Đó là những ngôi nhà bán hầm (một phần của ngôi nhà thấp hơn mặt đường và ở dưới lòng đất) ở Hàn Quốc mà bộ phim Ký Sinh Trùng (Parasite) lấy bối cảnh.
Những ngôi nhà này không hiếm ở Hàn Quốc, với giá thuê nhà trung bình năm 2020 là 95 triệu won một năm, xấp xỉ 1,7 tỷ VNĐ.
Vấn đề giá thuê nhà tăng cao đã trở thành vấn nạn của Hàn Quốc trong những năm gần đây khi giá thuê nhà đã vượt quá khả năng chi trả của nhiều gia đình. Đứng trước thách thức xã hội này, các bạn sinh viên hoặc mới ra trường đi làm là những người chịu áp lực lớn nhất vì không thể chi trả nhà ở.
Woozoo – một doanh nghiệp xã hội
Woozoo – một doanh nghiệp xã hội bắt đầu kinh doanh vào năm 2012 để giải quyết vấn đề này. Họ đề xuất hình thức ở ghép để những người trẻ tuổi có thể dễ dàng tận hưởng cuộc sống ở Seoul và có bạn bè bên cạnh. Woozoo trở thành công ty nhà ở xã hội lớn nhất và phát triển nhanh nhất ở Hàn Quốc với việc mở chi nhánh thứ 100 trong năm 2017, chỉ 5 năm sau khi thành lập.
Doanh nghiệp Xã hội là gì?
Những doanh nghiệp xã hội (DNXH) đặt mục tiêu, sứ mệnh xã hội lên hàng đầu ngay từ khi thành lập. Họ sử dụng hoạt động kinh doanh, cạnh tranh bình đẳng như một phương tiện để đạt được mục tiêu xã hội và phần lớn lợi nhuận được tái phân bổ lại cho tổ chức, cộng đồng và mục tiêu xã hội. Những hoạt động của doanh nghiệp xã hội nhằm góp phần giải quyết các vấn đề xã hội trong cộng đồng.
Định nghĩa về các DNXH khá đa dạng ở các quốc gia. Ở Việt Nam, pháp luật đã công nhận tính pháp lý của DNXH vào năm 2014 với các tiêu chí sau:
Là doanh nghiệp được đăng ký thành lập theo quy định của Luật Doanh nghiệp
Mục tiêu hoạt động nhằm giải quyết vấn đề xã hội, môi trường vì lợi ích cộng đồng
Sử dụng ít nhất 51% tổng lợi nhuận hàng năm của doanh nghiệp để tái đầu tư nhằm thực hiện mục tiêu xã hội, môi trường như đã đăng ký
Và những câu chuyện về Doanh nghiệp Xã hội
Năm 2011 ước tính đã có đến 1000 DNXH hoạt động dưới nhiều hình thức tổ chức và địa vị pháp lý khác nhau theo khảo sát sơ bộ tại ba thành lớn Hà Nội, Đà Nẵng và Hồ Chí Minh. Các DNXH hoạt động đa dạng trên nhiều lĩnh vực và đóng góp vào những mục tiêu phát triển bền vững mà Việt Nam hướng đến. Trong cuộc khảo sát nêu trên thì số lượng người được hưởng do các hoạt động DNXH cao hơn so với doanh nghiệp thông thường.
Tuy nhiên các DNXH ở Việt Nam còn gặp nhiều khó khăn về nhận thức của xã hội và khung pháp lý hoàn chỉnh, thiếu vốn và khả năng tiếp cận nguồn tài chính, thiếu năng lực quản lý điều hành và chất lượng nhân sự, nhất là trong thời điểm đại dịch khó khăn vừa qua. Đặc biệt, những bạn trẻ tham gia vào những doanh nghiệp xã hội gặp nhiều thách thức về mặt thời gian, công sức và tài chính.
DNXH AIESEC Việt Nam – thành viên của AIESEC toàn cầu, với sứ mệnh là môi trường quốc tế để người trẻ có thể khai phá và phát triển tiềm năng lãnh đạo của họ, từ đó tạo ra tác động tích cực trên thế giới; cũng đã trải qua những thời điểm cực kỳ khó khăn để có thể lan tỏa được sứ mệnh của mình. Trước đây, AIESEC Việt Nam tổ chức những chuyến tình nguyện ngắn ngày và các cơ hội thực tập toàn cầu cho bạn trẻ Việt Nam và ngược lại. Tuy nhiên trong thời điểm đại dịch khó khăn, tất cả những chuyến thực tập và tình nguyện đều dừng lại. Các bạn trẻ đã phải thay đổi hoạt động bằng cách tổ chức những sự kiện trực tuyến đa dạng để tiếp tục sứ mệnh của mình. Đó là khi các bạn trẻ nhận ra mình mỏng manh như thế nào trước đại dịch và trước những khó khăn của bản thân.
Kết luận
Doanh nghiệp xã hội đã và đang là một phát kiến giúp cân bằng cả hai mặt thương mại và tác động xã hội bền vững.
Muhammad Yunus – nhà kinh tế học đoạt giải Nobel Hòa bình vì những phát kiến xây dựng kinh tế bền vững tại quê nhà Bangladesh luôn nghĩ về một tương lai ba không: Không Nghèo Đói, Không Thất Nghiệp và Không Ô Nhiễm.
Ông nhấn mạnh vai trò của Doanh nghiệp xã hội sẽ bẻ gãy sự vô lý của hệ thống kinh tế hiện tại, tập trung vào lòng tốt của con người thay vì ham muốn làm giàu đơn thuần.
Trong suốt 2 năm chiến đấu với đại dịch COVID-19, toàn thế giới đã phải đối mặt với nỗi đau mất mất không chỉ là về con người, của cải mà còn cả tinh thần. Tuy nhiên thế hệ trẻ đặc biệt là thế hệ được nhìn nhận là một thế hệ lo âu như gen Z đã có một cái nhìn đầy tích cực đối với 2 năm đại dịch vừa qua và chuẩn bị kỹ càng cho tương lai sắp tới.
Thế hệ Trẻ trong Thời Đại COVID-19
Thế hệ Trẻ trong Thời Đại COVID-19
Thế hệ gen Z vốn được trưởng thành trong môi trường công nghệ phát triển mạnh mẽ. Nhưng đi kèm theo đó là những vấn đề phát sinh của thời đại mới, ta gọi nó là “quá tải” thông tin. Một khi phương tiện truyền thông xã hội trở thành một phần thiết yếu trong cuộc sống, thế hệ trẻ ngày nay dần quan tâm nhiều hơn đến các vấn đề xảy ra xung quanh mình và các vấn đề “được ghi lại” trên mạng xã hội. Như bài viết Khi bố mẹ không vui vì bạn “vác tù và hàng tổng” đã đề cập rằng thế hệ Z của Việt Nam là nhóm người theo chủ nghĩa đa văn hóa và quan tâm đến các vấn đề xã hội khác nhau gồm trách nhiệm xã hội, các vấn đề môi trường và bình đẳng giới.
