BIẾN RÁC THẢI NHỰA THÀNH VẬT LIỆU XÂY DỰNG Ở PHILIPPINES
Một nhóm các nhà tái chế ở Philippines đang cố gắng xoa dịu cuộc khủng hoảng rác thải nhựa ngày càng trầm trọng của đất nước bằng cách biến chai lọ, túi sử dụng một lần và giấy gói thức ăn nhanh làm tắc nghẽn các con sông và bãi biển thành vật liệu xây dựng.
Plastic Flamingo, hay "The Plaf", như tên thường gọi của dự án, sẽ thu gom rác thải, cắt nhỏ và sau đó đúc thành các cột và ván gọi là "gỗ sinh thái" có thể được sử dụng để làm hàng rào, lát sàn hoặc thậm chí để tạo thành nơi lưu trú trong trường hợp nếu những thảm họa xảy ra.
“Đây là những vật liệu tái chế 100% được làm từ phế thải nhựa, trong quá trình sản xuất. chúng tôi cho vào một số chất phụ gia và chất tạo màu để chúng không bị mục nát, không cần bảo dưỡng và cũng không bị rơi rớt mảnh vụn khi sử dụng", Erica Reyes, giám đốc điều hành của The Plaf cho biết.
Bao bì nhựa là một trong những nguyên nhân chính gây ra rác thải nhựa. Hình ảnh: Ed Cook
Cho đến nay, tổ chức đã thu gom được hơn 100 tấn rác thải nhựa, doanh nghiệp xã hội này đang nỗ lực hết mình để giải quyết vấn đề mang tính địa phương nhưng có ảnh hưởng toàn cầu.
Theo một báo cáo năm 2021 của Our World in Data của Đại học Oxford, khoảng 80% nhựa có trong đại dương trên toàn cầu đến từ các con sông ở châu Á và chỉ riêng Philippines đã đóng góp một phần ba trong tổng số đó.
Philippines không có chiến lược rõ ràng để giải quyết vấn đề nhựa và Bộ môi trường của nước này cho biết họ đã liên hệ với các nhà sản xuất để xác định các cách quản lý chất thải.
Plaf thu thập nhựa từ các nhà hàng, công ty và người tiêu dùng rồi biến chúng thành nguyên liệu thô có thể sử dụng được như ván chống thấm. Ảnh: REUTERS/Eloisa Lopez
Tuy nhiên, COVID-19 đã khiến cuộc chiến chống rác thải nhựa trở nên khó khăn hơn.
Theo Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc, khoảng 300 triệu tấn chất thải nhựa được sản xuất hàng năm, vấn đề này càng trở nên trầm trọng hơn do đại dịchđã gây ra cơn sốt về khẩu trang, găng tay, hộp đựng thức ăn mang đi và màng bọc thực phẩm khi mua sắm trực tuyến tăng mạnh.
Allison Tan, cộng tác viên tiếp thị của The Plaf cho biết: “Mọi người không biết cách xử lý những loại nhựa này”.
"Chúng tôi đưa ra giải pháp thay vì chôn lấp trên đất liền hay thải ra môi trường, bạn hoàn toàn có thể mang rác thải nhựa tới các trung tâm như The Plaf, và chúng tôi sẽ làm phần còn lại – tái chế và biến chúng thành những sản phẩm hữu ích hơn.”
Cùng với việc giải quyết các vấn đề về rác thải, nhóm này cho biết họ đang đàm phán với các tổ chức phi chính phủ khác để giúp xây dựng lại những ngôi nhà bị bão phá hủy bằng chính những vật liệu xây dựng bền vững này của mình.
