự kỉ.
Bài viết đầu tiên trong chuỗi bài phỏng vấn Những dự án xã hội ấn tượng bởi Gen Z do Dear Our Community khởi xướng sẽ phỏng vấn bạn Nguyễn Lê Thuỳ Trang (sinh năm 2001) – người sáng lập và điều hành dự án, để hiểu hơn về câu chuyện của Trang và hành trình của Eunoia.
Nguồn hình ảnh: Fanpage Eunoia Project HCM – Trang (người thứ ba từ phải sang) và các thành viên của dự án
Trang có thể chia sẻ câu chuyện khởi nguồn cũng như lý do thôi thúc bạn thành lập nên dự án Eunoia Project này?
Với mình, dự án Eunoia Project xuất phát từ chính những trải nghiệm rất thực tế và cũng rất cá nhân của mình. Anh trai mình là người tự kỉ, mình sống và lớn lên cùng với anh. Để chăm sóc tốt cho anh, mẹ mình đã mở một trường mầm non cho trẻ khuyết tật, bao gồm trẻ tự kỉ ở Vũng Tàu và duy trì ngôi trường tới hôm nay. Sinh trưởng trong môi trường như vậy, mình có thể hiểu được những khó khăn mà người tự kỉ đang phải đối mặt cũng như nhận ra góc nhìn về người tự kỉ trong cộng đồng chưa đầy đủ, vô hình chung, tạo ra nhiều rào cản vô hình khiến người tự kỉ khó hoà nhập và được thấu hiểu hơn.
Vì thế, mình đã suy nghĩ nhiều về việc làm sao để tạo ra nhiều cơ hội để các bạn trẻ hay cộng đồng địa phương có thể tiếp xúc nhiều hơn với trẻ tự kỉ. Thông qua tiếp xúc, các bạn có cơ hội hiểu hơn về dạng khuyết tật này, từ đó, sẽ có góc nhìn công bằng, nhân ái và bao dung hơn với trẻ tự kỉ người tự kỉ nói chung.
Đó là lý do dự án Eunoia Project của mình được thành lập, tới nay dự án đã có 5 năm hoạt động với hai địa bàn chính và Tp. Vũng Tàu và Tp. Hồ Chí Minh. Với tên gọi là Eunoia – trong tiếng Hy Lạp có nghĩa là lời hay ý đẹp, mình và dự án mong rằng đây sẽ là nơi để các bạn có thể chia sẻ những lời hay, những hành động tốt đẹp, lan toả những hiểu biết đúng và bao dung về người tự kỉ.
Nguồn hình ảnh: Eunoia Project VT
Tại thời điểm thành lập dự án Eunoia Project, bạn đánh giá mức độ hiểu biết hoặc quan tâm của cộng đồng địa phương về vấn đề này như thế nào?
Ở thời điểm 5 năm trước, nếu tính trên thang 10, thì mình nghĩ chỉ khoảng 1-2 bạn có hứng thú và muốn tìm hiểu thêm về chủ đề này. Điều này cho thấy có một khoảng cách khá lớn về nhận thức và mức độ quan tâm của cộng đồng về chủ đề này. Vấn đề sẽ không được thay đổi nếu cộng đồng không hiểu được bản chất của tự kỉ hay nhìn thấy tận mắt những khó khăn diễn ra hàng ngày với các bạn ấy. Như thiền sư Thích Nhất Hạnh có nói “Có hiểu rồi mới có thương" – nhóm dự án giải quyết chữ “hiểu" để hy vọng cộng đồng chuyển hoá thành chữ “thương”.
Lựa chọn không kỳ thị, xa lánh, hay đối xử một cách công bằng với người tự kỉ là những cách phản ứng mà mình tin các bạn đều có thể thực hành để thể hiện sự quan tâm nhiều hơn.
Tới nay, mình đánh giá mức độ quan tâm lên khoảng 4-5 bạn trên thang điểm 10 rồi. Dù cần nhiều thời gian, nhưng nhóm mình cũng rất tự hào vì đã có thể giúp các bạn trẻ xung quanh có cái nhìn đúng đắn hơn về hội chứng tự kỉ này.