Gen Z – Thế hệ lo âu (Ảnh: Teen Vogue)
Thế hệ trẻ – Thế hệ đón Chào
Mượn lời phát biểu từ BTS một nhóm nhạc Hàn Quốc trong bài phát biểu tại Chương trình Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDG Moment) tại kỳ họp thứ 76 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc (New York, Mỹ): “Đừng nhìn nhận là Thế hệ Mất Mát, hãy gọi đây là Thế hệ Đón Chào”.[1] Có thể nói, 2 năm đại dịch vừa qua là một khoảng thời gian đầy hụt hẫng và bối rối. Nhiều buổi khai giảng và bế giảng đã bị huỷ, các buổi tiệc sinh nhật không được tổ chức hay những kế hoạch du lịch bị hoãn lại đối với ai cũng là một điều cực kỳ khó khăn. Tuy nhiên, đối mặt với những mất mát về vật chất và tinh thần, thế hệ Z khác với “lời đồn đại” về một thế hệ nhạy cảm, lo âu lại giữ được tâm thế tích cực và thái độ sống hạnh phúc.
Thế hệ Z dùng thái độ tích cực đối mặt với đại dịch (Ảnh: Brands Vietnam)
Đứng trước những mất mát mà đại dịch COVID-19 đem lại, thế hệ Z cũng có thể tìm ra được những ý nghĩa thật sự trong khoảng thời gian bị lãng quên bởi đại dịch. Đây chính là điểm thách thức lớn nhất cho thế hệ trẻ này, liệu rằng họ có thể tự nhìn nhận ra được con đường tương lai của họ hay không hay dần lạc lối trong chính cảm xúc của mình. Dù câu trả lời có như thế nào, mình tin rằng thế hệ tương lai của đất nước, thế hệ trẻ không dễ dàng bỏ cuộc khi họ chưa thực sự nỗ lực. Trưởng thành từ những áp lực đã giúp cho gen Z phần nào đó thay vì lạc lối, họ đang kiến tạo nên một cuộc sống mới trong thời đại COVID-19 này.
Thế hệ trẻ kiến tạo nên cuộc sống mới (Ảnh: Back Button)
Thế hệ trẻ cùng vẽ nên bức tranh thời đại mới
Hậu COVID, bên cạnh những nỗ lực đưa mọi thứ trở lại guồng quay của thời gian, thế hệ Z còn phải đối mặt với tương lai của bản thân và thế giới. Đặc biệt thế hệ trẻ Việt Nam mang trong mình trọng trách lớn lao về những mục tiêu phát triển bền vững (Sustainable Development Goals – SDG) để rồi không một ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình phát triển của đất nước lại càng cần phải thận trọng hơn bao giờ hết. Thận trọng ở đây không phải là thận trọng trong lựa chọn, bởi lẽ không ai có thể đảm bảo rằng bất kỳ sự lựa chọn nào cũng là đúng đắn. Tuy nhiên, điều đáng nói ở đây, thế hệ Z Việt Nam cần trong tâm thế sẵn sàng tiến về phía trước. Và các bạn cần biết rằng mỗi sự lựa chọn đều là một thay đổi cho những bước khởi đầu của tương lai và những quyết định được đưa ra cần được suy xét kỹ hơn. Để có thể thực thi bức tranh thời đại mới, có một vài nét vẽ quan trong cần được thực hiện:
1. Nét vẽ đầu tiên – TIÊM VACCINE:
Tiêm Vaccine phòng ngừa virus corona là một tấm vé giúp bước lên con tàu hành trình đi đến thời đại mới. Nghe có vẻ là một điều gì đó tầm thường nhưng lại khá cần thiết. Có thể nói, tiêm vaccine là một liều thuốc giúp bản thân nhận được các kháng thể chống lại virus và cũng là liều thuốc tinh thần giúp xã hội có thể tái hòa nhập và bắt đầu giao thương hợp tác trở loại một cách bình thường.
Nét vẽ đầu tiên – TIÊM VACCINE
2. Nét vẽ thứ hai – Cởi mở để Chữa lành (Willing to Healing) [2]:
Khác với những thế hệ đi trước, thế hệ trẻ gần đây quan tâm khá nhiều đến chăm sóc sức khỏe tinh thần và giá trị cuộc sống. Để có thể thay đổi và kiến tạo nên thời đại mới, chính bản thân các bạn trẻ hiện nay cũng cần được chăm lo về mặt tinh thần thì mới có thể hướng đến việc thay đổi lớn hơn.
Nét vẽ thứ hai – Cởi mở để Chữa lành (Willing to Healing)
3. Nét vẽ thứ ba – Lắng nghe:
Nét vẽ thứ ba cũng như là nét vẽ quan trọng nhất trong việc thực thi bức tranh thời đại mới của thế hệ đón chào. Để có thể hướng tới 17 mục tiêu phát triển bền vững được Liên Hợp Quốc đặt ra ở Việt Nam, điều cần nhất lúc này là lắng nghe.
Nét vẽ thứ ba – Lắng nghe:
Có thể nói, việc lắng nghe không bao giờ là lỗi thời cả. Để không một ai bị bỏ lại trong tiến trình phát triển bền vững, việc lắng nghe là hoàn toàn cần thiết. Thế hệ ngày nay có thể lắng nghe được nỗi khó khăn của trẻ em vùng sâu vùng xa hay thấu cảm được lời kêu cứu của Trái Đất trước sự biến đổi khí hậu nặng nề hay như việc nghe thấy những bất công và lên tiếng vì bình đẳng giới trong xã hội. Rất rất nhiều vấn đề xã hội đã và đang tiếp diễn xảy ra và hành động trước hết có thể bước đầu giải quyết chúng đó là lắng nghe.
Có thể nói, thế hệ trẻ trong thời đại COVID-19 là một bức tranh chưa hoàn thiện, mới chỉ là những nét vẽ thô sơ mộc mạc nhưng không thể phủ nhận những nét vẽ ấy đã phần nào đóng góp những mảnh ghép đầu tiên cho mục tiêu phát triển bền vững của thế giới. Chính vì vậy, các bạn trẻ bây giờ cầm lên những công cụ cũng chính là kiến thức của chính bản thân mình bắt đầu thực hiện tiếp những nét vẽ cho bức tranh thời đại mới.
Nếu bạn đã thấy một tin tuyển dụng đang mở hoặc đã trải qua một kỳ định hướng công việc mới, bạn có thể dễ dàng thấy từ “gia đình” luôn đi kèm với việc mô tả văn hóa của một công ty.
Chẳng hạn như:
“Chúng tôi là một gia đình.”
“Chào mừng bạn đến với [company name] Family.”