"Kiến tạo thế giới" là gì? – Vũ Hoàng Long (Người Kể Chuyện)
Khuôn mẫu và kiến tạo thế giới
“Phá vỡ những khuôn mẫu và kiến tạo thế giới theo cách của bạn” là chủ đề của bài nói chuyện trong lễ khai giảng của trường Đại học Fulbright Việt Nam. Có nhiều cách để trả lời câu hỏi này, một cách là cẩn trọng đối với những tri thức sách vở có nguy cơ biến bạn thành người giáo điều và “trọc phú kiến thức”. Cách khác, là đặt câu hỏi về nội hàm của từ “kiến tạo”.
Tôi đã rất vất vả để có thể thấu hiểu kiến tạo là gì, đặc biệt là trong hơn 1 năm viết luận văn thạc sĩ. Luận văn, hay bất cứ một công trình khoa học nào khác, thường được xem như sự cô đọng kiến thức của học viên và người nghiên cứu trong cả một quá trình dài. Điều này khiến nhiều người học còn trẻ người non dạ như tôi cho rằng xấp giấy nặng hơn một phần tư kilogram mà mình sẽ phải thuyết trình trong 15 phút, là sản phẩm chất xám “nguyên bản” của mình.
Bước quan trọng cho thấy kiến thức do người nghiên cứu đề xuất ra không đến từ hư không, hay chỉ từ trải nghiệm sống “tự thân”, “nguyên bản” của họ, là “tổng quan điểm luận” (literature review). Tại đây, người viết trình bày về lịch sử nghiên cứu của vấn đề mình quan tâm, về cách giải quyết vấn đề của các học giả đi trước.
Tìm ra thành tựu và những khoảng trống trong nghiên cứu, họ có nền tảng và cả câu thúc để phản biện điểm cũ và trình bày điểm mới trong sản phẩm của mình. Sự kiến tạo thể hiện ở việc ta nhận ra mình không phải kẻ độc hành đi tìm một thứ kiến thức hoàn toàn mới mẻ, tồn tại độc lập so với mình. Con đường đi đến kiến thức đó, hằng hà sa số người đi trước đã kiến tạo ra và ta chỉ góp phần gắn thêm một viên gạch nhỏ.
Tìm ra thành tựu và những khoảng trống trong nghiên cứu
Kiến tạo thế giới trong đối thoại
Chúng ta kiến tạo cái mới trong đối thoại với vô số người đã từng có thắc mắc và suy tư giống như mình.
Viết tổng quan điểm luận yêu cầu ta phải trình bày lại một cơ số luận điểm của người đi trước và sắp xếp chúng theo trật tự, nhằm tìm ra sự đóng góp của mình vào cuộc đối thoại kiến thức hiện có. Nhưng nó rất dễ bị nhìn nhận như là “trọc phú kiến thức”.
Tôi từng bắt gặp nhiều nhận xét của người đọc, rằng nghiên cứu hoá ra chỉ là “nhại” lời của người đi trước, thay vì đưa ra kiến thức “nguyên bản”. Nhận định này tiếp tục dẫn tới cáo buộc hơi nghiêm trọng rằng người viết đang khoe mình đọc nhiều, dù tác dụng của việc đọc là biết đặt mình vào một vị trí rất khiêm tốn trên dòng thời gian.
Dĩ nhiên, việc biết nhiều thông qua đọc nhiều, mà không xác định rõ mục đích, có thể khiến ta trở nên cực đoan. Khi bắt đầu phải đọc nhiều để phục vụ chương trình học, bản thân tôi từng có xu hướng “khoe mẽ” kiến thức, vì điều đó làm vơi đi sự vất vả khi ta chưa tìm thấy điểm giao nhau giữa sách vở với thực tế.
Ở giai đoạn này, nếu cảm thấy kiến thức mình tiếp nhận là hiển nhiên đúng, ta sẽ chỉ thấy hình hài của thế giới này theo một góc độ duy nhất. Giống như nếu ta là chiếc búa, ta nhìn đâu cũng thấy đinh.
Tôi nghĩ về mục đích của việc đọc những kiến thức và sách vở có phần “cao siêu”. Ngành tôi theo học – truyền thông – quan tâm đến việc những người khác nhau có thể truyền đạt thông điệp tới nhau như thế nào.