Nguồn hình ảnh: Eunoia Project HCM
Bạn thấy đâu là những thuận lợi và rào cản khi thực hiện dự án về chủ đề này?
Mình nghĩ thuận lợi lớn nhất là mình có một lượng kiến thức nhất định về tự kỉ vì gia đình mình có một thành viên là người tự kỉ. Do đó, mình có thêm góc nhìn và sự thấu hiểu về người tự kỉ, và tuyệt nhiên, đó không phải là sự thương hại.
Còn về khó khăn thì vô vàn. Nhóm mình đối mặt với những khó khăn về pháp lý khi xin phép tổ chức chương trình, rồi vấn đề gây quỹ cho hoạt động, hay cả việc lên chương trình giao lưu cũng phải được “duyệt" qua thầy cô rất nhiều lần, có những lần phải làm lại hết để đảm bảo những quy tắc, và sự phù hợp với đối tượng đang hướng tới. Bạn biết đấy, trẻ em tự kỉ dưới 5 tuổi rất khác với người tự kỉ từ 18-20. Hay những khó khăn đến từ những tình huống không dự đoán trước, trong những trường hợp như vậy, nhóm mình luôn phải rất linh hoạt và biết cách điều chỉnh nhanh chóng để tiếp cận với cộng đồng mà dự án phục vụ.
Trang có thể chia sẻ những hoạt động chính của tổ chức và cách bạn vận hành dự án ở cả 2 khu vực Tp. Vũng Tàu & Tp. Hồ Chí Minh?
Mình là người Vũng Tàu, cấp III mình lên Sài Gòn học. Quyết định thành lập dự án ở cả 2 khu vực là vì mình muốn tận dụng tài nguyên 3 năm tại Sài Gòn để làm cầu nối cho các bạn học sinh phổ thông ở Vũng Tàu được làm việc và tiếp cận các cơ hội ở thành phố Tp. Hồ Chí Minh.
Một số hoạt động chính của Eunoia có thể kể đến như:
Hoạt động đến trường để thăm các em nhỏ tự kỉ tại các trường nhân các dịp lễ. Đây là hoạt động thường niên mà mình và đội nhóm đã cố gắng duy trì nhiều năm qua, để tạo cơ hội cho các bạn học sinh cấp 2, 3 đến thăm quan trường và có dịp trò chuyện với các em nhỏ, nhằm gia tăng sự thấu hiểu và đồng cảm hơn. Trung bình, một năm Eunoia tổ chức khoảng 4-5 sự kiện thăm trường.
Tổ chức các hoạt động trực tuyến để hỗ trợ, tuyên truyền cho cộng đồng hiểu hơn về tự kỉ, ví dụ như: hùng biện, hay sáng tạo nội dung về người tự kỉ. Các workshop này là sáng kiến trong 2 năm bị ảnh hưởng bởi Covid-19 để giúp dự án vẫn duy trì hoạt động thường xuyên.
Hoạt động thứ ba có thể kể đến là EPIMAN – nhằm nâng cao nhận thức trong cộng đồng. Tương tự chương trình Running Man, nhóm lồng ghép các kiến thức về chứng tự kỉ thông qua các hoạt động vui chơi. Sự kiện diễn ra từ sáng đến chiều, mỗi mỗi đợt thu hút khoảng 100 bạn tham gia đăng ký vào mùa hè, và cũng là một trong các hoạt động mà nhóm rất tự hào về mức độ hưởng ứng của mọi người.
Nguồn hình ảnh: Eunoia Project Vũng Tàu
Dự án đã huy động nguồn lực như thế nào để thực hiện nhiều sự kiện như vậy?
Tụi mình rất cố gắng tận dụng nguồn lực xung quanh nhiều nhất có thể vì những nhóm dự án phi lợi nhuận như mình ban đầu không có nguồn lực về tài chính, đa phần là tự nguyện tham gia và dành thời gian, công sức cống hiến.