“Chúng ta là một gia đình cùng hít thở và sống với sứ mệnh của công ty.”
Không có gì ngạc nhiên vì chúng ta dành phần lớn thời gian thức dậy khoảng một phần ba cuộc đời tại nơi làm việc. Sợi dây kết nối giữa ta với những người đồng nghiệp sẽ được thể hiện dưới nhiều hình thức – họ có thể giúp chúng ta phát triển trong sự nghiệp và thậm có thể là một người bạn, chia sẻ hỗ trợ tinh thần chúng ta. Vì vậy, nó chỉ có nghĩa rằng các mối quan hệ bản thân xây dựng tại nơi làm việc có thể phản chiếu những mối quan hệ bạn tìm thấy ở gia đình.
Nhưng những điều này diễn ra như thế nào phụ thuộc vào văn hóa của công ty bạn.
Là một huấn luyện viên phát triển khả năng lãnh đạo, đây là một trong những sai lầm lớn nhất của các công ty mà Joshua A. Luna thấy trong số các nhà quản lý và các nhóm có hiệu suất làm việc cao. Mặc dù một số khía cạnh của văn hóa “gia đình” như tôn trọng, đồng cảm, quan tâm có thể làm tăng thêm giá trị, nhưng cuối cùng cố gắng áp đặt văn hóa công ty giống như gia đình có thể có hại.
Công ty với văn hoá “gia đình”
Văn hóa gia đình có thể gây hại cho nhân viên như thế nào?
Những người lãnh đạo thường muốn những nhân viên làm việc hiệu quả, hiệu suất cao. Việc xây dựng văn hóa “gia đình” và cảm giác thân thuộc thoạt nghe có vẻ không ác ý, nhưng khi được sử dụng để thúc đẩy mối quan hệ với kỳ vọng về hiệu suất cấp cao nhất, hiếm khi sẽ có hiệu quả bởi …
Các ranh giới mang tính cá nhân và chuyên nghiệp bắt đầu mờ đi.
Chúng ta phải hiểu rằng “gia đình” có ý nghĩa khác nhau đối với những người khác nhau. Không phải ai cũng muốn kết nối với đồng nghiệp của mình ở mức độ sâu hơn, chứ đừng nói đến việc tạo ra sự phụ thuộc vào tổ chức. Trong bối cảnh chuyên nghiệp, một nhân viên sẽ muốn giữ cho mình các thông tin riêng tư về cuộc sống cá nhân của họ. Nhưng khi nơi làm việc được gọi là một “gia đình”, những cuộc trò chuyện kiểu này có thể là trò chơi công bằng yêu cầu mọi người đều chia sẻ vì mục tiêu của tổ chức là khuyến khích hoà nhập.
Các ranh giới mang tính cá nhân và chuyên nghiệp bắt đầu mờ đi.
Theo nghiên cứu, khi một tổ chức sử dụng phép ẩn dụ gia đình trong các doanh nghiệp, nó sẽ tạo ra một nền văn hóa mà ở nơi đó đồng nghiệp không còn được coi là đồng nghiệp nữa, mà là anh chị em. Điều này khiến nhân viên gắn bó về mặt cảm xúc với tổ chức. Mặc dù nó có thể làm giảm xung đột và bất đồng trong công ty, nhưng nỗi sợ gây căng thẳng trong mối quan hệ với cấp trên của họ (những người hiện được coi là cha hoặc mẹ) có thể khiến nhân viên cảm thấy như họ phải chia sẻ bất kỳ thông tin nào đang được hỏi.
Điều này thậm chí có thể khó khăn hơn trong môi trường làm việc online hoặc hybrid, đặc biệt là tại một công ty nơi phần lớn nhân viên chưa bao giờ làm việc từ xa trước đây. Nghiên cứu cho thấy khi các nhà quản lý không thể “nhìn thấy” các báo cáo trực tiếp của họ, đôi khi họ khó để tin tưởng rằng nhân viên của họ đang thực sự làm việc. Điều này có thể thúc đẩy các nhà quản lý thời gian và năng suất làm việc của nhân viên. Kết hợp điều này với các nền văn hóa mà ưu tiên đầu ra của công việc hơn khiến người lãnh đạo, người quản lý sẽ cảm thấy có quyền đến những việc dính dáng đến nhân viên.
Một cảm giác trung thành phóng đại trở nên có hại.
Một cảm giác trung thành phóng đại trở nên có hại.
Khi một thành viên trong gia đình đang cần hoặc đòi hỏi sự cam kết đáng kể từ phía bạn, bạn hiếm khi phải suy nghĩ kỹ. Ít nhất, đó là nhận thức giữa các mối quan hệ trong gia đình. Được đặt vào môi trường làm việc, lòng trung thành có thể bị hiểu sai là hình thức kỳ vọng để vượt lên trên và hơn thế nữa để làm bất cứ điều gì để hoàn thành nhiệm vụ được giao. Theo cuốn sách của Rob Goffee và Gareth Jones mang tên “The Character of a Corporation” nói về văn hóa gia đình, nhân viên sẵn sàng can thiệp để hỗ trợ người khác khi có nhu cầu, hoặc thậm chí tình nguyện “giúp đỡ trước khi họ được yêu cầu” theo cách vị tha nhất.
Nhưng đây là mặt trái. Nhiều ví dụ và nghiên cứu cho thấy những người quá trung thành có nhiều khả năng tham gia vào các hành vi phi đạo đức để giữ công việc của họ và cũng có nhiều khả năng bị bốc lột bởi chủ nhân của họ. Những điều này có thể biểu hiện là được yêu cầu làm việc không hợp lý trong những giờ làm việc không hợp lý hoặc trong các dự án hoặc nhiệm vụ không liên quan đến vai trò của bạn, hoặc giữ kín mọi thứ vì đó là lợi ích tốt nhất của công ty.
Một động lực quyền lực được tạo ra nơi nhân viên bị lợi dụng.
Nếu bạn đang thúc đẩy văn hóa gia đình, điều đó có khiến người giám đốc trở thành cha mẹ và nhân viên trở thành con cái không? Tuy nhiên, bạn cần lưu ý rằng không phải ai cũng có mối quan hệ tốt với cha mẹ hoặc anh chị em của họ.
Những động lực này cũng có thể khiến nhân viên cảm thấy mất sức mạnh giống như cha mẹ thường quyết định và con cái tuân theo mệnh lệnh để tự đứng lên và đảm nhận công việc nằm ngoài vùng an toàn.
Một vấn đề khác phát sinh khi nói đến việc để ai đó đi hoặc chia sẻ phản hồi mang tính xây dựng. Trong một nền văn hóa “gia đình”, nó hầu như luôn luôn cảm thấy rất cá nhân. Bạn không sa thải một thành viên trong gia đình, cũng như không đưa họ vào kế hoạch cải thiện hiệu suất (PIPs). Mối quan hệ giữa nhân vien và sếp có bản chất là tạm thời, và đến một lúc nào đó cũng phải kết thúc. Vì vậy, để ví mối quan hệ trong công ty với một gia đình tạo ra một ám chỉ rằng mối quan hệ sẽ kéo dài vô thời hạn.