Kiến thức chuyên ngành giúp tôi nhìn và cảm nhận được một thực tế rộng lớn hơn so với những gì tôi vẫn thấy dựa vào kinh nghiệm của chỉ một mình ta. Chúng giúp tôi hiểu có những thế giới quan tồn tại song song trên cùng một tinh cầu. Ta tôn trọng, dù không nhất thiết phải đồng tình với sự khác biệt ấy.
Phân biệt giữa sự hiểu và sự biết
Như vậy ở đây có sự phân biệt giữa sự hiểu và sự biết. Nếu ta dừng lại ở việc biết một hạng mục kiến thức, ta có thể nói trôi chảy về tác giả nọ, tác phẩm kia, cùng những luận điểm then chốt họ đã trình bày. Nhưng sự biết ấy khiến ta dễ nảy sinh tâm lý “thương hại” những người không biết, hoặc những người biết khác ta.
Còn sự hiểu, theo tôi là có thể trả lời được câu hỏi “rồi sao nữa?” khi đã biết và thuộc lòng rất nhiều kiến thức. Hiểu là bước kế tiếp của biết, là cách ta tổ chức cuộc sống và góc nhìn của mình sau khi đã biết rất nhiều thứ. Hiểu là bước chân ra khỏi bong bóng tri thức mà ta luôn nghĩ là duy nhất, để thông cảm với những cuộc đời khác mình.
Cho đến sau buổi bảo vệ luận văn thạc sĩ, tôi mới hiểu được trọn vẹn ý nghĩa của từ “kiến tạo”. Để ra được tác phẩm cuối cùng, tôi mang ơn mọi cuốn sách mình đã đọc, mọi nhân vật nghiên cứu, và người đã hướng dẫn mình. Bản thảo cuối còn bao gồm sự phản biện của hội đồng chấm. Nó đích thị là sản phẩm của sự đồng kiến tạo.
Tôi nghĩ ta có thể chấp nhận việc sống trong một thế giới có nhiều tiêu chuẩn, nơi chuyên môn của vị tiến sĩ chiếu slide kiến thức dịch từ tiếng Anh, và chuyên môn của bác sửa xe đang tháo tung chiếc Kawasaki, được tôn trọng ngang nhau. Khi ấy, ta là những kẻ xa lạ nhưng có thể cùng nhau xây dựng chung một thế giới.
VŨ HOÀNG LONG (NGƯỜI KỂ CHUYỆN)
VŨ HOÀNG LONG (NGƯỜI KỂ CHUYỆN)
Vũ Hoàng Long tốt nghiệp thạc sĩ Báo chí truyền thông, Đại học Quốc gia Hà Nội.
Long từng thực hiện một số nghiên cứu trong nước và quốc tế về mối quan hệ giữa truyền thông và giáo dục.
Nếu chúng ta tìm kiếm từ khoá “lãnh đạo” trên Google thì có khoảng 83 triệu kết quả trong vào 0.65 giây, các thể loại sách viết về lãnh đạo, phong thái nhà lãnh đạo, mô hình nhà lãnh đạo có thể được tìm thấy rất nhiều trên hàng vạn nhà sách khắp nước Việt Nam. Cụm từ lãnh đạo thường được mọi người nhắc đến khi nói về một vấn đề nào đó quan trọng cần phải được giải quyết hay một giải pháp cần được tạo ra.
Với Marie C Damour, Tổng Lãnh Sự Hoa Kỳ tại Việt Nam, định nghĩa lãnh đạo phải xoay quanh yếu tố cốt lõi là con người, “nếu không có đội ngũ chúng ta không thể làm được bất kỳ điều gì”là câu nói mà bà đã nhấn mạnh khi chia sẻ trong tập podcast mới nhất của Dear Our Community với tựa đề “The impact of good leadership on people and community” (Tạm dịch: tác động đối với con người và cộng đồng xung quanh dưới sự lãnh đạo tốt). Đối với bà, định nghĩa lãnh đạo chính là trách nhiệm, trách nhiệm đối với những con người mình làm việc cùng và dẫn dắt.