Ban đầu, nhóm kêu gọi quyên góp và từ thiện từ chính những người xung quanh như gia đình, thầy cô, bạn bè. Nhóm cũng kêu gọi mạnh thường quân hỗ trợ vật lực như quà tặng hay đồ ăn/uống cho sự kiện. Sau này, khi bắt đầu có những con số tác động được đo lường cụ thể, nhóm mới bắt đầu phát triển thành hồ sơ kêu gọi tài trợ để đa dạng nguồn lực hỗ trợ. Dù vậy, đây cũng vẫn là một hoạt động khá thách thức với nhóm vì tụi mình cũng nhận ra, cần rất nhiều kỹ năng về gây quỹ để có thể “pitching” thành công. Do đó, mình nghĩ gây quỹ là một kỹ năng quan trọng mà các dự án như mình cần được học hỏi và trau dồi sớm để có thể chủ động nguồn lực nhằm duy trì và mở rộng hoạt động trong dự án. Và mình cũng mong sẽ có những nội dung bài bản về gây quỹ được chia sẻ từ những anh/chị hay đơn vị uy tín trong thời gian tới.
Sau hơn 5 năm phát triển dự án, bạn thấy đâu là những kỹ năng quan trọng nhất đối với người điều hành dự án?
Theo góc nhìn của mình, thì mình thấy có ba điều quan trọng nhất mà một bạn điều hành dự án cần chú ý.
Thứ nhất là quản lý thời gian hiệu quả. Khi thành lập dự án cần xác định bạn sẽ tiêu tốn rất nhiều thời gian để vận hành và phát triển dự án. Nếu không thể sắp xếp được thời gian thì bạn không nên làm. Với mình, một là làm thật tốt, hai là đừng làm. Khi làm giữa chừng, không đến nơi đến chốn, bạn sẽ gây hình tượng xấu với mọi người xung quanh. Do đó, đây là lưu ý rất quan trọng. Biết ưu tiên theo từng giai đoạn là một mẹo hữu ích để giúp bạn tối ưu hoá thời gian của mình hơn.
Thứ hai là khả năng truyền lửa, truyền cảm hứng. Khi bạn có được điều đó, bạn sẽ lôi kéo được thêm nhiều người cùng tham gia và đồng hành cùng bạn để đưa dự án đi tới những đích đến xa hơn, và cũng giúp mọi người hiểu được việc mình đang làm sâu sắc hơn. Đây là kỹ năng mềm rất quan trọng theo góc nhìn của mình.
Cuối cùng, đó là trách nhiệm. Trách nhiệm này thứ nhất nằm ở bản thân mình, thứ hai là vì cộng đồng. Mình biết có rất nhiều bạn làm dự án chỉ để làm hồ sơ du học hoặc có những trường hợp với mục đích tệ hơn như lừa đảo, chiếm đoạt. Những trường hợp như vậy thể hiện góc nhìn chưa phù hợp với các dự án cộng đồng, tiêu tốn nguồn lực và không mang lại kết quả.
Nguồn hình ảnh: Thùy Trang
Trang mong muốn cộng đồng nhìn nhận như thế nào về người tự kỉ?
Mình mong những quan niệm sai lệch về chứng tự kỉ sẽ được thay đổi. Ví dụ như nhiều bạn vẫn nghĩ tự kỉ là trầm cảm, nhưng thực chất, đây là hai vấn đề rất khác nhau. Trầm cảm là những thay đổi tâm sinh lý, có nguyên nhân, liều thuốc rõ ràng; trong khi đó, tự kỉ không có nguyên nhân đầy đủ, cụ thể, có thể do gen di truyền hoặc nhiều yếu khác gây nên. Do đó, chỉ cần mọi người có thể hiểu được những điều đơn giản thôi thì cũng đã giúp ích rất nhiều.
Mình cũng mong mọi người có cái nhìn thiện cảm và bao dung hơn với người tự kỉ. Đôi khi vì những hành động và thái độ không phù hợp, vô tình chúng ta đã tạo ra những tổn thương cho người đối diện và gia đình của họ. Mình có một kỷ niệm buồn là từng chứng kiến hàng xóm cười vào anh trai mình khi thấy anh bị tự kỉ. Và mình rất mong, khi cộng đồng hiểu hơn về người tự kỉ và những khó khăn mà gia đình của họ đối mặt hàng ngày, sẽ không có người tự kỉ nào bị đối xử như vậy nữa.