Bạn cũng sẽ có nguy cơ che giấu hành vi bất hợp pháp giữa các đồng nghiệp thân thiết, bởi vì bạn có thường xuyên chế nhạo gia đình mình không? Các nghiên cứu cho thấy rằng những nhân viên hoạt động trong một “nền văn hóa gia đình” thường không báo cáo bất kỳ hành vi sai trái nào khi họ cảm thấy có mối quan hệ chặt chẽ hơn với thủ phạm. Cảm giác sợ hãi thiệt hại có thể gây ra cho thủ phạm khiến các nhân viên đồng nghiệp im lặng và đồng lõa.
Một động lực quyền lực được tạo ra nơi nhân viên bị lợi dụng.
Vậy người lao động, nhân viên cần làm gì khi rơi vào một công ty với văn hoá “gia đình” ?
Công sở vẫn là công sở. Vì thế, người lao động cần phân biệt rạch ròi trách nhiệm và nhiệm vụ khi làm việc trong môi trường này”, Tessa West, giáo sư tâm lý học từ ĐH New York (Mỹ) kiêm tác giả cuốn Jerks at Work: Toxic Coworkers and What to Do About Them, nói.
Vạch rõ giới hạn
Vạch rõ giới hạn
Vì thế ngay từ những ngày đầu tiên, bạn nên đặt ra giới hạn cụ thể cho mình nhằm tránh xung đột lợi ích hay bị kéo vào những mâu thuẫn không đáng có. Bạn cần có ý thức duy trì những quy tắc cá nhân này thường xuyên và khéo léo.
Ví dụ nếu đồng nghiệp nhờ san sẻ công việc, bạn có thể nhận lời hỗ trợ song khéo léo nhắn nhủ đây chỉ là một ngoại lệ, không thuộc trách nhiệm của bạn để tránh sự hiểu lầm, mâu thuẫn về sau. Ngoài ra, nếu cấp trên hay đồng nghiệp có hành động vượt quá giới hạn, bạn phải tỏ rõ thái độ, tránh bị cuốn vào tranh cãi hoặc truy cứu trách nhiệm không đáng có.
Chắt lọc mối quan hệ
Với những công ty có văn hóa gia đình, nhân viên cần có cái nhìn thực tế, rõ ràng, sàng lọc khi xây dựng các mối quan hệ nơi công sở. Giống như một gia đình, giữa đồng nghiệp và cấp trên cũng có thể nảy sinh sự bất đồng. Thay vì nghiêng về một phía, bạn nên tránh tham dự vào các mâu thuẫn như vậy nhằm duy trì sự chuyên nghiệp và tập trung trong công việc.
Bên cạnh đó, bạn nên tìm kiếm những mối quan hệ chất lượng, tích cực trong môi trường công sở. Một nhà quản lý, đồng nghiệp có chuyên môn, kinh nghiệm, luôn cởi mở chia sẻ, thẳng thắn sẽ là nguồn động lực thúc đẩy bạn trong công việc.
Tuy nhiên, những nhân viên có thể trải qua cảm giác “bị bỏ rơi, lạc lõng”. Trong tình huống này, một số chuyên gia trong lĩnh vực nhân sự khuyên rằng việc chủ động tham gia các hoạt động tập thể, kết nối với những đồng nghiệp khác để mở rộng mối quan hệ.
Công ty với văn hoá “gia đình”
Phản ứng khi tình huống "Văn hóa gia đình" trở nên độc hại:
Mặc dù làm việc trong những môi trường có tính thử thách cao có thể đem lại cơ hội học hỏi kinh nghiệm, nhân viên cần nhìn nhận rõ về tính chất công việc và có hành động khi môi trường làm việc trở nên độc hại.Phản ứng khi tình huống trở nên độc hại
Khi bị phân biệt đối xử ở nơi làm việc, không được công nhận năng lực hoặc dồn ép công việc, bạn có thể tìm lời khuyên từ những đồng nghiệp đáng tin cậy hoặc trực tiếp đề cập với cấp trên.
Trường hợp xấu nhất, nếu những ranh giới bạn đặt ra không được tôn trọng, các nỗ lực chia sẻ và đóng góp không được lắng nghe dẫn tới hệ lụy về sức khỏe thể chất và tinh thần, bạn có thể cân nhắc tìm một môi trường, công việc khác phù hợp hơn.
“Lại điểm 2” (Опять двойка) là một bức tranh nổi tiếng của họa sĩ kiêm nhà giáo dục người Nga Soviet Fyodor Reshetnikov (Фёдор Павлович Решетников), vẽ năm 1952 trong thời đại Stalin.
Bức tranh mô tả khung cảnh một cậu bé trai về nhà với điểm 2 (trên thang điểm 5) của giáo dục Xô Viết xưa. Người họa sĩ rất tài tình khi mô tả gương mặt của từng thành viên trong gia đình và thái độ đối với điểm thấp của cậu bé. Chị của cậu bé, một Đội viên thiếu niên tiền phong nhìn cậu với vẻ trách móc cao ngạo. Mẹ cậu thì thất vọng, trong khi em trai của cậu thì vô tư không biết gì. Cậu bé có vẻ tuyệt vọng và buồn tủi trong chính căn nhà của mình, chỉ có chú chó là tỏ vẻ mừng rỡ. Chú chồm lên đón chào cậu bé về nhà, không màng quan tâm đến điểm số của cậu bé.
Nhà giáo dục – tâm lý, viện sĩ Viện Hàn lâm Giáo dục Liên Xô người Gruzia, ông Shalva Amonashvili đã bình luận:
Bức tranh này không phải được vẽ cho đối tượng trẻ con. Nó dành cho người lớn. Để những người lớn thấy rằng, không được đối xử với trẻ con như vậy. Mà cần phải ứng xử, đón nhận như cách con chó với cậu bé. Đối với chú chó, thì thế nào cũng được, cậu bé về nhà với cái gì: Với điểm 2 ư, cậu ấy vẫn là người bạn. Với điểm 5 ư, vẫn là người bạn.Không nên nhìn nhận đứa trẻ qua điểm số. Không phải những con số mà cách đối xử của chúng ta đối với đứa trẻ sẽ quyết định con mình ra sao.
Bức tranh này đã có từ thời đại Stalin, thế nhưng chúng ta vẫn chưa thế thoát ra khỏi những tư tưởng lạc hậu lỗi thời. Việc đánh giá thành công của một đứa trẻ dựa vào điểm số đã đẩy chúng ta vào một bài toán lớn khi trở thành người đi làm: Ai sẽ chấm điểm cho ta?