Bà đã từng trải qua nỗi sợ hãi kinh hoàng khi tưởng rằng hai nhân viên của mình đã bị trúng đạn tên lửa trên khi bà đang công tác ở Đại sự quán Hoa Kỳ tại Baghdad, Irag. Đối với bà, không có khoảnh khắc đáng sợ nào bằng việc nghĩ rằng những con người mình chịu trách nhiệm bị tổn thương.
Maria trải lòng rằng chính nhờ từng làm việc với những nhà lãnh đạo tốt trong quá trình công tác tại Bộ Ngoại Giao đã giúp bà nhận thức được tầm quan trọng, giá trị, tầm ảnh hưởng của người lãnh đạo tốt đến những người xung quanh như thế nào. Cũng nhờ có những lãnh đạo nữ ở vai trò nhà ngoại giao trước bà đã giúp bà dám khát vọng trở thành một nhà ngoại giao cấp cao đại diện cho chính phủ và người dân Hoa Kỳ trước các quốc gia khác như hiện nay.
Marie nhấn mạnh rằng lãnh đạo không nhất thiết đến từ chức vụ, mà từ chính sự nỗ lực, chủ động mong muốn đóng góp để thay đổi những thứ xung quanh và những cộng đồng xung quanh. Lãnh đạo có thể đến từ bất kỳ ai và với bất kỳ vị trí nào trong xã hội, chỉ cần người đó thật sự mong muốn và hành động để tạo ra những giá trị tích cực và biết chăm lo cho những người xung quanh họ, dù là trong gia đình hay trong cộng đồng.
Một điều thú vị là công việc ngoại giao này đến với Marie một cách không hề dự tính trước, chính nhờ chuyến đi đầu tiên thăm Châu Á những năm đầu thập niên 90 đã truyền cảm hứng để bà mong muốn đi theo nghành Ngoại giao, từ sự tò mò, muốn học và hiểu biết về những con người, những nền văn hoá, những ngôn ngữ khác nơi bà sinh ra.
Video phỏng vấn (có phụ đề tiếng Việt) trên Youtube
Bà học ngành Ngoại Giao được vài năm và cho đến khi bà chuẩn bị đi chuyến đi công tác đầu tiên ở Tây Phi, bà mới biết được câu chuyện đầy bất ngờ rằng chính là bà đang tiếp nối ước mơ của người bà của mình, trở thành một nhà ngoại giao, bà của Marie không có cơ hội theo đuổi con đường sự nghiệp này cũng chỉ vì bà ấy là nữ giới và xuất thân của bà vào thời điểm đó.
“Lúc đó là đầu những năm 1930, không có nhiều phụ nữ được đi học đại học. Bà tôi được học tại một trường rất tốt và bà đã được chọn bởi lớp của mình để tháp tùng đại sứ Hoa Kỳ đến thăm trường, đến nói chuyện với sinh viên về Công việc ngoại giao tại trường đại học. Bà đã đi đến ông đại sứ và nói với ông ta rằng bà muốn trở thành một nhà ngoại giao. Ông ấy nhìn bà và nói với bà rằng, cô không giàu và không phải là đàn ông. Cô nên tìm việc khác để làm đi.”
Chính câu chuyện rất đặc biệt này và từ những trải nghiệm cá nhân đã khiến Marie có niềm tin rằng tất cả chúng ta, mỗi cá nhân đều có thể làm được nhiều điều tuyệt vời nếu ta tin vào chính bản thân và năng lực của chính mình, “đừng để ai nói với bạn rằng những gì bạn có thể làm được, hay không làm được”Marie nhấn mạnh trong câu chuyện của mình.