II. THÀNH CÔNG LÀ GÌ?
Việc chấm điểm tôi muốn đề cập ở một thang đo rộng hơn – đó chính là những kết quả mà chúng ta đạt được trong suốt quá trình làm việc. Khi còn đi học, việc có những mục tiêu rõ ràng – những con điểm 9,10 khiến ta dễ dàng lượng hóa được lượng kiến thức và phương pháp học tập. Nhưng nếu áp dụng cách chấm điểm này vào việc đi làm, e rằng đó không phải là một thang đo chuẩn xác.
Theo định nghĩa của từ điển Oxford, Thành công là trạng thái đạt được những điều ta mong mỏi hoặc lên kế hoạch từ trước, cũng có thể là những kết quả tích cực từ những hành động của chúng ta.
Định nghĩa của từ điển Oxford
Tuy nhiên, ngay từ định nghĩa này, chúng ta đã thấy được tính bất định của thành công, khi mà thành công của mỗi người đến từ những điều họ mong mỏi và hy vọng, và điều này sẽ cực kỳ khác biệt giữa mỗi người.
Một vài yếu tố ảnh hưởng đến định nghĩa thành công:
Giá trị cá nhân
Cùng một bài thi, người có giá trị sống là chân thành sẽ đánh giá việc vượt qua bài thi mà không cần gian lận là thành công, tuy nhiên nếu một người khác mong muốn sự xuất sắc thì việc đạt được điểm cao mới là thành công.
Hoàn cảnh xung quanh
Hoàn cảnh gia đình, văn hóa tại các quốc gia sẽ định nghĩa thành công là khác nhau. Chúng ta dễ dàng bắt gặp những hình ảnh chế hài hước về việc gia đình châu Á xem bằng cấp và điểm số là thước đo của thành công, trong khi đó ở phương Tây đó là việc sôi nổi tham gia các hoạt động ngoại khóa.
Cô bé Mei Lee trong phim hoạt hình Turning Red luôn cố gắng đạt được điểm cao trong mọi bài kiểm tra
Ước mơ của mỗi người
Bất kể giá trị cá nhân hay hoàn cảnh xung quanh tác động, ước mơ của mỗi người còn là một nhân tố đáng kể định nghĩa thành công của họ. Đó có thể là trở thành một người chồng, người cha tốt; cũng có thể là đóng góp hết sức mình cho công việc; mỗi ước mơ nếu không phương hại đến hạnh phúc cá nhân của người khác đều là một ước mơ đáng trân trọng.
III. HAY LÀ MÌNH THỬ ĐỊNH NGHĨA THÀNH CÔNG ĐI
Nếu bạn đang mù mờ về khả năng bản thân và cảm thấy mình đang đi trên một con đường không đích đến, tôi ngập ngừng đề cử một bài tập thực hành như sau:
Hãy hình dung bạn đang đứng trước một ngôi trường rất lớn mang tên cuộc đời. Và khác với những gì bạn nghĩ về một ngôi trường truyền thống, ngôi trường này cho phép chúng ta tự thiết kế những môn học mà chúng ta thích, cùng thang đo điểm số cũng do chính chúng ta quyết định.Vậy nên hãy lấy một tờ giấy, và ghi xuống đó những môn học mà chúng ta muốn học trong thời gian sắp tới, thời gian có thể là 6 tháng, có thể là 1 năm.
Và bạn có thể tự chấm điểm cho mình dựa trên những giá trị sống mà bạn cho là thiết yếu nhất đối với bản thân, Để giúp bạn, đây là một danh sách ngắn về các giá trị cá nhân.
Thành tựu
Sự phiêu lưu
Lòng dũng cảm
Sức sáng tạo
Độ tin cậy
Tính quyết đoán
Tình bạn
Sức khỏe
Trung thực
Tính độc lập
Tính thống nhất
Thông minh
Sự xét đoán
Lòng tốt
Sức học tập
Tình yêu
Sự yên bình
Sự hoàn hảo
Sự an toàn
Tính đơn giản
Sự chân thành
Tính bộc phát
Thành công
Sự hiểu biết
Sự giàu có
Và bây giờ, bạn có thể thiết kế lại môn học của mình, và những thang điểm mà bạn mong muốn đạt được.
Lấy tôi làm ví dụ, tôi mong muốn phát triển kỹ năng Thiết kế của mình, và những giá trị mà tôi hướng đến là Sự kỷ luật, Sự tò mò và Sự hiểu biết. Từ đó, tôi quan niệm rằng tôi đạt được thành công trong môn học này là khi:
Cam kết với những hạn nộp bài mà giảng viên đưa ra
Mạnh dạn hỏi cô những điều mà mình chưa biết (tối thiểu 2 câu trong một buổi học)
Những tiêu chuẩn này nghe ngược đời, và thật sự chẳng giống ai, nhưng tôi hiểu rằng chúng ta cần thiết kế thành công cho mình, và rằng chúng ta không cần ai định nghĩa thành công thay mình cả.
Trong báo cáo “Làm thế nào để tương tác với Thế hệ Z ở Việt Nam” [1] của hãng nghiên cứu Nielsen cho thấy Thế hệ Z sẽ chiếm 25% lực lượng lao động của Việt Nam vào năm 2025. Nghiên cứu mô tả Thế hệ Z của Việt Nam là nhóm người theo chủ nghĩa đa văn hóa và quan tâm đến các vấn đề xã hội khác nhau gồm trách nhiệm xã hội, các vấn đề môi trường và bình đẳng giới.
Ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng
Trách nhiệm xã hội với thế hệ gen Z:
Qua nhiều cuộc trò chuyện và chia sẻ với các bạn trẻ, giúp mình khẳng định xu hướng này là có thật. Các bạn thuộc thế hệ Gen Z dù đang học hay làm việc trong lĩnh vực nào đều có sự quan tâm về các vấn đề đang xảy ra xung quanh mình. Vì thế, các sự kiện chia sẻ về các chủ đề môi trường, xã hội, bình đẳng giới ngày càng thu hút sự tham gia của thế hệ trẻ.
Sinh ra trong thời kỳ bùng nổ “kỹ thuật số”, thế hệ gen Z không chỉ đơn thuần là kết nối, mà họ còn siêu kết nối. Một khảo sát chỉ ra 74% người thuộc thế hệ Z nói rằng họ dành thời gian rảnh để online. Tuy vậy, một điều thú vị là Gen Z lại ít có xu hướng chia sẻ quá nhiều về những suy nghĩ của mình trên mạng xã hội, thay vào đó, họ lại quan tâm tham gia các hoạt động xã hội một cách trực tiếp, vừa để học hỏi kinh nghiệm cho công việc, vừa có thêm trải nghiệm phong phú và mong muốn góp tay vào những hoạt động hỗ trợ cộng đồng để tìm ra ý nghĩa cuộc sống.
Đây rõ ràng là một bức tranh tích cực về thế hệ Gen Z, tuy vậy, các bạn lại gặp không ít khó khăn để nhận được sự ủng hộ từ chính bố mẹ của mình khi mong muốn tham gia hoạt động liên quan đến cộng đồng. Không ít các bạn trẻ từng trải lòng những khó khăn về việc làm sao để bố mẹ hiểu được công việc mình làm.
Lý do tình trạng xã hội "Vác tù và Hàng tổng":
Ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng
Nghiên cứu mô tả Thế hệ Z của Việt Nam là nhóm người theo chủ nghĩa đa văn hóa và quan tâm đến các vấn đề xã hội khác nhau gồm trách nhiệm xã hội, các vấn đề môi trường và bình đẳng giới.
Có bạn chia sẻ mỗi khi về nhà là bạn lại trốn lên phòng, tránh ăn chung với gia đình vì sợ nghe bố mẹ khuyên nhủ về công việc khác bạn nên theo đuổi. Có bạn thì tranh cãi rất nhiều lần với bố mẹ đến mức cảm thấy bản thân không được gia trình yêu thương và tôn trọng. Có bạn thì luôn cảm thấy tội lỗi vì đã không đi theo con đường mà bố mẹ luôn mong mỏi.
Đây chỉ là một số trong nhiều ví dụ mà các bạn trẻ đang đối diện để đeo đuổi con đường hướng về cộng đồng và xã hội.
Khoảng cách thế hệ là lý do phổ biến mọi người dùng để giải thích tình trạng này, tuy nhiên, dù ở thời đại nào thì khoảng cách thế hệ vẫn luôn tồn tại. Sự thật là khi hai thế hệ có những trải nghiệm lớn lên khác nhau thì những mối quan tâm, suy nghĩ sẽ không thể nào đồng nhất.
Nếu thế hệ trước đây lớn lên trong điều kiện sống lúc nào cũng thiếu thốn khiến họ thường lo lắng rất nhiều về sự ổn định trong cuộc sống, thì thế hệ hiện tại có nhiều điều kiện hơn thế hệ trước lại quan tâm nhiều về những trải nghiệm trong cuộc sống. “Sống là để trải nghiệm” là một câu slogan đánh trúng tâm lý của thế hệ mới. Chẳng hạn, có nhiều bạn trẻ sẵn sàng làm công việc với mức lương không cao hay ngay cả tình nguyện chỉ để có cơ hội được trải nghiệm và học hỏi.
Ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng
Tuy vậy, mâu thuẫn này không phải là không thể giải quyết. Chúng ta không ai chọn được gia đình, nhưng vẫn luôn có thể chọn cách ứng xử phù hợp để làm cho mối quan hệ gia đình được tốt hơn.
Giải pháp để ba mẹ thấu hiểu vấn đề xã hội:
Có một số giải pháp mà bạn có thể thử áp dụng nếu gặp đang phải khó khăn làm sao để bố mẹ thấu hiểu công việc bạn đang làm:
1. Chia sẻ về ước mơ và suy nghĩ của mình với bố mẹ nhiều hơn.
Với văn hoá Á Đông điều này thường khó khăn, nhưng các bạn Gen Z có lợi thế hơn về sự cởi mở khi lớn lên trong một môi trường toàn cầu hoá. Khi bạn cởi mở để chia sẻ chân thành về suy nghĩ và mơ ước của mình, biết đâu sẽ khiến bố mẹ cũng cảm thấy thoải mái để mở lòng chia sẻ những lo lắng đằng sau của họ để cùng hiểu nhau hơn. Đây cũng là cách mà chàng nhạc sĩ trẻ Võ Việt Phương dùng để chia sẻ ước mơ của bạn về con đường âm nhạc, Phương hay chia sẻ ước mơ sang tác nhạc của mình và hỏi về ước mơ của bố mẹ trong những bữa cơm gia đình, nhờ đó mà bố mẹ hiểu bạn hơn và ủng hộ bạn trên con đường chinh phục ước mơ ấy.
2. Chia sẻ kế hoạch về con đường mình đi một cách rõ ràng
Điều này cũng giúp cho bố mẹ an tâm hơn về sự lựa chọn của bạn. Đôi khi bố mẹ chưa ủng hộ chỉ vì lo lắng sợ con chưa suy nghĩ kỹ càng. Khi bạn có được một kế hoạch cụ thể về con đường của mình sẽ giúp bố mẹ cảm thấy an tâm hơn vì nhìn thấy bạn có sự chuẩn bị cho con đường của mình.
3. Để bố mẹ thấy bạn hạnh phúc và vui vẻ như thế nào khi làm công việc mình yêu thích.
Nếu có cơ hội, mời bố mẹ tham gia những hoạt động bạn đang làm để họ gặp gỡ được với những người bạn làm việc cùng và nhìn thấy được ý nghĩa của chúng. Không bố mẹ nào mà không muốn nhìn thấy con mình hạnh phúc, khi bạn chứng tỏ được công việc đó giúp bạn sống hạnh phúc như thế nào, sẽ có thể giúp làm “xiêu lòng” bố mẹ.
Đây chỉ là một trong rất nhiều giải pháp mà bạn có thể áp dụng, tuỳ thuộc vào hoàn cảnh thực tế mà chọn lựa và điều chỉnh cho phù hợp. Khoảng cách thế hệ dù lớn đến thế nào vẫn có thể rút ngắn được khi chúng ta ứng xử với sự thấu cảm, chân thành và thương yêu.
Làm công việc xã hội, công việc cộng đồng chắc chắn gặp không ít khó khăn, việc có thêm đồng minh sẽ giúp con đường này trở nên đỡ chông gai và khó đi hơn. Và có lẽ, không có đồng minh nào vừa lâu bền và gần gũi nhất là gia đình và bố mẹ của mình, đúng không bạn nhỉ.
Câu chuyện team building đang trở thành một nghịch lý trong xã hội Việt Nam. Trong khi các công ty luôn tìm cách thúc đẩy sự gắn kết nội bộ của các thành viên trong tổ chức, thì chính những thành viên ấy lại tỏ ra không thật sự hào hứng lắm với nỗ lực này. Không quá khó khăn để bắt gặp trên mạng đầy rẫy những bày tỏ hết sức chán chường đối với hoạt động này.
Một ví dụ điển hình cho một kì team building lý tưởng được nhiều người hưởng ứng
Vì sao mọi người ngại Team Building?
Theo một cuộc khảo sát của Hiệp hội Học giả Trung học Quốc gia (NSHSS) ở Mỹ, đối với thế hệ Gen Z, kỳ vọng về nơi làm việc đã có những thay đổi đáng kể. NSHSS phát hiện ra rằng Gen Z “mệt mỏi” với công việc và đào tạo trực tuyến, sau khi đi học và làm việc từ xa trong thời gian đại dịch. Những người trẻ giờ đây có xu hướng muốn trực tiếp tham gia để có trải nghiệm thực tế. Có đến 63% Gen Z muốn được đào tạo trực tiếp từ các nhà tuyển dụng của họ.
Không chỉ gen Z, mà cả những người thuộc thế hệ gen Y cũng từng bày tỏ mong muốn trở lại văn phòng để có được trải nghiệm làm việc “thật sự”. Nhưng điều đó không có nghĩa rằng họ có cũng muốn có thêm trải nghiệm khác ngoài việc được đến nơi làm việc.
Người đi làm thật sự đã chán cảnh ngồi làm việc tại nhà (Ảnh: Getty Image)
Thông thường, các hoạt động Team Building sẽ được tổ chức vào những ngày nghỉ để tránh những ngày làm việc của công ty. Điều này phần nào ảnh hưởng đến thời gian cá nhân của mọi người. Cụ thể hơn, mỗi người phải tự chia bớt thời gian của họ cho tập thể. Đây là một quyết định khá khó khăn, đặc biệt là trong thời kỳ thời gian vô cùng khan hiếm như hiện nay.
Không kể đến vấn đề xăng tăng giá khiến cho việc di chuyển nhiều làm tăng thêm gánh nặng tài chính, thì trước đó, thế giới đều phải đối mặt với việc tự cách ly tại nhà. Bằng cách nào đó, thói quen này đã trở thành một tập quán trong lối sống của người hiện đại. Họ vẫn ổn kể cả khi không ra đường, xung quanh họ vẫn có đủ các thiết bị để họ giải trí sau một ngày làm việc vất vả.
Và hơn hết là, dường như dịch bệnh Covid 19 còn để lại cho rất nhiều người sự thức tỉnh về việc họ từng bỏ rơi gia đình mình nhiều như thế nào, để nhận ra rằng thời gian của bản thân nên dành cho người thân của mình nhiều hơn.
Về nhà sớm vẫn luôn là lựa chọn hàng đầu trong thời buổi hiện nay (Ảnh: Pinterest)
Đấy là chưa kể, việc tham gia các hoạt động Team Building thường sẽ tốn khá nhiều sức, không thể áp dụng cho tất cả mọi người, đặc biệt là những người có thể chất kém khi phải làm việc văn phòng trong thời gian lâu dài mà không có sự vận động thường xuyên.
3 chìa khóa để xóa tan lời nguyền Team Building
Một nghiên cứu mới từ cho thấy “nhiều nhân viên không thích sự ràng buộc bắt buộc và thường coi những bài tập này là điều cấm kỵ đối với sự tồn tại tại nơi làm việc của họ”.
PGS Julien Pollack, đồng tác giả của nghiên cứu cũng cho biết thêm: “Nhiều người không muốn bị ép buộc phải tham gia vào các cuộc vui hoặc kết giao nhiều, trong khi đó thì đấy lại là các hoạt động thường thấy của team building. Những hoạt động này thường mang tính bắt buộc ngầm. Mọi người có thể cảm thấy rằng ban quản lý đang quá tọc mạch hoặc cố gắng kiểm soát cuộc sống của họ quá nhiều ”.
Thế nên, có lẽ chìa khóa đầu tiên chính là sự tự nguyện
Hãy để mọi người cảm thấy bản thân có quyền lựa chọn (Ảnh: Pinterest)
Nếu lo lắng rằng sự tự do trong quyết định của mỗi cá nhân có thể làm giảm đi đáng kể số lượng người tham dự, thì tuyên bố của giáo sư Pollack sẽ giúp bạn đỡ cảm thấy như thế. Trong nghiên cứu của mình, giáo sư Pollack cho biết: “Chúng tôi đề xuất một cách tiếp cận mà mọi người có thể chọn không tham gia xây dựng nhóm một cách kín đáo, bằng cách chỉ tiến hành xây dựng nhóm trong số các cặp cá nhân được chọn, những người có thể chọn tiếp tục tăng cường mối quan hệ của họ hay không. Sự lựa chọn của họ sẽ không hiển thị cho ban quản lý”.
Vậy thì chìa khóa thứ 2 chính là hãy gắn kết trong một môi trường không quá đông đảo
Team building đôi khi sẽ hơi choáng ngợp nếu được tham gia bởi quá nhiều người, khiến cho một số người cảm thấy không thoải mái để bộc lộ chính mình. Trong một nghiên cứu trước đây, Giáo sư Pollack và Tiến sĩ Petr Matous đã thử nghiệm một “cách tiếp cận tự tiết lộ bằng cách để những người tham gia được hướng dẫn thông qua một loạt câu hỏi cho phép họ dần dần tiết lộ thông tin và giá trị cá nhân”.
Sự căng thẳng có thể được tạo ra khi phải thể hiện bản thân trước quá nhiều người (Ảnh: healthline.com)
Các câu hỏi được sử dụng trong nghiên cứu lần đầu tiên được xuất bản vào năm 1997 như là một phần của nghiên cứu của nhà tâm lý học Arthur Aron về “cảm giác gần gũi giữa các cá nhân được nuôi dưỡng bằng cách tiết lộ chi tiết cá nhân như thế nào”. Sau đó, đến năm 2015 các câu hỏi đó trở nên “viral” khi The New York Times xuất bản một tác phẩm của Mandy Len Catron tuyên bố rằng những câu hỏi có thể được sử dụng để khiến người lạ “phải lòng”.
Bạn có thể xem thử 36 câu hỏi đó tại đây nếu muốn thử phương pháp này cho kì team building lần tới.
DOC – Dear Our Community chúc bạn và tập thể của bạn có những phút giây trải nhưng không trôi.
Việc chọn nghề liên quan gì đến tiêm vắc xin COVID?
Một sự thật rằng cả hai đều cho ta những tác dụng phụ và cảm giác khó chịu tuy nhiên đi kèm với những triệu chứng đó là một báo hiệu cho một kết quả tích cực.
Theo CDC (2021) cho biết rằng các tác dụng phụ mà một người có thể gặp phải sau khi tiêm vắc xin COVID-19 như bị sốt, ớn lạnh hoặc các triệu chứng giống cúm khác là hoàn toàn bình thường và là tín hiệu cho thấy cơ thể đang được xây dựng một bức tường miễn dịch chống lại vi rút một cách hiệu quả. Tương tự, một cảm giác khó chịu cũng có thể xuất hiện khi bạn cố gắng tìm ra con đường hoặc nghề nghiệp của mình. Đây không phải là loại sốt ghi lại trên nhiệt kế nhưng dù sao thì nó cũng có thể là một loại nỗi sợ vô hình làm bạn mệt mỏi và rối bời.
Tại sao khám phá nghề nghiệp lại có tác dụng phụ?
Là một quy luật bất biến của hành trình khám phá nghề nghiệp, cho dù là – công việc đầu tiên của bạn sau khi tốt nghiệp đại học hay – sau một thời gian làm việc, thì nó cũng là một quá trình chắc chắn sẽ bao gồm những thăng trầm về mặt cảm xúc. Sau khi biết bạn là ai và bạn muốn gì (sở thích, điểm mạnh, giá trị, phong cách làm việc và nhu cầu), con người ta có xu hướng chuyển sang khám phá các lĩnh vực nghề nghiệp phù hợp hơn. Trừ khi bạn là người đặc biệt may mắn, quá trình này có thể sẽ rất gian nan. Và dường như sẽ chẳng có một công cụ trắc nghiệm tính cách, đánh giá năng lực nghề nghiệp nào chỉ ra một nghề tốt nhất cho bạn bởi đó là một hành trình.
Thay vào đó, quá trình này cũng giống như quá trình đưa ra các quyết định quan trọng khác trong đời bạn. Bạn sẽ cần tìm hiểu rất nhiều thông tin và bắt đầu đánh giá mức độ phù hợp các lựa chọn của mình. Khi bạn làm điều này, chắc chắn sẽ có nhiều sự đổi thay dao động như bạn thấy trên nhiệt kế khi cơ thể bạn chống chọi với cơn sốt.
Ví dụ, sẽ có những lúc bạn tìm kiếm được cho mình một định hướng nghề nghiệp có vẻ rất phù hợp nhưng triển vọng của nó lại không lâu dài. Hoặc thậm chí bạn đam mê các lĩnh vực ở khía cạnh sáng tạo nhưng sự thật rằng bạn cũng yêu cầu bạn trang bị cho mình những kỹ năng khác ngoài trí sáng tạo của bạn. Vậy đó, sẽ có rất nhiều sự mâu thuẫn khác trong quyết định chọn nghề và bạn cũng đừng buồn bởi bản chất hành trình “chọn nghề” không chỉ đơn thuần là “chọn”.
Bạn có thể nghe thêm về câu chuyện với phiên bản 17 phút trên kênh Youtube và nghe toàn bộ buổi phỏng vấn trên kênh podcast của Dear Our Community.
Giảm thiểu sự khó chịu của các tác dụng phụ khám phá nghề nghiệp
Cũng giống như các tác dụng phụ của vắc-xin thường sẽ biến mất trong vài giờ hoặc vài ngày, quá trình khám phá nghề nghiệp của bạn cuối cùng sẽ kết thúc — dù là trong vài tuần hoặc vài tháng. Sau chặng đường đi tìm nghề nghiệp và đánh giá liên tục về mong muốn và nhu cầu của mình, một số bài học trong hành trình chuyển đổi và phát triển nghề nghiệp đã được chứng minh có thể giảm bớt sự lo lắng của bạn.
Ngoài ra, DOC cũng cần bạn nhận ra rằng bạn sẽ luôn trong một quá trình chuyển đổi sẽ bao gồm phần bắt đầu, phần giữa và phần kết thúc. Cho dù quá trình chuyển tiếp của bạn là từ trung học sang đại học, đại học sang nghề nghiệp hay từ một công việc cũ sang một công việc mới, hoặc ngành cũ sang ngành mới đi chăng nữa thì bạn có thể sẽ dành phần lớn thời gian của mình trong “Messy Middle” (khoảng giữa xáo trộn). “Khoảng giữa xáo trộn” (Messy Middle) được hiểu một cách đơn giản là một bước đầy chông gai đi tìm hiểu, khám phá trước khi đưa ra quyết định cuối cùng của mình. Chuyên gia về chuyển đổi trong phát triển nghề nghiệp William Bridges (2019) cho rằng đây là thời điểm bạn thu nhận một lượng lớn thông tin từ nhiều nguồn khác nhau để tìm hiểu về các lựa chọn của mình và cũng là một cơ hội dành cho bạn định hướng lại bản thân.
Và bạn cũng cần nhận thức rằng cuộc sống của bạn không đơn thuần chỉ là công việc. Có một quan điểm lý thuyết hữu ích nhưng hay bị lãng quên nằm trong lý thuyết phát triển nghề nghiệp của Donald Super (1980) mang tên “Không gian sống”.
Khái niệm đó cho biết cuộc sống của chúng ta là tập hợp của nhiều vai trò của mỗi con người, mỗi vai trò đều có mức độ cam kết khác nhau về thời gian và cảm xúc tại các thời điểm khác nhau trong cuộc sống của chúng ta. Chúng ta làm công việc được trả lương để kiếm sống, nhưng chúng ta cũng sinh ra là một thành viên trong gia đình, cộng đồng, và nhiều vai trò khác mà chúng ta dành thời gian và sự quan tâm của mình vào. Đây cũng là lý do tại sao khiến bạn phải loay hoay ở “khoảng giữa xáo trộn” (Messy Middle) bởi sẽ có những lúc bạn cần chọn một hướng đi sự nghiệp chắc chắn mà phải đánh đổi một vài điều gì đó. Bạn có thể cần có thu nhập cao nhưng cũng muốn tạo tác động tích cực đến xã hội hoặc cá nhân. Bạn yêu thích làm việc với máy tính nhưng không muốn bị mắc kẹt trước một chiếc máy tính cả ngày. Hoặc, có lẽ bạn muốn có một sự nghiệp trong lĩnh vực học thuật nhưng cần phải ở lại một thành phố hoặc thị trấn, điều này thường không thực tế vì bạn phải đến các những nơi có công việc. Chỉ bấy nhiêu vậy thôi “khoảng giữa xáo trộn” của bạn sẽ rất rối bời và nhiều tác dụng phụ.
Tuy nhiên, làm thế nào để vượt qua khoảng giữa lộn xộn (Messy Middle)? Dường như bạn sẽ không bao giờ tránh né được chúng và đối diện cũng như đồng hành với nó là cách duy nhất bạn có thể làm. Hãy hiểu rằng cảm giác choáng ngợp, bối rối, bế tắc, thất vọng và thậm chí có thể lo lắng rằng bạn sẽ không bao giờ chọn được một nghề mang lại hạnh phúc là điều bình thường. Đây là những cảm giác không thoải mái, nhưng tương tự với việc tiêm vắc xin COVID 19, chúng là dấu hiệu cho thấy bạn đang làm điều đúng đắn. Sẽ không có một con số nhất định nhưng chắc chắn sẽ đến một thời điểm mà bạn có đủ thông tin để đưa ra lựa chọn sáng suốt mà mình cảm thấy tin tưởng. Nhưng trong khi bạn vẫn đang thu thập thông tin và tiếp tục tìm hiểu về những gì bạn thực sự muốn, bạn sẽ không cảm thấy tự tin và bạn ơi, điều đó không sao cả.
